Xocalı soyqırımı olmaya bilərdimi? - Nəsiman Yaqublunun araşdırması

O qanlılı soyqırımdan az bir müddət keçsə də, indi çox acı həqiqətlər aşkarlanıb. Onlar könül açmır, ürək sevindirmir. Təəssüfün, peşmançılığın qanlı zəncirində boğur ada¬mı. Ağrı içində qovrula-qovrula bir acı həqiqətin hökmü ilə razılaşırsan: O dəhşətli qırğın olmaya bilərdi!

Bəs günahkarı kimdir bu soyqırımın? Hadisə olub keçsə də səbəbkar tapılmır. Qatilin kimliyi bilinir. Və qatil özünü gizlətmir də. Qatil ermənidir. 
İndi çoxları bu sözü təkrarlayır: Xocalı siyasətin qurbanı oldu. Doğrudanmı belədir? Doğrudanmı kimlərsə ha¬ki¬miyyət ehtirasına bürünüb Xocalı camaatını qırğına ver¬di? Əlbəttə ki, həqiqət nə zamansa üzə çıxacaq, qaranlıq suallar aşkarlanacaq.

XOCALI ÇOXDAN MÜHASİRƏDƏ İDİ

Faktlar göstərir ki, Xocalı çoxdan düşmən mühasirəsində idi. Ətraf mühitlə, doğma Azərbaycanla əlaqə de¬mək olar ki, kəsilmişdi. Xocalı camaatının taleyi nazik bir te¬l¬dən asılmış kimiydi. Adamlar da, Azərbaycan hökümətinin rəhbərləri də bu nazik telin tezliklə qırılacağını bi¬lir¬di¬lər. Vaxtilə böyük həvəslə Xocalıda geniş yaşayış evləri ti¬kib, yüzlərlə qaçqını orda yerləşdirən başçılarımız qısa bir za¬manda buraya xərclənən milyonlarla pulun havaya sov¬rulacağını hiss etmişdilər.
Xocalı mühasirə əzabının qanlı tikanları ilə hörül¬müş¬dü. Baş verən son hadisədən sonra ümid yolu yalnız ha¬va nəqliyyatına idi.

Xocalı şəhərinin Baş prokuroru Atakişi Ata¬ki¬şi¬ye¬vin ifadəsi: 

- 1991-ci ilin noyabr ayının 28-də Əsgəran rayo¬nu¬nun içərisində bizim UAZ markalı maşında 3 nəfər öl¬dük¬dən sonra Əsgəran yolu bağlandı. Hətta bir neçə gündən son¬ra ermənilər Əsgəran qalasını böyük panellərlə hör¬dü¬lər. Yol kəsildi. Xocalıların kənara çıxması ancaq hava xət¬tindən asılı qaldı. Vetolyotlarla sursat, ərzaq və digər tə¬c¬hizat vaxtında təmin olunmadı. Hətta çörək də çox vaxt ve¬to¬lyotla daşınırdı. Xankəndində silah düzəldən zavodun da¬¬yandırılması ilə əlaqədar biz öz təşəbbüsümüzlə elektrik xət¬ti¬ni kəsdirmişdik. Son üç ay idi ki, işığımız da ya¬n¬mır¬dı...
Camaatın işığı da kəsilmişdi, çörəyi də yox idi. Xalq yiy¬əsiz, kimsəsiz, başsız halda təhlükə pəncəsində qorxu çə¬kir¬di. 1992-ci il yanvarın 28-də isə Xocalı şəhərini bö¬yü¬düb r¬ayon etmişdilər. Təəssüflər olsun ki, həmin fərmanı im¬za¬layanlar çoxdan o rayonu da, orada yaşayanları da unut¬muş¬dular. Bəs o fərman imzalayanlara real məlumat çat¬dırılırdımı?

Rayonun Baş prokuroru Atakişi Atakişiyevin ha¬di¬sə¬dən iki ay əvvəl - 1991-ci il dekabrın 27-də respublika rəh¬bərliyinə göndərdiyi xəbərdarlıq teleqramı: 

Təcili teleqrafla, Bakı, Azərbaycan Respublikasının prezidenti A. Mütəllibov yoldaşa:

Surəti Respublika prokuroru Murad Babayev yoldaşa: 

Sizə müraciət edərək bildirirəm ki, DQMV-nin Cə¬mil¬li və Tuğ kəndlərindən azərbaycanlıları erməni qul¬dur¬la¬rı çıxartmışlar. Malıbəylidə vəziyyət olduqca ağırdır. Dağ¬lıq Qarabağda erməni quldurları üçün ən təhlükəli yer Xo¬calıdır. Çünki Xocalı Əsgəranın və Stepanakertin orta¬sın¬da yerləşir. Burada dəmir yolu və aeroport vardır. Xo¬calı şəhərinə Əsgəran ilə Stepanakert arasında olan yol 25-30 gündür ki, kəsilmişdir. Gediş-gəliş yoxdur. Bu günə ki¬mi belə çətin vəziyyətdə heç bir kömək olmadan yaşayırıq. Xüsusilə yerli milis şöbəsi, aeroport milisi, öz yaratdığımız milli müdafiə dəstələri fədakarlıq göstərir. Bu-na baxmayaraq vəziyyət getdikcə çətinləşir. Ona görə ki, 25 - 30 gündür yol işləmir. Vertolyot işləmir. Dağlıq Qa¬rabağ Muxtar Vilayəti üzrə qərargah indiyə kimi bizə heç bir kömək edə bilməmişdir. 10 gündür ki, maşın, heç bir şey işləmir. Ərzaq malımız yoxdur. Müharibə vəziyyətində bütün bunlara dözmək olar. Lakin bir şeyə dözmək müm¬kün deyil - hər şeyimiz qurtarmışdır. Bizi başa düşün ki, nə demək istəyirik. Artıq xalq Xocalını tərk etmək üzrədir.

Əziz rəhbərimiz, Xocalı əhalisi Xocalını tərk etdikdə Əsgəranla Stepanakert (Xankəndi) arası açılacaq. Azərbaycanın bu iş¬lərdə çəkdiyi əziyyət hədər olacaq. Sonra DQMV-də və¬ziy¬yət daha da ağırlaşacaq. Onu bilirəm ki, hələ Xocalı şə¬hə¬rini bu günə kimi heç kim gözüylə görüb müşahidə edib mə¬lumat çatdırmayıb. Sizdən artıq xahiş edirik ki, bizə la¬zım olan şeyləri çatdırasınız. Köməklik edəsiniz. Xocalıda heç bir idarə, müəssisə, məktəb və kolxoz, sovxoz işləmir, fəa¬liyyəti dayanmışdır. Əziz rəhbərlərim, yaralıları apar¬ma¬ğa təcili yardım maşını yoxdur. Yaralıları heç bir yerə apar¬maq mümkün deyil. Adi sar¬ğı materialı da yoxdur. Açıq müharibə şəraitində yaşamaq çətindir. Biz sizdən tə¬xirə salınmadan kömək və ümid gözləyirik. Əziz rəh¬bər¬lərim, sonra bizim üçün gec olar. Xocalıda un da yoxdur. Bi¬zə təcili yardım edin.

Xocalı şəhər prokuroru A.Atakişiyev.

Beləcə, ulularımızın qədim yaşayış yeri olan Xocalı göz görə-görə məhvə gedirdi. Neçə yüzilliyin nəfəsini özün¬də yaşadan, Assuriya padşahlığı dövrünə aid məzarlar ta¬pılan, təkgöz adamın meyidi uyuyan, bir qədim top lülə¬sindən 48 kiloqram qızıl çıxarılan, 30 metrə kimi torpağa bat¬mağı ehtimal olunan bu qədim və sirli-sehirli diyar biga¬nəliyin, laqeydliyin ucbatından dağılıb gedirdi. Xocalı ca¬maatı ulu babaları uyuyan bu torpağa öz sədaqətlərini, hər istə¬yin fövqündə dayanan məhəbbətlərini bildirirdilər. Ac¬lıq və ehtiyac içində əzab çəksələr də, dözüb dayanır, mü¬qəd¬dəs ana yurddan, ulu torpaqdan ayrılmaq istəmirdilər.
Yaxınlıqda, cəmi iki addımlıqda dayanmış xain düş¬mən isə hər şeyi görür, ehtiyatla, düşünülmüş planla kö¬məksiz xocalıların üstünə gəlirdi.
Lənətlənmiş rəhbərlərimiz isə susur, düşmənin bu as¬ta addımlarını ögeyliklə izləyirdilər.
Ağdam qərargahında isə qəribə oyunlar gedirdi. Döv¬lət nümayəndələri əsassız məlumat verirdilər mət¬buatda: Xocalı bizimdir! Xocalını heç kim bizdən ala bil¬məz! Heç kimin bizə gücü çatmaz və s. Bunlar hamısı gü¬lünc və boğazdan yuxarı deyilən ibarələr idi. Əslində isə Xo¬calı sarsılır, məhvə aparılırdı.
Ağdamda isə oyunlar davam edirdi. Xocalıya yol aç¬maq¬dan ötrü dəfələrlə əməliyyat planı hazırlandı. Amma hər dəfə bu plan kimlər tərəfindənsə pozuldu. Əməliyyat plan¬larından biri belə idi: "Bir zirehli teplovoz, zirehli va-qon, dəmir yolunu söküb tikən aqreqat, vaqonlarda qum, çın¬qıl, vaqonların qabağında isə yolun təhlükəsizliyi üçün boş vaqonlar qoyulmalı idi. Həmin zirehli qatarda 2 tank var¬dı. Saat 6-da Əsgərana girib Xocalı yolunu açmaq lazım idi".

Lakin əməliyyat keçirilmədi, kimlər tərəfindənsə pozuldu.

Növbəti "əməliyyatlar" belə idi: "Zabratdan iki "kro¬kodil" hərbi vertolyot göndərilmişdi. O, iki gün Dağlıq Qara¬bağ ətrafında fırlandı, guya ki, Əsgəranda, Nax¬çı¬va¬nik¬də, Xanabad və Noraguhdakı erməni silahlı dəstələrini "bom¬baladı". Lakin sonradan məlum oldu ki, bu əməliyyat da uğurla başa çatdırılmayıb.
Yanvarın 29-da Xocalıdan sonuncu vertolyot uçub. Fev¬ralın 12-də Gəncədən daha bir hərbi vertolyot Xocalıya gə¬lib. Amma bu "gəlişlər" Xocalı camaatını təhlükədən xi¬las etmirdi. Qarşıdan dəhşətli bir faciənin qara tufanı gə¬lir¬di. Yerli camaat təhlükəni duyurdu. Xocalının qeyrətli igid¬ləri isə mərdliklə, vətənpərvərliklə şəhidlik camı içib yur¬dun keşiyini çəkirdilər. Düşmənin tankının, topunun qa¬bağında bu igidlər boş əllə dayanmışdılar. Avtomatla zi¬rehli tanka, BTR-ə nə etmək olardı ki?
Fəlakət yaxınlaşırdı. Fevralın 25-i günü hamının unu¬dub yaddan çıxardığı Xocalı camaatı doğma yurdda son saat¬larını yaşayırdı.

ŞÜBHƏLİ MƏLUMAT

Xocalı rayon icra hakimiyyətinin başçısı Elman Məmmədov qəribəliklə deyir:

"Fevralın 25-də axşam saat 9-a işləmiş mənə zəng vurd¬ular ki, Xocalının fin evləri yerləşən tərəfindən bir BMP keçdi. Sonra dedilər ki, Ağdamdan xəbər verilib ki, 4 tank gələcək, atmayın. Bu yalan məlumatın mənbəyini hələ də müəyyənləşdirə bilməmişəm". Məhz həmin BMP-nin keçməsindən sonra Xocalının altı tərəfdən mühasirəsi başladı. İki saata kimi mühasirə davam etdi.

"14", "90" GİZLİ ÇAĞIRIŞDIR

Mühasirə halqası daraldıqca Xocalıdan hər yana - yəni bizimkilərə "14", "90" gizli çağırışları ilə həyəcan dolu xəbərlər göndirilirdi: Bizi qırırlar, kömək edin! Bizi qırırlar, kömək edin!
Təxminən axşam saat 22.00-23.00 radələrində dəhşətli atışma başlandı. Amansız ermənilər rus hərbçilərinin köməyi ilə altı tərəfdən Xocalıya hücum etdilər. Əslində bu hücumda əsas məqsəd yalnız Xocalını almaq deyildi. Bu hücumda vəhşi ermənilər qatil rus hərbçilərinin köməyi ilə həm də nifrət etdikləri Azəri türklərini qırır, ürəklərindəki nifrət alovunu söndürürdülər. Xocalı faciəsi içərimizi didib parçalasa da, bir acı həqiqəti üzə çıxardı: Ermənilər bizə düşməndir! Fürsət düşən kimi xalqımızı qırır. Onlara heç zaman inanmaq olmaz!
Fevralın 25-dən 26-na keçən gecə XX əsrin ən bö¬yük faciələrindən biri olan Xocalı soyqırımı oldu. Yüzlərlə günahsızın na¬haq¬dan qanı axıdıldı.

Xocalı soyqırımında  613 nəfər həlak olub:

-    Uşaqlar – 63 nəfər;
-    Qadınlar – 106 nəfər;
-    Qocalar – 70 nəfər;
-    8 ailə tamamilə məhv edilib;
-    27 ailənin yalnız 1 üzvü qalıb;
-    25 uşaq hər iki valideynini itirib;
-    30 uşzaq valideynlərindən birini itirib;
-    239 ailə öz başçısını itirib;
-    487 nəfər yaralanıb, onlardan:
-    Uşaqlar – 76 nəfər;
-    200 nəfərin ayaqlarını don vurub;
-    1275 nəfər əsir götürülüb;
-    1165 nəfər girovluqdan azad edilib;
-    155 nəfər itkin düşüb;

Azərbaycan dövlətinə və əhalinin əmlakına 01.04.1992-ci il ta¬rixinə qədər 5 milyarad rubl də¬yə¬rin¬¬də ziyan vurulub.

Xocalı soyqırımı olmaya bilərdimi? - Nəsiman Yaqublunun araşdırması

O qanlılı soyqırımdan az bir müddət keçsə də, indi çox acı həqiqətlər aşkarlanıb. Onlar könül açmır, ürək sevindirmir. Təəssüfün, peşmançılığın qanlı zəncirində boğur ada¬mı. Ağrı içində qovrula-qovrula bir acı həqiqətin hökmü ilə razılaşırsan: O dəhşətli qırğın olmaya bilərdi!

Bəs günahkarı kimdir bu soyqırımın? Hadisə olub keçsə də səbəbkar tapılmır. Qatilin kimliyi bilinir. Və qatil özünü gizlətmir də. Qatil ermənidir. 
İndi çoxları bu sözü təkrarlayır: Xocalı siyasətin qurbanı oldu. Doğrudanmı belədir? Doğrudanmı kimlərsə ha¬ki¬miyyət ehtirasına bürünüb Xocalı camaatını qırğına ver¬di? Əlbəttə ki, həqiqət nə zamansa üzə çıxacaq, qaranlıq suallar aşkarlanacaq.

XOCALI ÇOXDAN MÜHASİRƏDƏ İDİ

Faktlar göstərir ki, Xocalı çoxdan düşmən mühasirəsində idi. Ətraf mühitlə, doğma Azərbaycanla əlaqə de¬mək olar ki, kəsilmişdi. Xocalı camaatının taleyi nazik bir te¬l¬dən asılmış kimiydi. Adamlar da, Azərbaycan hökümətinin rəhbərləri də bu nazik telin tezliklə qırılacağını bi¬lir¬di¬lər. Vaxtilə böyük həvəslə Xocalıda geniş yaşayış evləri ti¬kib, yüzlərlə qaçqını orda yerləşdirən başçılarımız qısa bir za¬manda buraya xərclənən milyonlarla pulun havaya sov¬rulacağını hiss etmişdilər.
Xocalı mühasirə əzabının qanlı tikanları ilə hörül¬müş¬dü. Baş verən son hadisədən sonra ümid yolu yalnız ha¬va nəqliyyatına idi.

Xocalı şəhərinin Baş prokuroru Atakişi Ata¬ki¬şi¬ye¬vin ifadəsi: 

- 1991-ci ilin noyabr ayının 28-də Əsgəran rayo¬nu¬nun içərisində bizim UAZ markalı maşında 3 nəfər öl¬dük¬dən sonra Əsgəran yolu bağlandı. Hətta bir neçə gündən son¬ra ermənilər Əsgəran qalasını böyük panellərlə hör¬dü¬lər. Yol kəsildi. Xocalıların kənara çıxması ancaq hava xət¬tindən asılı qaldı. Vetolyotlarla sursat, ərzaq və digər tə¬c¬hizat vaxtında təmin olunmadı. Hətta çörək də çox vaxt ve¬to¬lyotla daşınırdı. Xankəndində silah düzəldən zavodun da¬¬yandırılması ilə əlaqədar biz öz təşəbbüsümüzlə elektrik xət¬ti¬ni kəsdirmişdik. Son üç ay idi ki, işığımız da ya¬n¬mır¬dı...
Camaatın işığı da kəsilmişdi, çörəyi də yox idi. Xalq yiy¬əsiz, kimsəsiz, başsız halda təhlükə pəncəsində qorxu çə¬kir¬di. 1992-ci il yanvarın 28-də isə Xocalı şəhərini bö¬yü¬düb r¬ayon etmişdilər. Təəssüflər olsun ki, həmin fərmanı im¬za¬layanlar çoxdan o rayonu da, orada yaşayanları da unut¬muş¬dular. Bəs o fərman imzalayanlara real məlumat çat¬dırılırdımı?

Rayonun Baş prokuroru Atakişi Atakişiyevin ha¬di¬sə¬dən iki ay əvvəl - 1991-ci il dekabrın 27-də respublika rəh¬bərliyinə göndərdiyi xəbərdarlıq teleqramı: 

Təcili teleqrafla, Bakı, Azərbaycan Respublikasının prezidenti A. Mütəllibov yoldaşa:

Surəti Respublika prokuroru Murad Babayev yoldaşa: 

Sizə müraciət edərək bildirirəm ki, DQMV-nin Cə¬mil¬li və Tuğ kəndlərindən azərbaycanlıları erməni qul¬dur¬la¬rı çıxartmışlar. Malıbəylidə vəziyyət olduqca ağırdır. Dağ¬lıq Qarabağda erməni quldurları üçün ən təhlükəli yer Xo¬calıdır. Çünki Xocalı Əsgəranın və Stepanakertin orta¬sın¬da yerləşir. Burada dəmir yolu və aeroport vardır. Xo¬calı şəhərinə Əsgəran ilə Stepanakert arasında olan yol 25-30 gündür ki, kəsilmişdir. Gediş-gəliş yoxdur. Bu günə ki¬mi belə çətin vəziyyətdə heç bir kömək olmadan yaşayırıq. Xüsusilə yerli milis şöbəsi, aeroport milisi, öz yaratdığımız milli müdafiə dəstələri fədakarlıq göstərir. Bu-na baxmayaraq vəziyyət getdikcə çətinləşir. Ona görə ki, 25 - 30 gündür yol işləmir. Vertolyot işləmir. Dağlıq Qa¬rabağ Muxtar Vilayəti üzrə qərargah indiyə kimi bizə heç bir kömək edə bilməmişdir. 10 gündür ki, maşın, heç bir şey işləmir. Ərzaq malımız yoxdur. Müharibə vəziyyətində bütün bunlara dözmək olar. Lakin bir şeyə dözmək müm¬kün deyil - hər şeyimiz qurtarmışdır. Bizi başa düşün ki, nə demək istəyirik. Artıq xalq Xocalını tərk etmək üzrədir.

Əziz rəhbərimiz, Xocalı əhalisi Xocalını tərk etdikdə Əsgəranla Stepanakert (Xankəndi) arası açılacaq. Azərbaycanın bu iş¬lərdə çəkdiyi əziyyət hədər olacaq. Sonra DQMV-də və¬ziy¬yət daha da ağırlaşacaq. Onu bilirəm ki, hələ Xocalı şə¬hə¬rini bu günə kimi heç kim gözüylə görüb müşahidə edib mə¬lumat çatdırmayıb. Sizdən artıq xahiş edirik ki, bizə la¬zım olan şeyləri çatdırasınız. Köməklik edəsiniz. Xocalıda heç bir idarə, müəssisə, məktəb və kolxoz, sovxoz işləmir, fəa¬liyyəti dayanmışdır. Əziz rəhbərlərim, yaralıları apar¬ma¬ğa təcili yardım maşını yoxdur. Yaralıları heç bir yerə apar¬maq mümkün deyil. Adi sar¬ğı materialı da yoxdur. Açıq müharibə şəraitində yaşamaq çətindir. Biz sizdən tə¬xirə salınmadan kömək və ümid gözləyirik. Əziz rəh¬bər¬lərim, sonra bizim üçün gec olar. Xocalıda un da yoxdur. Bi¬zə təcili yardım edin.

Xocalı şəhər prokuroru A.Atakişiyev.

Beləcə, ulularımızın qədim yaşayış yeri olan Xocalı göz görə-görə məhvə gedirdi. Neçə yüzilliyin nəfəsini özün¬də yaşadan, Assuriya padşahlığı dövrünə aid məzarlar ta¬pılan, təkgöz adamın meyidi uyuyan, bir qədim top lülə¬sindən 48 kiloqram qızıl çıxarılan, 30 metrə kimi torpağa bat¬mağı ehtimal olunan bu qədim və sirli-sehirli diyar biga¬nəliyin, laqeydliyin ucbatından dağılıb gedirdi. Xocalı ca¬maatı ulu babaları uyuyan bu torpağa öz sədaqətlərini, hər istə¬yin fövqündə dayanan məhəbbətlərini bildirirdilər. Ac¬lıq və ehtiyac içində əzab çəksələr də, dözüb dayanır, mü¬qəd¬dəs ana yurddan, ulu torpaqdan ayrılmaq istəmirdilər.
Yaxınlıqda, cəmi iki addımlıqda dayanmış xain düş¬mən isə hər şeyi görür, ehtiyatla, düşünülmüş planla kö¬məksiz xocalıların üstünə gəlirdi.
Lənətlənmiş rəhbərlərimiz isə susur, düşmənin bu as¬ta addımlarını ögeyliklə izləyirdilər.
Ağdam qərargahında isə qəribə oyunlar gedirdi. Döv¬lət nümayəndələri əsassız məlumat verirdilər mət¬buatda: Xocalı bizimdir! Xocalını heç kim bizdən ala bil¬məz! Heç kimin bizə gücü çatmaz və s. Bunlar hamısı gü¬lünc və boğazdan yuxarı deyilən ibarələr idi. Əslində isə Xo¬calı sarsılır, məhvə aparılırdı.
Ağdamda isə oyunlar davam edirdi. Xocalıya yol aç¬maq¬dan ötrü dəfələrlə əməliyyat planı hazırlandı. Amma hər dəfə bu plan kimlər tərəfindənsə pozuldu. Əməliyyat plan¬larından biri belə idi: "Bir zirehli teplovoz, zirehli va-qon, dəmir yolunu söküb tikən aqreqat, vaqonlarda qum, çın¬qıl, vaqonların qabağında isə yolun təhlükəsizliyi üçün boş vaqonlar qoyulmalı idi. Həmin zirehli qatarda 2 tank var¬dı. Saat 6-da Əsgərana girib Xocalı yolunu açmaq lazım idi".

Lakin əməliyyat keçirilmədi, kimlər tərəfindənsə pozuldu.

Növbəti "əməliyyatlar" belə idi: "Zabratdan iki "kro¬kodil" hərbi vertolyot göndərilmişdi. O, iki gün Dağlıq Qara¬bağ ətrafında fırlandı, guya ki, Əsgəranda, Nax¬çı¬va¬nik¬də, Xanabad və Noraguhdakı erməni silahlı dəstələrini "bom¬baladı". Lakin sonradan məlum oldu ki, bu əməliyyat da uğurla başa çatdırılmayıb.
Yanvarın 29-da Xocalıdan sonuncu vertolyot uçub. Fev¬ralın 12-də Gəncədən daha bir hərbi vertolyot Xocalıya gə¬lib. Amma bu "gəlişlər" Xocalı camaatını təhlükədən xi¬las etmirdi. Qarşıdan dəhşətli bir faciənin qara tufanı gə¬lir¬di. Yerli camaat təhlükəni duyurdu. Xocalının qeyrətli igid¬ləri isə mərdliklə, vətənpərvərliklə şəhidlik camı içib yur¬dun keşiyini çəkirdilər. Düşmənin tankının, topunun qa¬bağında bu igidlər boş əllə dayanmışdılar. Avtomatla zi¬rehli tanka, BTR-ə nə etmək olardı ki?
Fəlakət yaxınlaşırdı. Fevralın 25-i günü hamının unu¬dub yaddan çıxardığı Xocalı camaatı doğma yurdda son saat¬larını yaşayırdı.

ŞÜBHƏLİ MƏLUMAT

Xocalı rayon icra hakimiyyətinin başçısı Elman Məmmədov qəribəliklə deyir:

"Fevralın 25-də axşam saat 9-a işləmiş mənə zəng vurd¬ular ki, Xocalının fin evləri yerləşən tərəfindən bir BMP keçdi. Sonra dedilər ki, Ağdamdan xəbər verilib ki, 4 tank gələcək, atmayın. Bu yalan məlumatın mənbəyini hələ də müəyyənləşdirə bilməmişəm". Məhz həmin BMP-nin keçməsindən sonra Xocalının altı tərəfdən mühasirəsi başladı. İki saata kimi mühasirə davam etdi.

"14", "90" GİZLİ ÇAĞIRIŞDIR

Mühasirə halqası daraldıqca Xocalıdan hər yana - yəni bizimkilərə "14", "90" gizli çağırışları ilə həyəcan dolu xəbərlər göndirilirdi: Bizi qırırlar, kömək edin! Bizi qırırlar, kömək edin!
Təxminən axşam saat 22.00-23.00 radələrində dəhşətli atışma başlandı. Amansız ermənilər rus hərbçilərinin köməyi ilə altı tərəfdən Xocalıya hücum etdilər. Əslində bu hücumda əsas məqsəd yalnız Xocalını almaq deyildi. Bu hücumda vəhşi ermənilər qatil rus hərbçilərinin köməyi ilə həm də nifrət etdikləri Azəri türklərini qırır, ürəklərindəki nifrət alovunu söndürürdülər. Xocalı faciəsi içərimizi didib parçalasa da, bir acı həqiqəti üzə çıxardı: Ermənilər bizə düşməndir! Fürsət düşən kimi xalqımızı qırır. Onlara heç zaman inanmaq olmaz!
Fevralın 25-dən 26-na keçən gecə XX əsrin ən bö¬yük faciələrindən biri olan Xocalı soyqırımı oldu. Yüzlərlə günahsızın na¬haq¬dan qanı axıdıldı.

Xocalı soyqırımında  613 nəfər həlak olub:

-    Uşaqlar – 63 nəfər;
-    Qadınlar – 106 nəfər;
-    Qocalar – 70 nəfər;
-    8 ailə tamamilə məhv edilib;
-    27 ailənin yalnız 1 üzvü qalıb;
-    25 uşaq hər iki valideynini itirib;
-    30 uşzaq valideynlərindən birini itirib;
-    239 ailə öz başçısını itirib;
-    487 nəfər yaralanıb, onlardan:
-    Uşaqlar – 76 nəfər;
-    200 nəfərin ayaqlarını don vurub;
-    1275 nəfər əsir götürülüb;
-    1165 nəfər girovluqdan azad edilib;
-    155 nəfər itkin düşüb;

Azərbaycan dövlətinə və əhalinin əmlakına 01.04.1992-ci il ta¬rixinə qədər 5 milyarad rubl də¬yə¬rin¬¬də ziyan vurulub.

Xocalı soyqırımı olmaya bilərdimi? - Nəsiman Yaqublunun araşdırması

O qanlılı soyqırımdan az bir müddət keçsə də, indi çox acı həqiqətlər aşkarlanıb. Onlar könül açmır, ürək sevindirmir. Təəssüfün, peşmançılığın qanlı zəncirində boğur ada¬mı. Ağrı içində qovrula-qovrula bir acı həqiqətin hökmü ilə razılaşırsan: O dəhşətli qırğın olmaya bilərdi!

Bəs günahkarı kimdir bu soyqırımın? Hadisə olub keçsə də səbəbkar tapılmır. Qatilin kimliyi bilinir. Və qatil özünü gizlətmir də. Qatil ermənidir. 
İndi çoxları bu sözü təkrarlayır: Xocalı siyasətin qurbanı oldu. Doğrudanmı belədir? Doğrudanmı kimlərsə ha¬ki¬miyyət ehtirasına bürünüb Xocalı camaatını qırğına ver¬di? Əlbəttə ki, həqiqət nə zamansa üzə çıxacaq, qaranlıq suallar aşkarlanacaq.

XOCALI ÇOXDAN MÜHASİRƏDƏ İDİ

Faktlar göstərir ki, Xocalı çoxdan düşmən mühasirəsində idi. Ətraf mühitlə, doğma Azərbaycanla əlaqə de¬mək olar ki, kəsilmişdi. Xocalı camaatının taleyi nazik bir te¬l¬dən asılmış kimiydi. Adamlar da, Azərbaycan hökümətinin rəhbərləri də bu nazik telin tezliklə qırılacağını bi¬lir¬di¬lər. Vaxtilə böyük həvəslə Xocalıda geniş yaşayış evləri ti¬kib, yüzlərlə qaçqını orda yerləşdirən başçılarımız qısa bir za¬manda buraya xərclənən milyonlarla pulun havaya sov¬rulacağını hiss etmişdilər.
Xocalı mühasirə əzabının qanlı tikanları ilə hörül¬müş¬dü. Baş verən son hadisədən sonra ümid yolu yalnız ha¬va nəqliyyatına idi.

Xocalı şəhərinin Baş prokuroru Atakişi Ata¬ki¬şi¬ye¬vin ifadəsi: 

- 1991-ci ilin noyabr ayının 28-də Əsgəran rayo¬nu¬nun içərisində bizim UAZ markalı maşında 3 nəfər öl¬dük¬dən sonra Əsgəran yolu bağlandı. Hətta bir neçə gündən son¬ra ermənilər Əsgəran qalasını böyük panellərlə hör¬dü¬lər. Yol kəsildi. Xocalıların kənara çıxması ancaq hava xət¬tindən asılı qaldı. Vetolyotlarla sursat, ərzaq və digər tə¬c¬hizat vaxtında təmin olunmadı. Hətta çörək də çox vaxt ve¬to¬lyotla daşınırdı. Xankəndində silah düzəldən zavodun da¬¬yandırılması ilə əlaqədar biz öz təşəbbüsümüzlə elektrik xət¬ti¬ni kəsdirmişdik. Son üç ay idi ki, işığımız da ya¬n¬mır¬dı...
Camaatın işığı da kəsilmişdi, çörəyi də yox idi. Xalq yiy¬əsiz, kimsəsiz, başsız halda təhlükə pəncəsində qorxu çə¬kir¬di. 1992-ci il yanvarın 28-də isə Xocalı şəhərini bö¬yü¬düb r¬ayon etmişdilər. Təəssüflər olsun ki, həmin fərmanı im¬za¬layanlar çoxdan o rayonu da, orada yaşayanları da unut¬muş¬dular. Bəs o fərman imzalayanlara real məlumat çat¬dırılırdımı?

Rayonun Baş prokuroru Atakişi Atakişiyevin ha¬di¬sə¬dən iki ay əvvəl - 1991-ci il dekabrın 27-də respublika rəh¬bərliyinə göndərdiyi xəbərdarlıq teleqramı: 

Təcili teleqrafla, Bakı, Azərbaycan Respublikasının prezidenti A. Mütəllibov yoldaşa:

Surəti Respublika prokuroru Murad Babayev yoldaşa: 

Sizə müraciət edərək bildirirəm ki, DQMV-nin Cə¬mil¬li və Tuğ kəndlərindən azərbaycanlıları erməni qul¬dur¬la¬rı çıxartmışlar. Malıbəylidə vəziyyət olduqca ağırdır. Dağ¬lıq Qarabağda erməni quldurları üçün ən təhlükəli yer Xo¬calıdır. Çünki Xocalı Əsgəranın və Stepanakertin orta¬sın¬da yerləşir. Burada dəmir yolu və aeroport vardır. Xo¬calı şəhərinə Əsgəran ilə Stepanakert arasında olan yol 25-30 gündür ki, kəsilmişdir. Gediş-gəliş yoxdur. Bu günə ki¬mi belə çətin vəziyyətdə heç bir kömək olmadan yaşayırıq. Xüsusilə yerli milis şöbəsi, aeroport milisi, öz yaratdığımız milli müdafiə dəstələri fədakarlıq göstərir. Bu-na baxmayaraq vəziyyət getdikcə çətinləşir. Ona görə ki, 25 - 30 gündür yol işləmir. Vertolyot işləmir. Dağlıq Qa¬rabağ Muxtar Vilayəti üzrə qərargah indiyə kimi bizə heç bir kömək edə bilməmişdir. 10 gündür ki, maşın, heç bir şey işləmir. Ərzaq malımız yoxdur. Müharibə vəziyyətində bütün bunlara dözmək olar. Lakin bir şeyə dözmək müm¬kün deyil - hər şeyimiz qurtarmışdır. Bizi başa düşün ki, nə demək istəyirik. Artıq xalq Xocalını tərk etmək üzrədir.

Əziz rəhbərimiz, Xocalı əhalisi Xocalını tərk etdikdə Əsgəranla Stepanakert (Xankəndi) arası açılacaq. Azərbaycanın bu iş¬lərdə çəkdiyi əziyyət hədər olacaq. Sonra DQMV-də və¬ziy¬yət daha da ağırlaşacaq. Onu bilirəm ki, hələ Xocalı şə¬hə¬rini bu günə kimi heç kim gözüylə görüb müşahidə edib mə¬lumat çatdırmayıb. Sizdən artıq xahiş edirik ki, bizə la¬zım olan şeyləri çatdırasınız. Köməklik edəsiniz. Xocalıda heç bir idarə, müəssisə, məktəb və kolxoz, sovxoz işləmir, fəa¬liyyəti dayanmışdır. Əziz rəhbərlərim, yaralıları apar¬ma¬ğa təcili yardım maşını yoxdur. Yaralıları heç bir yerə apar¬maq mümkün deyil. Adi sar¬ğı materialı da yoxdur. Açıq müharibə şəraitində yaşamaq çətindir. Biz sizdən tə¬xirə salınmadan kömək və ümid gözləyirik. Əziz rəh¬bər¬lərim, sonra bizim üçün gec olar. Xocalıda un da yoxdur. Bi¬zə təcili yardım edin.

Xocalı şəhər prokuroru A.Atakişiyev.

Beləcə, ulularımızın qədim yaşayış yeri olan Xocalı göz görə-görə məhvə gedirdi. Neçə yüzilliyin nəfəsini özün¬də yaşadan, Assuriya padşahlığı dövrünə aid məzarlar ta¬pılan, təkgöz adamın meyidi uyuyan, bir qədim top lülə¬sindən 48 kiloqram qızıl çıxarılan, 30 metrə kimi torpağa bat¬mağı ehtimal olunan bu qədim və sirli-sehirli diyar biga¬nəliyin, laqeydliyin ucbatından dağılıb gedirdi. Xocalı ca¬maatı ulu babaları uyuyan bu torpağa öz sədaqətlərini, hər istə¬yin fövqündə dayanan məhəbbətlərini bildirirdilər. Ac¬lıq və ehtiyac içində əzab çəksələr də, dözüb dayanır, mü¬qəd¬dəs ana yurddan, ulu torpaqdan ayrılmaq istəmirdilər.
Yaxınlıqda, cəmi iki addımlıqda dayanmış xain düş¬mən isə hər şeyi görür, ehtiyatla, düşünülmüş planla kö¬məksiz xocalıların üstünə gəlirdi.
Lənətlənmiş rəhbərlərimiz isə susur, düşmənin bu as¬ta addımlarını ögeyliklə izləyirdilər.
Ağdam qərargahında isə qəribə oyunlar gedirdi. Döv¬lət nümayəndələri əsassız məlumat verirdilər mət¬buatda: Xocalı bizimdir! Xocalını heç kim bizdən ala bil¬məz! Heç kimin bizə gücü çatmaz və s. Bunlar hamısı gü¬lünc və boğazdan yuxarı deyilən ibarələr idi. Əslində isə Xo¬calı sarsılır, məhvə aparılırdı.
Ağdamda isə oyunlar davam edirdi. Xocalıya yol aç¬maq¬dan ötrü dəfələrlə əməliyyat planı hazırlandı. Amma hər dəfə bu plan kimlər tərəfindənsə pozuldu. Əməliyyat plan¬larından biri belə idi: "Bir zirehli teplovoz, zirehli va-qon, dəmir yolunu söküb tikən aqreqat, vaqonlarda qum, çın¬qıl, vaqonların qabağında isə yolun təhlükəsizliyi üçün boş vaqonlar qoyulmalı idi. Həmin zirehli qatarda 2 tank var¬dı. Saat 6-da Əsgərana girib Xocalı yolunu açmaq lazım idi".

Lakin əməliyyat keçirilmədi, kimlər tərəfindənsə pozuldu.

Növbəti "əməliyyatlar" belə idi: "Zabratdan iki "kro¬kodil" hərbi vertolyot göndərilmişdi. O, iki gün Dağlıq Qara¬bağ ətrafında fırlandı, guya ki, Əsgəranda, Nax¬çı¬va¬nik¬də, Xanabad və Noraguhdakı erməni silahlı dəstələrini "bom¬baladı". Lakin sonradan məlum oldu ki, bu əməliyyat da uğurla başa çatdırılmayıb.
Yanvarın 29-da Xocalıdan sonuncu vertolyot uçub. Fev¬ralın 12-də Gəncədən daha bir hərbi vertolyot Xocalıya gə¬lib. Amma bu "gəlişlər" Xocalı camaatını təhlükədən xi¬las etmirdi. Qarşıdan dəhşətli bir faciənin qara tufanı gə¬lir¬di. Yerli camaat təhlükəni duyurdu. Xocalının qeyrətli igid¬ləri isə mərdliklə, vətənpərvərliklə şəhidlik camı içib yur¬dun keşiyini çəkirdilər. Düşmənin tankının, topunun qa¬bağında bu igidlər boş əllə dayanmışdılar. Avtomatla zi¬rehli tanka, BTR-ə nə etmək olardı ki?
Fəlakət yaxınlaşırdı. Fevralın 25-i günü hamının unu¬dub yaddan çıxardığı Xocalı camaatı doğma yurdda son saat¬larını yaşayırdı.

ŞÜBHƏLİ MƏLUMAT

Xocalı rayon icra hakimiyyətinin başçısı Elman Məmmədov qəribəliklə deyir:

"Fevralın 25-də axşam saat 9-a işləmiş mənə zəng vurd¬ular ki, Xocalının fin evləri yerləşən tərəfindən bir BMP keçdi. Sonra dedilər ki, Ağdamdan xəbər verilib ki, 4 tank gələcək, atmayın. Bu yalan məlumatın mənbəyini hələ də müəyyənləşdirə bilməmişəm". Məhz həmin BMP-nin keçməsindən sonra Xocalının altı tərəfdən mühasirəsi başladı. İki saata kimi mühasirə davam etdi.

"14", "90" GİZLİ ÇAĞIRIŞDIR

Mühasirə halqası daraldıqca Xocalıdan hər yana - yəni bizimkilərə "14", "90" gizli çağırışları ilə həyəcan dolu xəbərlər göndirilirdi: Bizi qırırlar, kömək edin! Bizi qırırlar, kömək edin!
Təxminən axşam saat 22.00-23.00 radələrində dəhşətli atışma başlandı. Amansız ermənilər rus hərbçilərinin köməyi ilə altı tərəfdən Xocalıya hücum etdilər. Əslində bu hücumda əsas məqsəd yalnız Xocalını almaq deyildi. Bu hücumda vəhşi ermənilər qatil rus hərbçilərinin köməyi ilə həm də nifrət etdikləri Azəri türklərini qırır, ürəklərindəki nifrət alovunu söndürürdülər. Xocalı faciəsi içərimizi didib parçalasa da, bir acı həqiqəti üzə çıxardı: Ermənilər bizə düşməndir! Fürsət düşən kimi xalqımızı qırır. Onlara heç zaman inanmaq olmaz!
Fevralın 25-dən 26-na keçən gecə XX əsrin ən bö¬yük faciələrindən biri olan Xocalı soyqırımı oldu. Yüzlərlə günahsızın na¬haq¬dan qanı axıdıldı.

Xocalı soyqırımında  613 nəfər həlak olub:

-    Uşaqlar – 63 nəfər;
-    Qadınlar – 106 nəfər;
-    Qocalar – 70 nəfər;
-    8 ailə tamamilə məhv edilib;
-    27 ailənin yalnız 1 üzvü qalıb;
-    25 uşaq hər iki valideynini itirib;
-    30 uşzaq valideynlərindən birini itirib;
-    239 ailə öz başçısını itirib;
-    487 nəfər yaralanıb, onlardan:
-    Uşaqlar – 76 nəfər;
-    200 nəfərin ayaqlarını don vurub;
-    1275 nəfər əsir götürülüb;
-    1165 nəfər girovluqdan azad edilib;
-    155 nəfər itkin düşüb;

Azərbaycan dövlətinə və əhalinin əmlakına 01.04.1992-ci il ta¬rixinə qədər 5 milyarad rubl də¬yə¬rin¬¬də ziyan vurulub.

 

 
Sağlamlığını qorumaq və yaxşılaşdırmaq istəyən kişilər qida rasionuna mütləq qırmızı ət, dəniz balığı, midye, quş əti və nar daxil etməlidirlər.
 
"Report” RİA "Novosti”yə istinadən xəbər verir ki, bunu həkim-diyetoloq Marqarita Makuxa bildirib.
 
Onun sözlərinə görə, bu qidalarda testosteron sintezini ən çox dəstəkləyən yağ turşusu və protein var.
 
Qeyd olunub ki, metabolik xüsusiyyətlərə və hormonal səviyyələrə görə kişilərin pəhrizi qadınların pəhrizindən fərqlənə bilər. Kişilərdə əzələ toxuması daha inkişaf edib. Əzələ kütləsini qorumaq üçün isə gündəlik protein qidaları qəbul etmək lazımdır. Əsas kişi hormonu olan testosteronun sintezi istehlak olunan qidanın tərkibindən və keyfiyyətindən əhəmiyyətli dərəcədə asılıdır.
 
"Bədəndə testosteronun optimal səviyyədə saxlanılması üçün bitki yağlarında, yağlı dəniz balığında, buğda, qoz-fındıqda və avokado meyvəsində olan faydalı çoxlu doymamış yağ turşularından istifadə olunması lazımdır. Bundan əlavə, sink və selenyum ehtiyacını sarımsaq, dənli bitkilər, banan, kələm, dəniz məhsulları və zəncəfildən əldə edilə bilər”.
Ən faydalı şokoladın xüsusiyyətləri açıqlandı
Ən faydalı şokolad acı olanıdır, onun tərkibi 75 faiz kakaodan təşkil olunub. İçlik kimi isə ən yaxşı seçim qoz-fındıqdır.
 
"Sputnik”in məlumatına görə, bu barədə rusiyalı dietoloq, nutrisioloq, Kanada Dietoloqlar Assosiasiyasının üzvü Natalya Nefedova bildirib.
 
"Əlbəttə ki, onlar özlüyündə çox yağlıdırlar, amma bu yaxşı, faydalı yağdır. Acı şokoladın tərkibində kifayət qədər faydalı olan teobromin, həmçinin sink və maqnezium da var. Qoz-fındıqda isə sağlam yağlar, əvəzolunmaz omeqa-3 mövcuddur”, - deyə mütəxəssis izah edib.
 
Təhlükəli içliklər kimi isə həkim bibər, zəncəfil, gül ləçəkləri kimi ekzotik qatqıların adını çəkib. Nefedovanın sözlərinə görə, əgər şokolad ucuz kütləvi istehsalda hazırlanırsa, onda bu içliklər təbii ola bilməz.
 
Dietoloq həmçinin gündə bir plitka şokolad yeməyin artıq çəkiyə təsiri barədə də danışıb. Onun sözlərinə görə, hər insanın gündə fərqli kilokalori norması var. Əgər şəxs ağır fiziki fəaliyyətlə məşğul deyilsə, bütöv bir şokolad plitkası əlavə kiloqramlara çevrilə bilər.(oxu.az)
Koronavirusa yoluxan aktyor vəfat etdi

Bir müddət əvvəl virusa yoluxduğu üçün xəstəxanaya yerləşdirilən aktyor Toyqun Ateş vəfat edib.

Film çəkilişi zamanı Malatyada səhhəti pisləşən Toyqunun Covid-19-un yeni ştammına (mutasiya) yoluxduğu bildirilmişdi. Həkimi açıqlamasında aktyorun böyrəklərinin artıq sıradan çıxdığını, onun süni tənəffüs aparatına qoşulduğunu açıqlamışdı.

Gənclər və İdman Nazirliyi

İddialar var ki, rəsmi orqanlar nazir Azad Rəhimovun müalicəsini başa vurub ölkəyə qayıtmasını gözləyirlər;  nazirə və yaxın ətrafına aid şirkətlərin də adı maliyyə yeyintilərində hallanırdı
Səhhətində problemlər yaranan Azərbaycanın gənclər və idman naziri Azad Rəhimov hazırda ABŞ xəstəxanalarının birində müalicəsini davam etdirir. Xəstəxanada olduğu müddət ərzində Azad Rəhimovu 1-ci müavini İsmayıl İsmayılov əvəz edirdi. Amma iki gün əvvəl həm də Ağır Atletika Federasiyasının I vitse-prezidenti İsmayıl İsmayılovun səhhətində də problem yaranıb. Belə xəbərlər var ki, İsmayıl İsmayılov yıxılaraq xəsarət alıb.

 

Gənclər və İdman Nazirliyinin mətbuat xidmətinin rəhbəri Səmayə Məmmədova ABŞ-da müalicə alan nazir Azad Rəhimovun səhhəti ilə bağlı danışarkən onun Bakıya dönməsi ilə bağlı suala "Azad müəllimin nə vaxt vətənə qayıdacağı dəqiq bilinmir. Müalicəsi bitəndə Bakıya qayıdacaq” cavabını verib.

 

Yada salaq ki, Azad Rəhimov 2006-cı ildə gənclər və idman naziri təyin edilib. Həmin dövrdə ölkədə idman-konsert komplekslərinin tikintisi aparılırdı və bir çox obyektlər Azad Rəhimovla əlaqəli şirkətlər tərəfindən tikilir, təmir olunurdu. Ölkədə dövlət sifarişli təmir-tikinti işlərinin böyük korrupsiya əməlləri ilə gerçəkləşməsi kimsəyə sirr deyil. Azad Rəhimovun adına bağlı şirkətlərin də adı korrupsiyada hallanırdı. Məlumatlara görə, nazirlikdə xeyli pozuntular, maliyyə maxinasiyaları var. Azad Rəhimovun nazirliyə biznesdən gəldiyi sirr deyil. Onun və oğlunun həm ölkə daxilində, həm xaricdə müxtəlif profilli şirkətləri olduğu da məlumdur. Mədəniyyət Nazirliyindən sonra burada da həbslər olacağı haqda mediada iddialar vardı, amma müharibə başladı və bəzi məsələlər ikinci plana keçdi. İddialar var ki, nazirin müalicəsini başa vurub qayıtmasını gözləyirlər. Onun uzun müddətdir xəstə olmasına baxmayaraq, istefa barədə ərizə verməməsinin səbəbi də budur.

Vətən müharibəsindən əvvəl üzə çıxan məlumatlardan belə aydın olurdu ki, Azad Rəhimov və ailəsinə yaxın şirkətlərə dövlət büdcəsindən üst-üstə 100 milyon manatdan artıq vəsait köçürülüb. Həmin vəsaitlərin təyinatı üzrə xərclənməməsi, mütəxəssis adı ilə ölkəyə dəvət edilən əcnəbilərin qul kimi işlədilməsi və s. hallar Mütəşəkkil Cinayətkarlıq və Korrupsiyanın Araşdırılması üzrə Beynəlxalq Jurnalist Layihəsinin (OCCRP) araşdırmalarında da yer alıb. Yayılan məlumatlar Rəhimova yaxın firmaların 10 ildən çox müddət ərzində fəaliyyətinə aid idi.

 

Bir neçə hissədən ibarət araşdırma müasir Avropada əmək istismarı haqqında ən böyük qalmaqalın mərkəzində qalan ofşor "SerbAz” şirkətinin fəaliyyətindən bəhs olunur.

 

2006-2009-cu illərdə şirkət Bakıda bir sıra binaların, xüsusən mühüm dövlət tədbirlərinin keçirildiyi "Buta Palace” sarayının və "Baku-Expo” sərgi mərkəzinin tikintisi və təmiri işləri üçün Balkanlardan 700-dən çox işçi cəlb edib. Bu layihələrin həyata keçirilməsi Gənclər və İdman Nazirliyi tərəfindən maliyyələşdirilib. "Əcnəbi işçilərlə müasir qul kimi davranırdılar. Onlar darısqal şəraitdə saxlanılır, az yeməklə təmin edilirdilər. Bu zaman onlar gündə 12 saat işləyirdilər. Pasportları müsadirə edilmişdi, əmək haqları isə kəsilirdi, bəziləri döyülüb, iki nəfər isə vəfat edib”, deyə araşdırmada qeyd edilir. Əcnəbilərin müqavilə üzrə vəd edilən ödənişin edilməməsi ilə bağlı şikayətlərinə məhəl qoyulmayıb. Araşdırma göstərib ki, "SerbAz”ın güclü hamisi ölkənin gənclər və idman naziri Azad Rəhimov olub.

"SerbAz”ın bir neçə il ərzində çoxmilyonluq dövlət sifarişləri aldığı və Rəhimovun həyat yoldaşının adına olan şirkətlə - ziynət əşyalarının idxalçısı olan "İtalDizain”lə müqavilələr bağlayıb. 2006-cı ildə nazir olana qədər Rəhimov özü "İtalDizain”in direktoru olub. 2006-cı ilin sonlarında Azərbaycanda növbəti ilin yayında bədii gimnastika üzrə Avropa çempionatı keçiriləcəyi elan edilib. Bunun üçün böyük idman kompleksi təmir edilməli idi və Gənclər və İdman Nazirliyi bu işlər üçün "SerbAz”la 5,3 mln. dollar dəyərində müqavilə bağlayıb. Azad Rəhimovdan niyə bu şirkəti seçdiyi soruşulduqda o, bunu obyektin "mürəkkəb konfiqurasiyaya və memarlığa” malik olması və onun yenidənqurması üçün xaricdə istehsal olunmuş "müasir materiallar” lazım olması, buna görə "bu sahədə böyük təcrübəsi olan” operator lazım olması ilə izah edib. Maraqlıdır ki, müqavilə bağlanmazdan əvvəl "SerbAz”  mövcud olmayıb və Azərbaycanda bir həftə sonra  qeydiyyatdan keçib. Bundan başqa, yerli KİV-lər şirkətin bu işlər üçün rəsmi olaraq seçilməzdən bir il əvvəl işlərə başladığı barədə məlumat yayıblar. İlk yenidənqurmadan sonra "SerbAz” Rəhimovdan əlavə işlər üçün 700 min dollarlıq daha bir müqavilə alıb. Bu məlumatlar Rəhimovun prokurorluğa göndərdiyi rəsmi məktubdan götürülüb.

 

O, bu məktubda rəhbərlik etdiyi nazirliyin "SerbAz”la əməkdaşlığının səbəblərini izah edir. 2007-ci ildən 2009-cu ilə qədər əcnəbi işçilər – bərpasına 20,9 milyon dollar ayrılan "Səadət Sarayı”nın, tikintisinə 38,8 milyon dollar ayrılan Mingəçevir şəhərindəki Avarlı Olimpiya Mərkəzinin, həmçinin Gənclər və İdman Nazirliyi tərəfindən maliyyələşdirilən daha 6 layihəyə cəlb olunublar. SerbAz-ın digər layihələri arasında "Buta Palace”, "Baku Expo” sərgi mərkəzi və "28 Mall” olub. Azad Rəhimovun "SerbAz”la əlaqəsini gizlədən yurisdiksiya sistemini ifşa etmək üçün illər tələb olunub. Bu şirkət müxtəlif yurisdiksiyalı iki ayrı şirkət kimi qeydiyyatdan keçib. Azərbaycanda o, "SerbAz Design and Construction” adı altında işləyir və Antil adaları ofşor zonasında qeydiyyatdan keçdiyi üçün əsl sahibləri məlum olmayan "Acora Business” firmasına məxsusdur. Digər "SerbAz” Niderlandda "SerbAz Property” kimi qeydiyyatdan keçib, amma onun sənədləri mütləq anonimliyi təmin edir.

OCCRP araşdırmaçıları əcnəbilər vətənlərinə qaytarıldıqdan sonra Azərbaycanın "Creacon Constructioan” şirkətinin "SerbAz”dan tikinti işlərini aldığını müəyyən ediblər. 2012-ci ildə Azərbaycan korporativ informasiyaya çıxışı məhdudlaşdıraraq, şirkətin mülkiyyət strukturunu məxfiləşdirib. Amma buna qədər Azərbaycanlı jurnalistlər məlumatlar bazasının bir hissəsini əldə etməyə müvəffəq olub, bu məlumatlara əsasən "Creacon”un iki səhmdarından biri "İtalDizain Group”dur. "İtalDizain” bu gün böyük holdinqə çevrilib, buraya onlarla firma, o cümlədən telekommunikasiya, rieltor (alqı-satqı) firmaları, habelə "Cartier”dən "Baccarat”a qədər premium sinfi butiklər daxildir. Milyonlarla veb-saytdan ibarət olan İnternet-arxiv "İtalDizain” saytının erkən versiyalarını saxlayıb. Burada 2009-cu ilin yanvarında şirkətin "SerbAz”ın törəmə şirkəti olaraq göstərildiyi korporativ strukturu əksini tapıb. Məhz həmin il "SerbAz” işçilərinə qarşı amansız rəftardan bəhs edilib. Jurnalistlər korporativ hesabatlar vasitəsilə "İtalDizain”ın Lüksemburqun "Argulux” şirkətinə məxsus olduğunu müəyyən ediblər. O, öz növbəsində gənclər və idman naziri Azad Rəhimovun həyat yoldaşı Zülfiyyə Rəhimovaya məxsusdur. "SerbAz”ın işçilərə qarşı amansız davranışı haqqında qalmaqalın araşdırılması Bosniyada davam etdirilib və yerli prokurorluq "SerbAz”ın yerli nümayəndəliyinin 13 əməkdaşı barəsində insan alverinə görə 4 ittiham hökmü çıxarıb. 2019-cu ilin sonlarında dörd təqsirləndirilən şəxs təqsirini etiraf edib və mühakimə olunub. Amma Azərbaycanda heç bir araşdırma aparılmayıb.

Anonimlik şərti ilə jurnalistlərlə söhbət edən "SerbAz”ın menecerlərindən birinin verdiyi məlumata görə, layihə pulları şirkətin baş ofisinə çamadanlarla nağd vəsait şəklində daxil olub. Sement və digər materialların tədarükçüləri bu vəsaitdən lazımi uçot prosedurları olmadan ödəniş alıb. Eyni zamanda, ofşor hesablara elektron pul köçürmələri həyata keçirilib. Pulun bir hissəsi 2009-cu ilin payızında, işçilərin pulları yoxa çıxdığı vaxt mənimsənilib. Gənclər və İdman Nazirliyi işçilərə qarşı amansız davranış faktları elan edildikdən sonra da "SerbAz”a ödəniş etməyə davam edib, 2009-cu ilin noyabrında şirkətə 4,4 milyon dollar göndərib. Növbəti il nazirlik şirkətə əlavə olaraq 10 milyon dollar ödəyib. OCCRP-nin sərəncamında Gənclər və İdman Nazirliyinin "SerbAz”a bütün ödənişləri əks etdirən rəsmi hesabatları var. Şirkət fəaliyyətini dayandırdıqdan sonra belə köçürmələrin böyük hissəsi davam edib. Göründüyü kimi Azad Rəhimov rəhbərlik etdiyi nazirlikdə də bu günə qədər istintaqçıların baş çəkdiyi nazirliklərdə olduğu kimi böyük korrupsiya var. Gələn məlumatlar onu deməyə əsas verir ki, araşdırmalarla ortalığa çıxarılan korrupsiya əməlləri tezliklə ittiham aktlarında yer ala bilər.(musavat.com)

 

“Petrol”dakı kanalizasiya xəttinin birbaşa axar çaya axıdılmasından Muxtar Babayevin xəbəri varmı? – VİDEOFAKT

 

 

Əziz oxucular!

Gədəbəy dedikdə ilk ağla gələn "Slavyanka” mineral sualarıdır, deyilmi? Ancaq təəssüf ki, bu dəfəki yazımızda biz bunu təsdiqləyə bilmədik. Çünki redaksiyamıza daxil olan şikayət məktublarının sorağıyla yolumuzu Gədəbəydən saldıqda Yaşar adlı şəxsin işlətdiyi "Petrol”dakı kanalizasiya xəttinin birbaşa axar çaya (içməli su ehtiyatı) axıdıldığının şahidi olduq. Obyektin sahibi Yaşar ilə əlaqə saxlamağa, sözügedən mənzərəyə normal izahat verməsini istədikdə isə o, qarşı tərəfi təhqir və təzyiqdən çəkinmədi.

Araşdırma zamanı o da məlum oldu ki, sən demə, Yaşar həm də Gədəbəydə tikinti metarialları obyektinin sahibidir. Belə çıxır ki, Yaşarın başı ancaq sahiblənməyə qarışdığından, ətraf aləmə və cəmiyyətə vurduğu zərərin fərqində deyil.

Mövzunu araşdırılması üçün aidiyyatı orqanlara və məsul şəxslərə, əsas da Ekologiya və Təbii Sərvətlər naziri Muxtar Babayevə, Tovuz Regional Ekologiya və Təbii Sərvətlər İdarəsi rəisi Yaşar müəllimə redaksiyamız adından rəsmi məktub ünvanlayacağıq.

Bizi izləyin...

Araşdırmamız davam edir...

 

"qaynar-xett.az”

 



Azərbaycanın qonşularında və dünyada vəziyyət necədir? – Koronavirusla bağlı son STATİSTİKA
Dünyada 109 104 825 nəfərdə koronavirus aşkarlanıb.
 
Bu barədə Oxu.Az-ın onlayn statistikasında qeyd olunur.
 
Virusdan 2 405 432 xəstə ölüb, 81 128 354 nəfər sağalıb.
 
Şimali Amerikada 32 298 024, Avropada 32 132 179, Asiyada 23 976 242, Cənubi Amerikada 16 882 242, Afrikada isə 3 764 868 nəfərdə koronavirus aşkarlanıb.
 
Virusa yoluxma sayına görə ilk beşlikdə olan dövlətlər ABŞ (28 196 964 nəfər), Hindistan (10 904 940 nəfər), Braziliya (9 811 255 nəfər), Rusiya (4 057 698 nəfər) və Böyük Britaniyadır (4 027 106 nəfər).
 
Türkiyədə 2 579 896, İranda 1 510 873, Gürcüstanda 265 200, Ermənistanda isə 169 022 nəfərdə koronavirus müəyyən edilib.
 
Sərhəd qonşularımız arasında koronavirusdan ən çox ölüm ardıcıl olaraq Rusiyada (79 696 nəfər), İranda (58 883 nəfər) və Türkiyədədir (27 377 nəfər).
 
Azərbaycanda koronavirusa yoluxan 231 995 nəfərin 3 178-i ölüb, 226 514-ü sağalıb.

Bu infarkt riskini azaldır...
ABŞ-da aparılan araşdırmalar zamanı sadə qəhvənin orqanizim üçün bəzi faydaları olduğu orataya çıxıb.
 
Gündə bir fincan sadə qəhvə içmək infarkt riskini yüzdə 30 %-ə qədər azaldır.
 
21 min insan üzərində aparılan araşdırmalar zamanı, qəhvə içən insanlarda ürək-damar sistemi xəstəliklərinin azaldığı faktı aşkar edilib.
 
Hər gün bir fincan sadə qəhvə qəblu ürək çatışmazlığı riskini 5 ildən 12 ilə qədər azaldır.
 
Qəhvə qaraciyər və xərçəng xəstəliyi üçün də faydalıdır. Lakin içinə süd yaxud da şəkər qatsanız bu ürək çatışmazlığı prossesini sürətləndirir.
 
Normal qayda ilə sadə qəhvə içmək artıq çəkidən də azad olmağa kömək edir. Eyni zamanda xroniki xəstəliklərə qarşı bədəni gücləndirir. 
Axtarış
Xəbər lenti
Reklam