Demokratiya və İnsan hüquqları komitəsinin sədri, hüquq üzrə fəlsəfə doktoru, "Şöhrət” ordenli Çingiz Qənizadə ilə müsahibəni təqdim edirik:


- Çingiz müəllim, bu il 10 fevral tarixindən YAP-ın üzvlüyünə qəbul edilmisiniz.  Sizin Yeni Azərbaycan Partiyasına üzv olmaq istəyiniz nədən qaynaqlandı? Sizə YAP-da hər hansı vəzifə təklif olunacaqmı?


- Mən bu suala son 10 gündə bir neçə dəfə cavab vermişəm. Bir daha qeyd etmək istəyirəm ki, bütün ictimai-siyasi fəaliyyətim boyu bitərəf olaraq fəaliyyət göstərmişəm. Ancaq  həmişə cənab Prezidentin siyasi kursunu dəstəkləmişəm. Heç şübhəsiz ki, bütün Azərbaycan xalqının yeganə arzusu  Qarabağ torpaqlarının işğaldan azad olunması idi. 44 günlük Vətən müharibəsi dövründə Ali Baş Komandan, cənab İlham Əliyev xalqımızın arzularını reallaşdırdı. Qısa zamanda doğma torpaqlarımızı düşmən tapdağından azad etdi. Mən bu proseslər dövründə Ali Baş Komandanın uzaqgörən siyasi taktikalarını, qətiyyətini, bir sərkərdə kimi qürurverici keyfiyyətlərini gördükdən sonra cənab Prezidentin sədri olduğu partiyanın üzvü olmaq qərarına gəldim. Bu partiyaya gəlişimlə bağlı Prezidentə rəsmi müraciət etdim. Bundan sonra müəyyən prosedurlar başlanıldı. Fevralın ayının 10-dan Yeni Azərbaycan Partiyası sıralarına qəbul olunmuşam. Mən YAP-a sıravi üzv kimi gəlmişəm. Əgər partiya daxilində islahatlar aparılacağı təqdirdə mənə savadıma, ixtisasıma və bacarıqıma uyğun olaraq hər hansı bir iş tapşırılacaqsa, bu işin öhdəsindən böyük məmnuniyyətlə gələcəm. Belə təklif olmasa da, ən azı partiyanın sıravi üzvü olaraq hüquq müdafiəçisi, ictimai-siyasi xadim kimi fəaliyyətimlə Yeni Azərbaycan Partiyasının təbliğinə və partiyanın inkişafına əlimdən gələn köməyi göstərəcəm.


- Partiya rəsmiləri ilə görüşləriniz olubmu? Partiya üzvləri tərəfindən bu qərarınız necə qarşılanıb?


- YAP-ın icra katibi Əli Əhmədovla, YAP təşkilat şöbəsinin müdiri Aydın Hüseynovla görüşlərim olub. YAP-a üzvlüyümlə bağlı qərarım YAP-da çox müsbət qarşılanıb. Mənim YAP-da saysız-hesabsız dostlarım var. YAP-ın nüfuzlu və rəsmi şəxsləri tərəfindən çoxsaylı təbriklər almışam. Belə təbriklər hələ də davam edir.


- Hazırda Azərbaycanda "Siyasi dialoqun Azərbaycan modeli” yaradılır. Prezident Administrasiyasının Siyasi partiyalar və qanunvercilik hakimiyyəti ilə əlaqələr şöbəsinin təşkilatçılığı ilə "Siyasi dialoqun Azərbaycan modeli” adlı silsilə tədbirlər keçirilir. Bunu necə dəyərləndirisiniz?


- Həqiqətən də 2019-cu ilin sonlarında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin sərəncamı ilə Prezident Administrasiyasında "Siyasi partiyalar və qanunvericilik hakimiyyəti ilə əlaqələr şöbəsi” yaradıldı. Bu şöbəyə hamımızın yaxşı tanıdığımız və uzun illər məsul vəzifələrdə çalışmış hörmətli Ədalət Vəliyevin təyinatından sonra iqtidar və müxalifət  partiyaları arasında çox vacib və sıx əlaqələr yarandı. Qeyd etmək istəyirəm ki, əlaqələrin qurulması və görülən işlər Vətən müharibəsi dövründə də özünü göstərdi. Müharibəyə qədər partiyalarla aparılan iş öz bəhrəsini vermiş oldu.  Müharibə dövründə Azərbaycanın bir-iki siyasi təşkilatlarından  başqa bütün partiyalar  dövlətimizin, ordumuzun yanında oldu və Prezidentin, Ali Baş Komandanın  ətrafında birləşməyi bacardı. Təbii ki, bunlar  həmin şöbənin gördüyü işlərin nəticəsi idi. Qeyd etmək istəyirəm ki, məhz bu şöbə vasitəsi ilə ictimai təşkilatlar, siyasi partiyalar arasında aparılan iş və əldə olunan siyasi birlik qələbəni şərtləndirən amillərdən biri idi.

Bir neçə gün bundan öncə də şöbənin təşkilatçılığı ilə "Siyasi dialoqun Azərbaycan modeli” adlı konfrans keçirildi. Mən də konfransda iştirak edirdim. Tədbirdə Azərbaycanın 40-a yaxın ictimai-siyasi xadim, qeyri-hökumət təşkilatları, o cümlədən mətbuat orqanlarının rəhbərləri iştirak edirdilər. Keçirilən dialoqda müxtəlif istiqamətdə çıxışlar olsa da, yenə hər bir çıxışın sonunda hazırki dönəmdə və gələcəkdə də xalqımız, dövlətimiz üçün cənab Prezidentin yanında olmağın vacibliyi ortaya qoyuldu. Nəzərə almalıyıq ki, hələ Ermənistanla Azərbaycan arasında sülh sazişi imzalanmayıb. Ermənistan Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü rəsmən tanımalı  ölkəmizə qarşı ərazi iddialarından əl çəkməlidir. Yəni müharibə bitməyib, sadəcə dayanıb. Odur ki, bu siyasi birliyi qoruyub saxlamaq olduqca vacibdir.

Lakin bir xoşagəlməz məsələni də qeyd etmək istəyirəm. Son vaxtlar iqtidar-müxalifət arasında bəzi telekanallarda, mətbuat orqanlarında debatlar aparılır. Bu debatlarda bəzi məqamlar var ki, məni narahat edir. Daha çox müxalifət təmsilçiləri debata gələn hakimiyyət və hakimiyyətyönümlü partiyaların nümayəndələrinə qarşı bəzi hallarda aqressiv davranırlar. Onlar vəzifədə olan rəhbər şəxslərə qarşı sübut olunmayan, fərziyyələr əsasında inttihamlar irəli sürürlər. Sanki vəzifədə olanların hamısı cinayətkardır. Belə bolşevik təfəkkürlərdən uzaq olmaq lazımdır. Həm iqtidar, həm də müxalifət təmsilçiləri hüquqi-demokratik dövlət arzusundadırlar və bunun inkişafı üçün əllərindən  gələni etmək istəyirlər. Amma hər kəs bilməlidir ki, Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin 21-ci maddəsində və bizim Ana qanunumuz olan Konstitusiyanın 63-cü maddəsində "Təqsirsizlik prezumpsiyası” anlayışı var. Qanun tələb edir ki, məhkəmənin hökmü olmadan heç kimə cinayətkar demək olmaz. Bu cür ifadələr bizim Konstitusiyamıza ziddir. Bu fikri işlədənlər hüquqi dəyərləri pozmuş olurlar. Belə debatlarda tərəflərdən heç biri prokuror, müstəntiq kimi çıxış etməməli, hakim kimi qərar verməməlidirlər. Təbii ki, biz rüşvətxorluğa və korrupsiyaya qarşı barışmaz mövqedən çıxış etməliyik. Belə hallar varsa, istər siyasi partiya, istərsə də qeyri-hökumət təşkilatları gördükləri və bildikləri faktlar barəsində müvafiq qurumlara, administrasiyaya yazılı şəkildə müraciət edə bilərlər. Amma mətbuatda bu cür ittihamlarla çıxış etmək dialoqların getdiyi bir dönəmdə münasibətlərə xələl gətirə bilər. Hər kəs qanuna hörmətlə yanaşmalı, qanunazidd fikirlərdən çəkinməlidirlər.


- Çingiz müəllim, bildiyiniz kimi işğaldan azad edilmiş ərazilərimizdə ermənilər tərəfindən minalar basdırılıb. Bu da insanların öz torpaqlarına qayıtmasını əngəlləyir. Bu barədə də Sizin fikirlərinizi eşitmək istərdik.


- Bilirsiniz ki, Ermənistanın Azərbaycana qarşı hərbi təcavüzü nəticəsində zərər çəkmiş vətəndaşlarımızın hüquq və azadlıqlarının pozulmasına dair dövlətlərarası ərizə hazırlanaraq, 2021-ci il yanvarın 15-də İnsan hüquqları üzrə Avropa Məhkəməsinə təqdim edilib. Burada dörd  əsas məsələ qabardılır. Dördüncü bənddə Ermənistanın işğal etdiyi ərazilərdə külli miqdarda mina basdırması, şəhər və kəndlərimizi yerlə-yeksan etməsi, habelə işğaldan azad edilmiş ərazilərimizdə 2020-ci il 10 noyabr tarixli bəyanatından sonra qanunsuz silahlı birləşmələr göndərməsi səbəbindən Azərbaycan  Respublikası vətəndaşlarının öz evlərinə qayıtmaq hüququndan məhrum edildiyi qeyd edilir. Həqiqətən də bu ərazilərdə çoxlu sayda minalar basdırılıb. Həm Rusiya sülhməramlıları, həm Azərbaycan dövləti ölkəyə dəstək üçün göndərilmiş müasir minatəmizləmə texnikalarının köməyi ilə ərazilərin minalardan təmizləmə prosesini aparırlar. Amma bu ərazilərdə bəzi hallarda minaların partlaması nəticəsində biz itkilər veririk. Rusiya sülhməramlıları bu istiqamətdə daha aktiv olmalı, Ermənistan tərəfini məcbur etməlidir ki, xəritəni bizə təqdim etsinlər. Mülki əhali, hərbçilər arasında baş verən itkilərimizə son qoyulsun. Təəssüf ki, ATƏT-in Minsk qrupu yenə də susmaqa üstünlük verib. Digər beynəlxalq təşkilatların da bu məsələdə aktiv rolunu görmürük. Xəritələr təkcə insan itkiləri ilə nəticələnmir, həm də  azad edilmiş torpaqlara qayıdışımızı ləngidir. Son zamanlar bəzi insanlar minalanmış ərazilərə icazəsiz gedirlər. Vətəndaşlarımızı bu cür riskli addımlardan çəkinməyə dəvət edirəm.


- İşğaldan azad edilmiş ərazilərimizdə böyük qayıdışımıza xidmət edən təmir -bərpa işləri necə gedir? Dövlət qurumları tapşırılan vəzifələri vaxtında yerinə yetirə bilirlərmi? Bununla bağlı müşahidələriniz nə deyir?


- Fikir verdinizsə, cənab Prezident azad olunmuş ərazilərə sonuncu səfəri zamanı Laçının Güləbird kəndində "Azərenerji” tərəfindən cəmi 1 ay yarım müddətinə istifadəyə verilmiş  yeni Su Elektrik Stansiyasının açılışını etdi. Cənab Prezident çıxışında "Azərenerji” və "Azərişıq”ın gördüyü işlərə yüksək qiymət verdi. "Azərişıq”ın əməkdaşları Şuşa şəhərinə elektrik enerjisinin verilməsi üçün dağlıq ərazilərdən, sıx meşələrdən, hündür təpəliklərdən minalanmış sahələrdən keçməli oldular. Cəmi 37 gün müddətində Şuşa şəhəri  dayanıqlı enerji ilə təmin edildi. Belə qısa zaman kəsiyində şaxtada, qarda, dumanda və olduqca təhlükəli ərazilərdən keçə-keçə belə çətin işləri başa çatdırmaq inanılmaz olsa da, bu həqiqətdir. 
Belə qurumların əməkdaşlarının çəkdiyi əziyyətləri gördükdə adam heyrətlənir. Qəhrəman əsgərlərimizdən sonra azad olunmuş ərazilərdə yenidənqurma işləri aparan belə qəhrəman peşə işçilərimiz olduğu üçün fəxr edirik. Şuşa şəhəri artıq enerji ilə tam təmin olunub. Hazırda "Azərişıq” Hadrutun  enerji ilə təmin olunması prosesini çox çətin bir şəraitdə həyata keçirir. "Azərenerji” isə ermənilər tərəfindən Qarabağda dağıdılmış  digər SES-lərin bərpasını həyata keçirir. İşğaldan azad edilmiş ərazilər minalardan nə qədər tez təmizlənərsə, böyük qayıdış da o qədər  sürətlənər. Prezidentimiz Laçındaki çıxışı zamanı "Azərişıq”ın, "Azərenerji”nin gördüyü işləri təqdir etməklə bərabər,  həm də qarşıda duran digər vəzifələri qeyd etdi. Bu gün həmin ərazilərdə çətin şəraitdə iş görən  qurumlardan biri də "Azəravtoyol”dur (AAYDA). Bu qurumun əməkdaşlarının da hansı çətin şəraitdə qüvvələrini səfərbər edərək, tapşırıqların icrası ilə məşğul olduqlarını görürük.  Hesab edirəm ki, bunu qeyd etməmək mümkün deyil. "Azəriqaz”ın əməkdaşlarının da erməni silahlı birləşmələri tərəfindən atəşə tutulmuş şəhər və kəndlərimizdə dağıdılmış qaz infrastrukturunun 10 noyabr bəyanatından dərhal sonra təmir-bərpa işlərini çox operativ şəkildə həyata keçirdiklərinin şahidi olduq. Böyük qayıdışa töhfə verən və cənab Prezidentin tapşırıqlarını layiqincə yerinə yetirə bilən belə dövlət qurumlarının işlərini təqdir etməliyik. Digər qurumlar da bu  ali məqsədə xidmət edən işlərdə öz gücünü ortaya qoymaq üçün  səylərini səfərbər etməlidirlər.


- Çingiz müəllim, yeri gəlmişkən, Xankəndidə bayrağımız nə vaxt ucaldılacaq?


- Həqiqətən də, cəmiyyətdə belə sual var ki niyə hələ ki Xankəndiyə, Laçına, Xocalıya getmirik?! Bu, zamana ehtiyacı olan məsələdir. Bu zaman isə çox uzaqda deyil. Hesab edirəm ki, Ali Baş Komandan imza atdığı sənədlərin reallaşmasına tam nəzarət edir. Prezident birmənalı olaraq qeyd edib ki, Qarabağda hər hansı muxtariyyətdən söhbət gedə bilməz. Ona görə də hesab edirəm ki, zamana ehtiyacı olan məsələləri səbrlə gözləməliyik. Böyük siyasətdə səbr və təmkinli davranış nəticəni əldə etməyə yaxınlaşdıran amillərdən biridir. Gün gələcək cənab Prezidentimiz Birinci vitse-prezident Mehriban xanımla birgə Azərbaycan bayrağının ucaldılması üçün Xankəndiyə səfər edəcək və biz də bunun şahidi olacağıq. ?modern.az)


Xalq artisti Şeyx Əbdül Mahmudbəyov Moderator.az-ın redaksiyası ilə əlaqə saxlayaraq bəşəriyyətin yaranma tarixi ilə bağlı öz düşüncələrini bölüşüb. Şeyx Əbdül saytımıza açıqlamasında bunları deyib:

 

"Bizim dünyamız rəqəmlərdən üçlük, dördlük, yeddilik və səkkizlikdən ibarətdir. Qəribədir ki, Allah biz insanların mövzud olduğu yer anamızda dördlük rəqəmləri bu dörd ünsürlə başlayır. Onların hər biri də Allahın insanlara bəxş etdiyi həyat rəmzidir. İnsanlar bu dördlüyün içindədir.  Bu dördlük od, səma, su və torpaqdır. Bu dörd ünsürü təsdiq edən isə dörd fəsil var: yay, qış, yaz, payız. Hər fəslin də öz mahiyyəti, öz mənası var. Bunların özünün cəhətləri var: şimal, cənub, şərq və qərb. Bunların dad bildirən isə acı və şirin bölgüləri var. Bunlar rəmzdir, koddur. Məsələn, ilk olaraq Bahar qız deyilir və sonra kosa və keçəl gəlir. Ona görə Bahar qız deyirlər ki, qız anadır, ana doğandır, törəyəndir, yaradandır. Bu mənada bahar gəlirsə, yeni nəsil fəsil gəlir. Bizim küləklərimizin də adı dördlükdür. Ağ, xəzri, gilavar və gicəvar küləkləri. Bu iki külək ancaq yazın gəlişində əsir, Ağ külək yazın qurtaracağında qışın girişində, xəzri isə qışın tufanında əsir.  

Müdrik, ağıllı, dəli və gic insan var. İnsanlar doğulanda körpə, yetkin, cavan və sonda qoca olur. Bu fəlsəfi kəlamlara dünyanın heç bir xalqında rast gəlinmir.  Bunlar Allahın rəqəmləridir. Böyük Nəsrəddin Tusi deyir ki, "göyün sirrin öyrənək ki, yerdə rahat yaşayaq”. Nəsimi deyirdi ki, "Gövhəri-laməkan mənəm, kövni məkana sığmazam”. Bunları dahilərimiz deyib və hər şey məlumdur. Bəzi nadanlar isə bizi ləkələyirlər, gözdən salıb, şərləyirlər. Bəs görən onlar niyə bilmədikləri şeyləri danışırlar. Bizdə İbrahim, Musa, İsa və Adəm adı var. Bu adlar başqasında yoxdur və müqəddəs dəyərləri yaşadan bizik axı. Allah insanlara dörd şans verib və bunlar da onun qanun kitabları olan "Quran”, "İncil”, Tövrat” və "Zəbur”du. Kitabla gələn peyğəmbərlərimiz də dörddür. Əgər buna da cəmi aləm gəlib sığışmasa, onda bizi Sahibəzzamanın zühuru gözləyir. 

Min illərdir hamı bizə düşməndir. Həmişə güclüyə hücum edərlər. Onda demək ki, həmişə öndə olmuşuq deyə ətrafımızdakı tör-töküntülər ayağımızdan çəkiblər. Bütün bunların fövqündə biz varıq. Biz nəfəslə yaşayırıq, onu isə görən yoxdur və demək ki, o da ilahidir. Dahi İsa Muğanna yaradıcılığında dünyanın yaranış fəlsəfəsini açdı və bildirdi ki, sən demə günəş bəşəriyyətə milyon dərəcələrlə soyuqluq verir ki, dünya çürüməsin. Amma kainatda bəlli olan hər ulduza, planeta və həmçinin biz insanlara Allah lazım olan istiliyi göndərib. Yəni Allah canlılara lazım olan hər şeyi onlara paylayıb və bunu İ.Muğanna kəşf etmişdi. Biz o müqəddəs dəyərlərimizi Sovet hökumətinin vaxtında da gen və kod yaddaşımıza köçürdük. Demək Allahın qadağa qoyduğu qanunlara insanlar qadağa qoya bilməz. Müəyyən mərhələdə qarşısın ala bilər, amma sonra ziyanın görər. Bizim xalqın gözəl, əbədi və əzəli olmağı ondadı ki, bütün bu şeyləri ən təcavüzkar dövrdə yaşadıb. Axırıncı yaşadığımız erməni xəyanətidir. Bütün dünya onları müdafiə edirdi, amma 44 gündə biz onları məhv etdik. Yenə xalq bir araya gəldi, gen yaddaşı oyandı, onu mərkəzdən idarə edən bir rəhbər yarandı və bütün dünyanı heyrətə gətirdi. Bu da Allahın xalqa verdiyi böyük mənəvi dəyərlərdir. Mən qarşıdan gələn bayram günlərimiz münasibətilə hamını təbrik edirəm. Arzu edirəm ki, nadanlardan özümüzü qoruyaq, maariflənək və gələcək nəsillərimizə pis miras qoymayaq. Hamını haqqa çağırıram. O aldanmışlar haqqa gəlsinlər, öz şəxsi məsələlərini xalqın ümumən tarixinə, mənəviyyatına yönəldib düşmənçilik yaratmasınlar. Nəsimi deyirdi ki, "Bu dünya bir yalanıdır, gəl keç könül yalanidən...”.

POSTXOCALI VƏ POSTQARAYANVAR DÖVRÜ

Xocalı faciəsinin indiki məqamda əsas təyinatı sadəcə günahsız qətlə yetirilən soydaşlarımızın acısını paylaşdığımızı göstərmək üçün gerçəkləşdirilən rituallar deyil. Biz artıq faciələr yaşamağa alışmış xalqdan qələbə qazanmağı bacarmiş bir xalqa çevrilmişik. Məhz 2021-ci ilin Xocalı anımı bizim öz statusumuzu necə dərk etməmizin bir nümayişidir. 
Unutmayaq ki, xalq nə ənənə ilə, nə də keçmişlə yaşayır. Maarifçilik dövrünün mütəfəkkirləri də haqlı olaraq təsdiqləyirdilər ki, xalq o halda formalaşa və yaşaya bilir ki, gələcəyin ümumi proqramını hazırlayıb mənimsəyə bilsin. Hazırda biz bu proqramı hazırlaya bilməmənin sancısını yaşayırıq.

Böyük fransız alimi Ernest Renan təsadüfən xalqı "güngəlik səsvermə” adlandırmırdı. Yəni demək istəmiş ki, dünəni bir kənara qoyun, bu gün özünüzü necə tanıyırsınızsa, keyfiyyət dəyəriniz də onunla müəyyənləşəcəkdir. Həqiqətən də milli qəlbin dərinliyində hər gün xalqın gələcəyini müəyyənləşdirən məcburi səsvermə gedir. 
Məhz bu "gündəlik səsvermə” formulundan yola çıxarsaq siniflərə, təbəqələrə, peşəkar qruplara bölünən xalq o halda normal həyat yaşayır ki, bu qruplardan hər biri özünü cəmiyyətin bütünü deyil, sadəcə bir hissəsi kimi dərk edir. 

Bəs o halda həmrəyliyi necə yaratmaq mümkündür? Millətin birliyi insanları ümumi iştiraka cəlb edən və adamları canlı tutan hansısa müəssisənin mövcudluğu ilə əlaqəlidir.  Yalnız o halda hamı intizama tabe olmağa və bir-birinə yardım etməyə çalışacaqdır. Hansısa bir qrupda baş verən neqativlər, digərlərində də öz əksini tapır. Cəmiyyətin kompakt, çevik olmasını istəyiriksə, onun bütün mərtəbələrinin canlı olması vacibdir. Cəmiyyətin bir hissəsindən digərinə impulsları ötürmək qabiliyyətini böyük düşüncə adamı Orteqa y Qasset "sosial elastiklik” adlandırırdı. Həmin sosial elastiklik amili savaş dövründə gərgin xarakter daşısa da, dinc dövrdə istənilən sağlam cəmiyyətdə normal səviyyəsini qoruyur.
Buradan da anlaşılır ki, millət bir-biri ilə hesablaşan fərdlərin çoxsaylı cəmiyyətidir. "Bir-biri ilə hesablaşma”nı təmin edən orqanlar sosial institutlardır. Onlar adamlar və qruplar arasında vasitəçiliyi gerçəkləşdirərək tarazlayıcı rolunu oynamaqla milli bütövlüyə gətirən ictimai münasibətləri yumşaldırlar. Bu günün Azərbaycanında defisit olan məhz sosial elastiklikdir. İçdiyimiz suda yetərli səviyyədə olmayan yod xassəli bir elementin azlığına bənzər durum. 

Sosial elastikliyin yetərsizliyini əlbəttə ki, televiziya ekranlarından, yaxud da hökumətin təbliğat mexanizmlərinin statik durumundan sezmək imkansızdır. Əslində sosial şəbəkə bu sosial elastikliyin yetərsizliyinin daha aydın nümayiş olnduğu yerdir. Burada hər qrupun qeydiyyatlı və ya qeydiyyatsız üzvünün dar maraqları üzərindən cəmiyyətin, dövlətin gələcəyinin bədbin tablosunu yaratmağa çalışılır. 

Sosial elastikliyin bərpa olunmasında heç şübhəsiz ki, əsas məsuliyyət yükü mövcud iqtidarın üzərində olsa da, millətin ziyalılıq modusunun aşağı olması da ümidverici proqnozlaşdırmaya imkan vermir. Tarix boyu ehkamçı, əqidəçi, teatral din anlayışına sahib çoxmilyonlu xalqımız tərəfindən aristokratiyanın, fərdi dahilərinin inkişafı hər dövrdə əngəllənib. Axundov Molla İbrahimxəlil kimyagərin yanındakı qələbəliyin qarşısında yalnız qalıb, İsgəndər Şeyx Nəsrullahın çevrəsinə yığışmış qələbəliyə təkbaşına tüpürüb. Hətta zamanın real qəhrəmanı və səlahiyyət sahibi Nadir Şah da gələcəyin sağlam proqramını açıqlayanda da milyonlarla boş qafanın içinə yeni düşüncəni yerləşdirmək istəməyənlərin xəncərinin qurbanına çevrilmişdi. Demək ki, nə  ziyalı sözü ilə, nə də hökmdar yumruğu ilə dəyişmə şansımız tarixin də, bu gün də olmayacaq.  

Ziyalılar düşüncə istehsalçısı olmayan bir xalqın içində "Qarabağda separatçılar qalıb, sülhməramlılar savaşmərəamlılar kimi özünü aparır, terrorçuları oradan necə təmizləyəcəyik, Xocalıda, Xankəndində, Ağdərədə bayrağımız haçan dalğalanacaq, hərbçilərimizin maaşı niyə azaldılıb” kimi soruları soranları da anlamaq mümkündür. Bunlar xalqın gündəlik səsvermədə iştirak etməyən hissəsidir. Onlar ənənə və keçmişlə bu xalqı təmsil edənlərdir. Bu çoxluqdan fərqli olaraq gündəlik səsvermədə iştirak edənlər özləri üçün günün funksiyasını qabiliyyət imkanlarına görə müəyyənləşdirənlərdir. Onlar üçün hər şey bu gündən sabaha doğru yönəlir. Onlar üçün artıq 31 mart soyqırımı da, otuz il öncənin xalq hərəkatı da, Xocalı faciəsi də, hətta aprel döyüşləri də dünəndir. Onlar bugünün qalib insanı kimi düşünməyi yaşamın bir ayrılmaz dəyərinə çevirirlər. 

Biz artıq qalib dövlətin vətəndaşları kimi postxocalı və postqarayanavar dövrünə qədəm qoyduğumuzun fərqində olmadıqca, mərsiyə tavtalogiyasından düşüncə platformasına keçidimizi ləngidəcəyik. Biz 44 günlük savaşda qan intiqamızı layıqincə aldığımıza görə artıq qisasçı xalq obrazdan mobil qurucu xalq obrazına sərt keçid etməliyik. 
Belə bir obrazın təqdimatı üçün bir-birimizə ideyaların, müsbət impulsların ötürülməsini təmin edən sosial elastikliyin yaranması zəruridir. Bir-birimizə ötürdüyümüz puldan və nifrətdən daha dəyərlidir bu ideyalar.

 

Fazil Mustafa, Millət vəkili

"Nazirlər Kabineti insanların həyatına təsir edəcək qərarlar verməlidir”

 

Son günlər çıxışları ilə sosial şəbəkələrdə daha çox müzakirə obyektinə çevrilib. Ağ Partiyanın sədri, gənc siyasətçi Tural Abbaslı Moderator.az-ın suallarını cavablandırıb.  

- Bir vətəndaş olaraq ölkədəki karantin qaydaları sizi nə qədər qane edir və hansı qaydaların tətbiq edilməsini əsassız hesab edirsiniz?

- Artıq koronavirus infeksiyasının vaksinasiyası da başlayıb, yəni ölkədə yoluxma əvvəlki templə davam etmir. Bu səbəbdən tətbiq edilən karantin qaydalarında bəzi yumşaldılmaların edilməsi vacibdir. Hansı ki, həmin qaydaların xeyrindən çox, ziyanı var. 
 Misal üçün açıq havada maskadan istifadəyə qoyulan qadağanın əleyhinəyəm. Çünki açıq havada bu maskaların istifadə edilməsinin heç bir mənası yoxdur. Təsəvvür edin ki, parkda, hər hansı istirahət məkanında, ara məsafəsi  5-10 metr olan yerdə insan nə üçün maskasını çıxarıb, təmiz hava qəbul etməsin? Maskanın qapalı məkanlarda istifadəsi məcburi olmalıdır. Açıq havada maskadan istifadə etmədikdə cərimə yazılaraq vəzifədən sui istifadə edilir. Belə ki, əgər maska vətəndaşın burnundan aşağı olarsa o zaman  hüquq mühafizə orqanları ona cərimə yazır. İnsanlar onsuz da qayğı içindədirlər, müxtəlif problemləri ilə mübarizə aparırlar. Bəzən olur ki, şəxsiyyət vəsiqələrini götürməyi belə unudur, hətta o qədər düşüncəli olurki, yaşı, adı da yadından çıxır, nəinki maskanın burundan aşağı olması. Belə hallarda vətəndaşa 200 manat  cərimə yazılır. İlk növbədə bu qaydalar ləğv edilməlidir.  
İkinci əsas məsələ isə metronun açılmasıdır. Avtobusların hərəkətində insan sıxlığı var, 80 nəfəlik avtobusa 120 nəfər doldurulur. Onsuz da orada heç bir sosial məsafə qorunmur. Metro açılmalıdır ki, yerüstü nəqliyyatın yükü azalsın, insan sıxlığı  minimuma ensin. Bu yenə də insanların cibinə təsir edir. Həftə sonları nəqliyyat vasitələri işləmir. Axı həmin günlər işləyən müsəssisələr var, insanların şəxsi işləri olur. Bütün bunlar hazırki reallığa cavab verməyən şərtlərdir.

- Metronun açılması üçün ilk növbədə orada havalandırma sisteminin bərpa edilməsi vacibdir. Görünür bu bir qədər problem yaradır.  

- O zaman vaqonların havalandırma sistemini təkmilləşdirmək lazımdır. Bu bilirsiniz nəyə bənzəyir? Pasiyent gedir həkimə ki, başım ağrayır, həkim də deyir ki, gətir o başı kəsək ağrısı keçsin. 

- Sosial şəbəkələrdə də bu məsələlər müzakirə mövzusuna çevrilir. Təəssüf ki, öz həllini hələ də tapa bilməyib. 

- Məsələ tək metro və maska ilə bitmir. İbadətxanaların, məscidlərimizin hələ də açılmaması inanclı şəxslər arasında xeyrli  narazılıq yaradır. Bir ilə yaxındır ki, insanlar cümə namazı qıla bilmirlər. Hansı ki, islam aləmində cümə namazlarının xüsusi yeri var. Heç kimin yadına düşmür ki, ölkədə inanclı şəxslər var.
Bundan başqa şadlıq saraylarınına açılması vacib məsələlərdəndir. Gənclərin ailə qurmaları şadlıq saraylarına görə yubanır. Bu yubanma bizim  gələcəyimiz üçün problemlər yaradacaq. Bu qərarlar yenidən dəyərləndirilməlidir. Görünür qərarı kim verirsə onun bəzi məsələlərdən xəbəri yoxdur?

- Məsələn, kimin? 

- Məsələn, Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabinetinin xalqdan, onun dərdindən, problemindən xəbəri yoxdur. Şadlıq saraylarında aşbazından, ofisiantından, musiqiçilərindən, sənətçilərindən, fotoqraflarından, video çəkənlərindən, saraylara qida məhsulları satan müəssisələrindən xəbəri yoxdur. Demir ki, bir ildir toylar yoxdur, bu insanlar necə dolanır? Şadlıq saraylarının fəaliyyətinin dayandırılması böyük bir iqtisadiyyatı iflic vəziyyətinə salıb.  Deyirlər toy olsa insanlar daha çox yoluxar. Hazırda işləyən istənilən restorana gedin, görəcəksiniz ki, sosial məsafəni qorumaq şərti ilə hər stolda 6 nəfər oturub, onların da çoxunun içərisi müştəri ilə dolu olur. Eyni anda  restoran 150-200 nəfər müştərini qəbul edir. Elə həmin anda restorana gəlin və bəy  paltarı ilə biri girsə anındaca cərimələnəcəklər. Bu məntiqsizlikdir axı.  Belə olan halda niyə şadlıq saraylarını açımırsınız? 
Avtobusda insanlar bir-birinin belində gedir. Guya metro açılsa sıxlıq olacaq, yoluxma halları çoxalacaq. Sizin bu arqumentiniz bəhanədir. Bütün bunları nəzərə alaraq düşünürəm ki, Nazirlər Kabineti insanların həyatına təsir edəcək qərarlar verməlidir. Yoxsa elə "Babam mənə kor deyib, gəlib gedəni vur deyib” prinsipi ilə yaşamaq olmaz. İnsanların bank öhdəliyi var, komunal ödənişlər etməlidir, ipoteka kreditlərini, təhsil haqqlarını və başqa xərclərini ödəməlidir. Vətəndaşların öhdəsinə düşən bütün öhdəliklər olduğu kimi qalır, amma   vətəndaşların hüquqları hələ də bərpa olunmayıb.

- Sizcə bu koronavirus böyük şirkətlərin məhsullarının daha çox tələbatın olması üçün ortaya atılan bir şoudurmu? 

- Pandemiya dönəmində müxtəlif korporasiyalar  gəlirlərini artırdılar, bəzi şirkətlər sıradan çıxdı, bəziləri daha çox aktual oldu. İnsanları yeni yaşayış  tərzini təlqin etdilər. İçi biz qarışıq yeni yaşam forması təqdim olundu və bizə qəbul etdirildi. Yeni yaşam adətləri formalaşdırıldı. Hər yeni formanın yeni bazarı, yeni məhsulu var.

- Söhbət  hansı yaşam tərzindən gedir? 

- Misal üçün internet istifadəçilərinin, onlayn satışın  sayı artdı, onlayn təhsilə keçid edildi. Çox məhsullar öz əhəmiyyətini itirdi, başqa məshullar dəyərə mindi.

- İndiki halda əsas məsələ sözügedən rejimə öyrəşməkdirmi? 

- Əsas məsələ sənin bu vəziyyətdən necə çıxmağındır. Hər bir dövlət öz təhlükəsizliyini qoruya bilməli, özünün elmi, sosioloji araşdırma mərkəzləri olmalıdır. Dünya nə istəyir edə bilər. Əlbəttə ki, gəlib bizdən nə istədiyimizi soruşmayacaqlar. Biz özümüz özümüzə cavabdeh olmalıyıq.

- İndi deyirsiniz ki, bizim sosial araşdırmalar mərkəzimiz, elmimiz yoxdur?

- Yox səviyyəsindədir. Elmimizə cavabdeh olan ən böyük təşkilat Milli Elmlər Akademiyasıdır. Amma bu gün Milli Elmlər Akademiyası Ramiz Mehdiyevin şəxsi obyekti kimi fəaliyyət göstərir. Hətta bu Akademiyanın mətbuat xidməti Ramiz Mehdiyevin şəxsi dətərxanası rolunu oynayır, yalnız şəxsinə olan fikirlərə cavab verir. Bir soruşan da yoxdur ki, ay Elmlər Akademiyası koronavirusla bağlı heç olmasa vaksin hazırlanması istiqamətində bir fikir, ilkin addımlar atdınızmı? 3 həkim bir araya gəlib bu mövzunu müzakirə etdimi? Virusla mübarizə üçün labaratoriya quruldumu, alimlərimiz tərəfindən hər hansı təkliflər verildimi, gələcəkdə anonsu verilən virusla bağlı hansısa profilaktik  təkliflər, mülahizələr oldumu? Olmadı... Onlar  bütün günü vəzifədə oturub bina təmir edirlər. Bağ evlərinin alış-verişi ilə məşğuldurlar. O boyda Elmlər Akademiyası dönüb olub böyük bir jek. Siz onların bu istiqamətdə hər hansı bir layihəsini gördünüzmü?

- AMEA-nın alimlərinin koronavirusa həsr olunmuş şeir müsabiqəsi keçirirək istedad axtarışına çıxdıqlarını daha çox xatırlayıram, nəinki vaksin axtarışına. 

- Görürsünüz? Doğrudan da bu faciədir,  tragikomik bir vəziyyətdir. Bir müddət ölkədə maska çatışmamazlığı yaranmışdı. Xarici  dövlətlər onların ərazisindən  keçən maskalara əl qoyurdular. İndi bir anlıq düşünün ki, Çin, Almaniya, Amerika  bizə vaksini satmasaydı nə olacaqdı?  Əgər desəydilər ki, mənim alimimin ixtira etdiyi peyvəndi satmıram, məhdud saydadır, o da mənim vətəndaşlarıma ancaq çatacaq. Onda biz oturub məhv olmalı idik ki, bizim elmimizə  cavabdeh olan adamlar şərab istehsal  edir? Yaxud da Azərbaycan Dövlət Tibb Universitetimiz bazarxanaya çevrilib? Bütün bunlar nəzərə alınmalıdır.

- Belə çıxır ki, pandemiya bizə medalyonun digər üzünü göstərdi. 

- Əlbəttə ki... Bu boşluqlar pandemiya dönəmində bariz şəkildə üzə çıxdı. Axı biz niyə Çindən asılı olmalıyıq? Hanı bizim təhlükəsizlik konsepsiyamız? "Covid-19”-a minnətdar olmalıyıq ki, bizim boşluqlarımızı göstərdi. Amma bu boşluqlardan necə nəticə çıxarmışıq? Təəsüf ki, bu da göz qabağındadır.  


11 il bundan əvvəl jurnalistikaya yeni gəldiyim zamanlarda ilk müsahiblərimdən olmuşdu Xalq artisti Ramiz Əzizbəyli. Onunla Mədəniyyət və İncəsənət Universitetindəki kabinetində, iş maşasının arxasında söhbət etmişdik.

11 il sonra onu görmək xoş olsa da, bu vəziyyətdə görmək heç xoş deyildi. Rəngi saralıb, gözləri çuxura düşüb. Gözlərini qıyıb bir xeyli məni süzdü. Yadına salmağa çalışır. Məni xatırlamadığını hiss etdirməmək üçün etdiyi cəhdlər isə uğursuzluqla nəticələnir. Nəhayət təslim olur.

- Xatırlamıram...

Yadına salıram

- O qəzeti arxivdən tapıb mənim üçün göndərərsiniz.

Narahat idi. Gah yer göstərir, gah çay təklif edirdi. Qarşısına qoyulan kişmişdən bir neçəsini ağzına atıb məni sual atəşinə tutur. Hardan gəldiyimi və adımı bir neçə dəfə təkrarlamalı oluram. On dəqiqəlik söhbətdə on dəfə adımı soruşur. Axırda yanındakı siyirməni çəkib qələm-kağız çıxarıb mənə uzadır:

- Yaz mənim üçün bura. İki dəfə iflic keçirtmişəm, başımın bir yarımkürəsi fəaliyyətdən qalıb. Üzürlü say.

Öz adımı və saytımızın adını yazıram. Kağızı dörd qatlayıb qoyur siyirməyə. Sonra əzbər bildiyim avtobioqrafiyasını danışır. Çəkdiyi filmlərdən bəhs edir. Danışdıqlarını səbirlə dinləyirəm. Söhbətimiz mən istəyən axara düşmür. Verdiyim sualları eşitsə də beyninə siqnal çatmadığı üçün suallarıma məntiqsiz cavablar verir. Yarım saata yaxın davam edən məlum sual-cavabdan ümumiyyətlə istədiyim müsahibənin alınacağından əlimi üzmüşdüm. Qırıq-qırıq danışır, fikrini çatdırmaqda çətinlik çəkdiyi üçün əsəbiləşirdi. Tez-tez xəstəliklərini xatırladır. Amma sızıldamadan. Ağrılarını sevən çox az adam var bu dünyada. Ramiz Əzizbəyli o nadir adamlardandır. Yataqdan qalxa bilməsə də ümidlidir. Bu sonsuz ümidi, aşıb-daşan həyat eşqi ilə göstərir. Onun üçün hələ heç nə bitməyib:

- İki ildən çoxdur yataq xəstəsiyəm. Ayaq barmaqlarımı kəsiblər. İndi sağalmaq üzrəyəm. Üç-dörd ay qalıb, durub gəzəcəyəm, inşallah! Belə də boş oturmuram. Məqalələr yazıram. On kitabın materialını yazmışam. Bilirsən, bunu? Mən həm də şairəm axı. Şeirlər, aforizmlər yazıram.

- Siz bu sənətdə fədailərdən olmusunuz. Layiqli qiymət almadığınızı düşündüyünüz olurmu heç?

- Ala bilmişəm?

- Tamaşaçı sevgisi, dövlət qayğısı var. Bu qiymət sayılmır?

- Onlar başqa. Özümü dahi Üzeyir Hacıbəyovdan sonra hərtərəfli incəsənətlə məşğul olan yeganə sənətkar hesab edirəm. Mən sənət üçün etdiyim fədailiyin əsl qiymətini ala bilməmişəm, yəqin, heç vaxt da ala bilməyəcəyəm.

- Buna nə mane olub?

- Deməyəcəm.

Özünü sükutun dərinliklərinə artır. Amma hiss edirəm danışmaq, ürəyini boşaltmaq istəyir. Qızları, həyat yoldaşı Zümrüd xanım bizi baş-baş buraxmır. Onların yanında incidiyi məqamları söyləyə, giley edə bilmir.

- Bunlar imkan vermir ki, qeybət edim (gülür)

- Mənə elə gəlir, həyatınızın elə dövründəsiniz ki, bu sualdan qaçmamalısınız

- Mən hələ yaşamaq istəyirəm.

- Hiss edirəm axı, nisgiliniz var.

- Mən elə sənətkarlardan olmuşam ki, mənə tapşırılan baş rolu başqasına ötürmüşəm. Təki sənət yaşasın.

- Bəs yaşatmağa can atdığınız sənət sizi xoşbəxt etdimi?

- Həm etdi, həm etmədi. Mən yalan deməyəcəm. Bu sənətdə xoşbəxt olmadım. Düzdür, hazırda bu sənətin çörəyini yeyirəm. Hökumətdən doyunca mükafat alıram. Amma nə isə çatmır.

- Çatmayan nədir?

- Saydıqlarımı qazanana qədər itirdiyim şeylər. Məsələn, sağlamlığım. İllərdir yataq xəstəsiyəm. Xoşbəxt ola bilərəm? Amma həm də xoşbəxtəm. Çünki, azadam. İnsanın özü üçün dəyərləndirdiyi xoşbəxtliklər içində azadlıqdan böyük səadət yoxdur.

- İki qızınız var. Onları necə, xoşbəxt edə bildinizmi?

- Bilmirəm. Onu qızlarımdan soruşarsan.

Bizi bir dəqiqə belə baş-başa buraxmayan böyük qızı Xədicə bir himə bənd imiş. Dərhal cavab verir:

- Biz onu evdə çox az görmüşük. Ata kimi yaxşı ata olub. Hər şeyimiz yerli-yerində idi. Amma nəvazişdən kənar böyümüşük. Güldən ağır söz deməyib bizə. Buna baxmayaraq, çox tələbkar olub. Bəzi şeylərdə hətta əzazil idi.

Bir qulağım Xədicə xanımda olsa da, diqqətim Ramiz müəllimin qızına fokuslanan baxışlarında ilişib qalıb. O, gözləri ilə övladını sığallayır. Hər şey var o baxışlarda. Peşmançılıq, qəhər, sevgi... Bir az da nisgillidir bu övladından.

- İndi Rasim Balayevlə küsülüsünüz?

- Hə. Artıq neçə illərdir danışdırmıram.

- Bu küsülülük qızınıza görədir, yoxsa başqa səbəblər var?

- Çox yaxın dost idik. Amma övladıma görə dostluğumuzun üstündən qara xətt çəkdim.

- Bu işlər qismət məsələsidir. Buna görə ən yaxın dostunuzu bilə-bilə itirməyin peşmanlığını yaşadığınız olurmu?

- Əvvəl peşmanlıq hissim olurdu, amma indi hiss edirəm ki, ondan qırıldığıma sevinirəm.

- Nə üçün. Gəlib-getmədiyi, sizə baş çəkmədiyi üçün?

- Çox dərinə getmə.

- Bu saat Rasim Balayev qapıdan içəri girsə nə edərsiniz?

- Xoş gəldin deyərəm, süfrə açaram, amma ürəyimdəki də ürəyimdə qalar

- Deməli, o istək içinizdə tam qırılmayıb...

- Hələ də istəyirəm. Dostluq etmişik axı. Çörək kəsmişik illərlə.

- Əvvəlki müsahibələrinizdə demişdiniz ki, heç bir sənət adamı ilə küsülü deyiləm.

- Demişəm? (gülür) Başımla təsdiqləyirəm. İlhamdan, Afaqdan, bir də Rasimdən başqa heç bir sənət adamı ilə küsülü deyiləm.

- Afaq Bəşirqızı ilə olanları unutmaq olmazmı?

- Qəti şəkildə!

- Amma Afaq xanım bu yaxınlarda sizi bağışladığını dedi.

- O söhbəti bağlamışam mən. Mən ona nə etmişəm ki, məni bağışlayır (gülür). Sözün düzünü dedim, illərlə mənə düşmən kəsildi. Mənim çəkdiyim filmlə zirvəyə çıxdı, sonra o zirvədən mənə daş atdı. Acığıma gedib "Bəxt üzüyü - 2” çəkdi. Çox pis təsir etdi mənə. Çox bərbad, səviyyəsiz bir iş çıxdı ortalığa.

- Bildiyimə görə, "Bəxt üzüyü”nün davamını çəkmək istəmisiniz.

- Hə. Filmdəki obrazların sonrakı taleyini çəkəcəkdim. Filmdə, bilirsiniz ki, finalda qonşular küsülü ayrılırlar. İkinci filmdə Tanrıbəy dayının nəvəsi, gəlini bir-bir həmin qonşuları tapıb barışdıracaqdı.

- "Yaşil eynəkli adam” teletamaşasındakı kimi?

- Hə, təxminən.

- Həyatda bu üç şeydən hansı sizi idarə edib: pul, şöhrət yoxsa, içki...

- Heç biri. Bərəkət haqqı heç biri. Məşədiyəm e... mən. Kərbəlada olmuşam. Bircə Həccə gedə bilmədim. Gedəcəkdim, bu vəziyyətə düşdüm.

Səhərdən bəri ilk dəfə acizliyini sezdim. Əllərini süzdü. Yaşamaq eşqi ilə dolub-daşan sənətkar elə bil qəfil həyatının reallığı ilə toqquşub ağır zərbə almışdı. Hamımız susduq. Çünki, bu məqamda deyiləcək heç bir söz Ramiz Əzizbəylinin iflicdən sonra hərəkətsiz qalan əlini oxşaması qədər mənalı olmayacaqdı. Ramiz müəllimin həyat yoldaşı Zümrüd xanım estafeti Xədicə xanımdan alıb yanımızda əyləşdi. Sakit-səssiz bir qadındır Zümrüd xanım. Ramiz müəllimin çılğın təbiəti qarşısında onun ağıllı susqunluğu olub bəlkə də bu ailəni ayaqda saxlayan. Söhbət əsnasında öyrənirəm ki, Zümrüd xanım Xalq artisti Möhsün Sənaninin bacısı nəvəsidir.

- Zümrüd xanım 43 illik ailə həyatınızda Ramiz müəllimdən narazı qaldığınız məqamlar olubmu?

- Yox, olmayıb. Mən Ramizlə ailə quranda bilirdim ki, kimə ərə gedirəm. Hər şeyə hazırlamışdım özümü. Hər kişi kimi kaprizləri olub.

- Gəncliyində yəqin, xanımlardan məktublar alıb. Reaksiyanız necə olurdu?

- Çox alıb. Özümü bilməməzliyə vurmuşam həmişə. Mən Ramizə inanırdım. O, sədaqətsiz kişi olmayıb.

Ramiz müəllim söhbətə müdaxilə edir:

- Cırıb tullamışam hamısını. Heç birini saxlamamışam. Mən o qızı (Zümrüd xanımı işarə edir) sevib bəyəndiyim üçün evlənmişəm. Məhəbbətimə xələl gətirməmişəm heç vaxt. Məndən bir dənədir.

- Ramiz müəllim, "Yalan” filminin sonunda belə bir kəlamdan istifadə etmisiniz: "Yalan var ki, günah sayılmır” Günahsız yalanlar söyləmisiniz heç?

- Bir dəfə söyləmişəm, o da "Yalan” filminin titrini yazanda. O, mənim sözümdü e. Müqəddəs kəlam kimi verdim getdi. Bütün kino işçiləri bilir bunu. Amma tamaşaçılara ilk dəfə bu gün açıqlayıram. Aldatmışam tamaşaçıları (gülür).

- "Yalan” filmində sizin özünüzə tamaşaçı kimi təsir edən hansı məqamdır?

- Vidadi ilə mənim çəkildiyim iki kişinin ağladığı o səhnə... Bilirsən, biz orda həqiqətən ağlamışıq. O filmdə də ssenariyə özümdən əlavələr etmişəm. O vaxt Orxan Fikrətoğlu ssenarini yazıb mənə təhvil verəndən sonra bir gün də ayağı dəyməyib kabinetimə.

- Filmin təqdimatında niyə iştirak etməmişdiniz?

- Küsmüşdüm. Ona görə, filmin təqdimatına getmədim.

- Niyə?

- Əhəmiyyətli deyil.

- Filmlərinizdə məşhur aktyorlarla niyə işləməmisiniz?

- İndi məşhurdurlar də o aktyorların hamısı (gülür). Açığını deyim, çox məşhur aktyorlarla işləyə bilməmişəm. Səbəb isə onların iddiasının böyük olmasıdır. Buna dözə bilmirdim.

- Yeni dönəm Qarabağ mövzusunda çəkilən hansı filmlər sizi təsirləndirib?

- Elxan Cəfərovun "Dolu” filmi yaxşıdır. Xüsusilə, final. Çox təsirlidir.

- Bəs Aqil Abbas necə yazıçıdı?

- Bomba! Amma Aqil Abbasdan incimişəm bir az. Bu günə qədər mənim haqqımda bir şey yazmayıb. Niyaməddin Musayevdən yazıb, məndən yox.

- Otağınızda kitablar var. Mütaliə ilə aranız yaxşıdır, deyəsən.

- Vaxtında hamısını oxumuşam. Amma indi bu barədə heç nə soruşma. İflicdən sonra yaddaşım ağ vərəqdir.

- Həm də AYB-nin üzvüsünüz. Yazıçılarla ən çox kimlərlə dostluq etmisiniz?

- Anarla.

- Sizə baş çəkir, zəng edir?

- Çoxdandır zəng eləmir. Bu yaxınlarda yoldaşı ilə televizorda gördüm. Xeyli qocalıb.

Gözü qəfil televizorda "Space” kanalına sataşır. Qızına əli ilə televizoru söndürmək işarəsi verir.

- Bu günlərdə rejissor Vaqif Mustafayevi "Space”-in rəhbərliyindən uzaqlaşdırdılar. Xəbəriniz var?

- Var. Vaqif çox "afirist” adamdır.

- Ramiz müəllim, şəxsi keyfiyyətləri qoyaq kənara, Vaqif Mustafayev rejissor kimi necə rejissordur?

- Bomba. Amma xəttini bəyənməmişəm heç vaxt.

- Niyə?

- Bütün filmlərində milləti dolayıb. Nifrət oyadır. Elə kino çəkmək olmaz. Bir dənə də milli kino çəkərdi də. İçində dərd olsun, lağ-lağı olmasın. Çəkərdi də bir dənə "Bəxt üzüyü”, "Yalan” filmi.

- Qarabağ işğaldan azad olundu. Bilirəm, o yerlərdə qastrol səfərlərində olmusunuz.

- Azərbaycanı qarış-qarış gəzmişəm. Şuşada, Ağdamda dəfələrlə qastrol səfərlərində olmuşam. Dostlarımın əksəriyyəti qarabağlıdır. Dəlləyim də qarabağlıdır. Biz bu binaya köçəndə mən bilərəkdən şuşalı məcburi köçkünlərin arasında gəlib yaşamışam.

- Ermənistanda necə, olmusunuz?

- Olmuşdun nədir, Tiflisdə hərbi tibb məktəbi bitirdikdən sonra təyinatımı Ermənistanın Leninakan şəhərinə vermişdilər. Səkkiz ay orda xidmət etmişəm. Oranın tibbi-sanitar hissəsinin baş tibb təlimatçısı idim. Ermənilərin bizi gözləri götürmədiklərini hələ o zaman gördüm. Hətta bir dəfə məni öldürmək istəmişdilər.

- Səbəb nə idi?

- Hərbi hissədə bir qubalı əsgər var idi. Bir gün o, möhkəm sancılanmışdı. Vəziyyəti ağır idi. Onda maşını icazəsiz götürüb oğlanı xəstəxanaya çatdırdım. Baş həkim bizim hissəyə məktub yazdı ki, baş tibbi təlimatçı əsgərin həyatını xilas etdiyi üçün mükafatlandırılmalıdır. Mənə mükafat verdilər. Növbədənkənar məzuniyyətə çıxdım. Qayıdandan burnumdan gətirdilər. 72 saat rütubətli sementin üstündə yatırtdılar məni. Maşını icazəsiz götürməyimi səbəb göstərdilər. Amma bəhanə idi. Onları qıcıqlandıran o idi ki, bir azərbaycanlı o birini xilas edib.

Söhbətimiz nə az, nə çox düz 3 saat çəkdi. Hər şeydən danışdıq, amma ən maraqlı məqamları qeyd etdim. Sonda sənətkardan "Bəyin oğurlanması” filmində ifa etdiyi "Aman Tello” mahnısını oxumasını istədim. Etiraz etmədi. Hiss etdim ki, kamera üçün, səhnə üçün, oxumaq üçün darıxıb.

"Lütfi Zadə irsi və Süni İntellekt Assosiasiyası” ilə "Azedu Academy” bacarıqlı gəncləri daha da həvəsləndirmək üçün ilk dəfə təqaüd təsis edib. Bu təqaüdü bakalavriatura səviyyəsində təhsili alan tələbələr qazana bilər.
 
Layihənin təşkilat komitəsi bu təqaüdün şanlı qələbəmiz münasibətilə Birinci və ya İkinci Qarabağ müharibəsində şəhid və qazi olan şəxslərin tələbə övladlarına verilməsini uyğun görüb.
 
Müsabiqənin şərtləri o idi ki, təqaüd valideyni Birinci və ya İkinci Qarabağ müharibəsində şəhid-qazi olan, həmçinin sosial təminatı aşağı, kompüter mühəndisliyi, dəqiq elmlər, IKT sahəsi ilə bağlı ixtisaslarda oxuyan tələbələrə şamil edilsin.
 
"Lütfi Zadə təqaüdü” ilk olaraq Dövlət İqtisad Universitetinin (UNEC) tələbəsi Fidan Vəlizadəyə verilib. Qeyd edək ki, 100 manat məbləğində olan təqaüd qalibə 1 il ərzində veriləcək.
 
Modern.az saytının əməkdaşı Fidan Vəlizadə ilə həmsöhbət olub.
 
- Fidan özün haqqında qısa məlumat verməyini istərdik.
 
- MənVəlizadə Fidan Aqşin qızı, Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin Rəqəmsal iqtisadiyyat fakültəsinin(kompüter elmləri ixtisası üzrə) I kurs tələbəsiyəm. 2020-2021-ci il qəbul imtahanında 494.6 bal toplayaraq universitetə qəbul olundum. Dövlət sifarişi üzrə təhsil alıram. Bakı şəhərində yaşayıram.
 
- Lütfi Zadə təqaüdünü qazandığını biləndə, hansı hissləri keçirdin?
 
- Seçilməyim gözlənilməz oldu. Bir an şok yaşadım. Birdən zəng gəldi, mənə xəbər verdilər ki, bu təqaüdə layiq görülmüsən. Çox təəccübləndim. Belə bir şey gözləmirdim....
 
- Necə oldu səni seçdilər?
 
- Müsabiqə elan edilmişdi. İki şərt əsasında seçildim. Birincisi o idi ki, İKT sahəsi, kompüter mühəhdisliyi, dəqiq elmlər ilə bağlı bir fakültədə təhsil almağım, ikincisi isə tələbənin atası ya Birinci, ya da İkinci Qarabağ müharibəsi veteranı, qazi olmalıdır....
 
- Ailən qalib olmağını necə qarşıladı?
 
- Onlar buna çox sevindilər.Təhsil almağım və bu günlərə gəlməyim üçün valideynlərim çox əziyyət çəkiblər. Onların mənim üzərimdə əməyi çoxdur....
 
- Lütfi Zadə təqaüdünə layiq görülmüsən, planların nədir?
 
- Bizim evimiz yoxdur. İllərdir ki, kirayə qalırıq. Bu təqaüdün yarısını ailəmə, yarısını isə təhsilim üçün dəyərləndirməyi planlaşdırıram.
 
- Təhsilini hansı yöndə davam etdirmək istəyərsən?
 
- Bundan sonrakı məqsədim odur ki, dil biliklərimi artırıb, ixtisasım üzrə daha da inkişaf edim.
 
- Universitetdən də təqaüd alırsanmı?
 
- Bəli, adi təqaüd alıram.
 
- Aldığın təqaüdlər sənin təhsil xərclərini qarşılayırmı?
 
- Yetəri qədər qarşılayır... Bir il müddətinə qədər də Lütfi Zadə təqaüdü alacam.
 
- Gələcəkdə təhsilini xaricdə davam etdirmək istəyərsənmi?
 
- Qismət olarsa, magisturaturaya xaricdə davam etmək istəyərəm...
 
- Fidan, bu ixtisasda təhsil almaq öz istəyindi, yoxsa ailənin seçimi?
 
- Ailəm daha çox həkim olmağıma üstünlük verirdi. Lakin mən o yöndə deyildim... Öz istəyimlə qarşıma məqsəd qoyduğum ixtisası seçdim.
 
- Ən böyük arzusu nədir?
 
- Bilirsiniz, sözlərim bəlkə də kimlər üçünsə duyğusal ola bilər. Lakin tam səmimi qəlblə deyirəm ki, ailəm bizi o qədər çətinliklər içərisində böyüdüb ki, bu ankı hisslərimə dayanaraq demək istəyirəm, ən böyük arzum ailəmin sağlıqlı olmasıdı. Gələcəkdə də onlara layiqli övlad olmaq istəyirəm. Hazırda təhsilimi davam etdirmək, xarici dil imkanımı təkminləşdirmək, magistraturanı xarici ölkədə oxumaq istəyirəm.

Azərbaycan Dövlət Akademik Musiqili Teatrın sevilən aktrisası Ülviyyə Əliyeva Moderator.az-ın suallarını cavablandırıb.

 

- Ülviyyə xanım, uzun müddətdir teatr fəaliyyətinizdə boşluq yaranıb. O boşluğu necə doldurursuz?

 

- O boşluğu heç nə ilə doldurmaq mümkün deyil. Müğənni heç olmasa studiyada mahnı yazdırır, efirə çıxıb onu oxuyur və ürəyindən tikan çıxır. Biz isə səhnəsiz susuz balığıq. Hal-hazırda yalnız aparıcı kimi fəaliyyət göstərirəm.

- Səhv etmirəmsə, siz xınayaxdı biznesi də qurmuşdunuz.

 

- Xeyr, mənim xınayaxdı şirkətim yoxdur. Sadəcə olaraq teatrdan, çəkilişlərdən vaxt tapanda xınayaxdılara gedirdim.

 

- Pandemiya maddi vəziyyətinizə təsir edib?

 

- Xeyr, əgər xınayaxdı biznesinə görə deyirsinizsə bu mənim əsas qazanc yerim deyildi deyə mənə maddi təsir də göstərməyib. Teatrdan hər ay maaşımı alıram, televiziyadan isə məvacibimi verirlər.

 

- Yeni çəkilən filmlərdə sizi nadir hallarda görürük. Dəvət gəlmir yoxsa özünüz çəkilmək istəmirsiz?

- Sonuncu çəkildiyim filmlərdən biri "Ər quyusu”-dur. Üstündən 4 il keçməsinə baxmayaraq hələ də sevilir. Pandemiyadan əvvəl həmkarım, aktyor Məcid Hüseynovla bir filmdə baş rolda çəkilirdik, filmin adı "Yarımçıq” idi, özü də elə yarımçıq qaldı (gülür). "Ər quyusu -2” filminə də çəkiləcəyəm. Hal-hazırda müharibənin qadınlarımızın həyatına vurduğu zərbə mövzusunda yeni bir tamaşa hazırlanır. Orada da çıxış edirəm.

 

- Qonorarınız necə, yüksəkdirmi?

 

- Artıq 21 il keçdi ki, mən sənətdəyəm, 1998-ci ildən də teatrda çalışıram. İndiyə qədər heç bir rejissor deyə bilməz ki Ülviyyə bizimlə qonorar söhbəti edib. Təbii ki, onlar məni dəvət edəndə artıq nə qədər qonorar aldığımı bilirlər. Amma bazarlıq etmirəm, bu yaradıcılıqdır. 

 

- Teatr fəaliyyətiniz həqiqətən də uğurludur. Hətta bir müddət əvvəl Xalq artisti Afaq Bəşirqızı əməliyyata gedəndə "Mən dəyərəm min cavana” tamaşasındakı rolunu sizə həvalə etmişdi.

 

- Bəli, Afaq xanım əməliyyata gedəndə rolunu mənə həvalə etdi. Bu həm məsuliyyətli idi, həm də çox sevindirici. Çünki Afaq Bəşirqızının oynadığı obrazı ikinci dəfə mən öz təqdimatımda tamaşaçılara çatdırmalı idim. Ağır bir yükün altına girmişdim. Amma Afaq xanım çox bəyəndiyini bildirmişdi. Hətta iki il ard-arda bu rola görə teatrdan mükafat da aldım.

 

- Afaq xanımın səsləndirdiyi bəzi fikirlər insanlar tərəfindən hər zaman heç də birmənalı qarşılanmır. Ona çətin günlərində dəstək oldunuz?

 

- Əlbəttə ki! Hər zaman dəstəyəm. Afaq xanım hər zaman haqqına danışan insan olub. Dediyi sözün üstündə dayanıb.

 

- Hələ də sizə "Keyxanım” deyə müraciət edənlər var?

 

- Bəli, hər müraciətin də öz düzgün forması var. Çox şükür ki, hələ mənim xətrimə dəyəcək formada müraciətlər olunmayıb. Obrazlarımın adları ilə mənə müraciət edilirsə demək  ki,  bu mənim uğurumdur və əməyim boşa getməyib. 

 

- Tamaşaçılarınızla yolda görüşürsünüzmü?

 

- Tamaşaçılar yolda məni görəndə deyirlər ki, "ay da, həyatda necə sadəsiz!” Mən özümü niyə yuxarıdan aparmalıyam ki? 21 ildə mən bu yerlərə cırmaq-cırmaq gəlib, tamaşaçı sevgisi qazanmışam. Sirkə nə qədər tünd olsa öz qabını sındırar.

 

-  Bir müddət əvvəl açıqlamışdınız ki, həyat yoldaşım pandemiya ilə bağlı olaraq Surqutdadır. Hələ də Bakıya gələ bilməyib?

 

- Bəli, o vəziyyətlə əlaqədar Surqutda qalıb, Azərbaycana gələ bilmir.

 

- Yəqin ki, çox darıxırsız.

 

- Yaxşı ki, bu vatsap var, onlayn görüşürük. O mənim ailə başçım, başımın tacıdır. Əlbəttə ki, darıxıram. Bu hal təkcə mənim başıma gəlməyib, mənim kimi bir çox ailələr var ki, həyat yoldaşları Rusiyada qalıb. Müvəqqətidir də. Sözün düzü, bu haqda danışmağı sevmirəm, sual verdiniz deyə cavabladım. Bizim nə qədər  qız, gəlinlərimiz var ki, həyat  yoldaşları vətən uğrunda şəhid olub, onlar bir daha geri dönməyəcəklər. Məndə heç olmasa ümid var ki, 1 aya, yaxud 10-15 günə qayıdıb gələcək.


 
 


 

Moderator.az tanınmış kamança ifaçısı Toğrul Əsədullayevlə müsahibəni təqdim edir:

- Toğrul bəy, öz çətinlikləri ilə yadda qalsa da biz düşmən üzərində qələbə çaldıq. Qələbəmizlə bağlı təəssüratlarınızı bizimlə bölüşərdiniz...

- Ötən il pandemiyayla mübarizə apardığımıza görə bizim işlərimiz dayandı. Bunda sonra onlayn rejimə keçdik, biz bu şəkildə tələbələrimizlə tədrisimizi davam etdirdik. Daha sonra isə bizim Vətən müharibəsi başladı və ondan sonra hər gün ölkə başçısının çıxışını gözləyirdik ki, görək hansı rayonumuz düşməndən azad edildi. Belə də olurdu və ölkə başçımız hər dəfə bir rayonumuzun qələbə xəbərini bizə çatdırırdı. Bununla da biz düşmən üzərində qələbə qazandıq. Bütün dünyaya sübut etdik ki, biz bir millət və dövlət kimi güclüyük. Ölkə başçımızın dediyi kimi dəmir yumruq kimi bir olduq. Şükürlər olsun ki, buna görə qələbə çaldıq və Şuşamızda bayrağımızı sancdıq. Bizim üçün də çox fəxarətlidir ki, bu günləri yaşadıq. 

Çünki Birinci Qarabağ müharibəsi uşaqlıq illərimə təsadüf edib və hər zaman da "Fəryad” filminə baxanda pis olurdum. Məlik Dadaşovun o erməni rolunu peşəkarcasına oynaması və hansısa rayonumuzun ermənilər tərəfindən işğal edilməsi xəbəri məni sarsıdırdı. O illər mənim üçün çox böyük travma oldu. Mənim atam da musiqiçi kimi ön cəbhəyə gedib əsgərlərimiz üçün konsertlər verib. O dövrdə biz məğlub olmasaq da, döyüş bitməmişdi. Bu gün biz o qələbə əzmini hiss etdik, duyduq və bizdən sonrakı nəsillərə də şükürlər olsun ki, bu iş qalmadı. Bütün şəhidlərimizə Allah rəhmət eləsin, valideynlərinin qarşısında baş əyirəm, Allah onlara şəfa versin. Onların şücaəti nəticəsində biz qələbə çaldıq.

- "Fəryad” filmindəki səhnəni bizim əsgərlərimiz çəkmişdi. Yəqin ki, sosial şəbəkədə gördünüz...

- Əlbəttə, tarix təkrarlandı. Bir də onu vurğulayım ki, bizim xalqımız çox kreativ xalqdır, hər şeydən çox gözəl istifadə edirlər. Əsgərlərimizin çəkdiyi səhnələri görəndə adam fikirləşir ki, görü necə istedadlı gənclərimiz var. Qundağda öz ata-baba yurdundan qaçqın düşən uşaqlar o yerlərə tank üstündə qayıtdı. Mən onu da vurğulayım ki, bizim Birinci Qarabağ müharibəsində döyüşən hərbçilərimiz heç vaxt özlərini məğlub hiss etməsinlər. Hətta onlar da bu döyüşə qoşuldular. Onda iyirmi faiz torpaqlarımız işğal edilsə də, məhz həmin oğullarımız səksən faiz torpaqlarımızı qorudular. Onların övladları, nəvələri isə Vətən müharibəsində ərazi bütövlüyümüzü bərpa etdi. Bu illər ərazində aparılan danışıqlar, masa üstündə olan sənədlər gorbagor oldu. Bizim Naxçıvanla dəmiryolu xəttimiz və avtomobil yolu açılacaq. Biz də musiqiçi kimi öz mübarizəmizi aparmışıq, dövlətimizi hər zaman təmsil etmişik. Müharibə dövründə də biz əlimizdən gələni etməyə çalışdıq. Bu gün bütün dünya Azərbaycanın qələbəsindən, ordusunun gücündən, ordumuzda olan texnikalardan danışır.

- Vətən müharibəsində sizin tələbələrinizdən iştirak edən var idimi?

- Vətən müharibəsində tələbələrimiz döyüşürdü. Məsələn, dərs dediyim uşaqlardan Toğrul adlı tar ifaçımız şəhid oldu. Bizim tələbələrimiz var idi ki, döyüşdülər və ölkə başçısı tərəfindən hətta təltif də edildilər. Mənim qohumlarımdan atamın xalası oğlu polkovnik-leytanant Xeyrulla İbrahimov şəhid oldu, İkinci Fəxri Xiyabanda dəfn edildi. Anamın xalası nəvəsi Fərhad İbrahimov  və digər qohumlardan Mahir Hüseynov da qazidir. 

- Toğrul bəy, biz hələ də koronavirusla mübarizə aparırıq. Bilirsiniz ki, vaksinlərin də vurulmasına başlanılıb. Siz də peyvənd vurduracaqsınızmı?

- Karantin rejimində bütün qaydalara ailəvi olaraq riayət edirdik. Çünki bu bizim birinci növbədə sağlamlığımız üçündür. İndi də qorunuruq. Əgər dövlətimiz məsləhət görürsə, bütün dünyada bu başlayıb, çox güman ki, təcrübədən keçirilib və ona görə də bizdə də vaksinlər vurulur. Əgər təşəbbüs olacaqsa, mən də buna qoşulacam. Bəzi dairələr deyir ki, vaksinlər Çindən niyə alınıb? Amma məncə, Çindən alınan vaksinlər daha kefiyyətli ola bilər, çünki onlar bunu təcrübədən keçirib. Onların vaksinləri daha keyfiyyətli olar, çünki koronavirus ilk dəfə Çində başlamışdı. Necə ki, ermənilərə qalib gəldik, arzu edirik ki, koroavirusa da qalib gələrik. 

 
 


 

Cəlilabad Rayon Polis Şöbəsinin və Dövlət Sərhəd Xidmətinin Göytəpə Sərhəd Dəstəsinin əməkdaşlarının birgə keçirdiyi əməliyyat-axtarış tədbirləri nəticəsində 32 kiloqramdan artıq narkotik vasitə və psixotrop maddə qanunsuz dövriyyədən çıxarılıb. 

Daxili İşlər Nazirliyinin Mətbuat Xidmətinin Lənkəran regional qrupundan verilən məlumata görə, Cəlilabad rayonunun Ocaqlı kəndində keçirilən əməliyyat tədbiri nəticəsində narkotik vasitələrin qanunsuz dövriyyəsində şübhəli bilinən Cəlilabad rayon sakinləri Salman Hüseynzadə və Amil Şərbətov sonuncunun idarə etdiyi "Opel” markalı avtomobildə polis əməkdaşları tərəfindən saxlanılaraq Cəlilabad RPŞ-yə gətirilib. Şöbədə həmin avtomobilə keçirilən baxış zamanı arxa oturacağın üzərindəki ağ rəngli kisədən içərisindən ayrı-ayrı bağlamalarda ümumi çəkisi 25 kiloqram 285 qram narkotik vasitə heroin, 6 kiloqram 920 qram psixotrop maddə metamfetamin aşkar edilərək götürülüb.

Faktla bağlı Cəlilabad RPŞ-də araşdırma aparılır.

 
 


 

Mingəçevir Şəhər Polis Şöbəsinin əməkdaşları yaşadığı evi qanunsuz olaraq tərk edən və infeksiyanın yayılmasına şərait yaradan aktiv koronavirus xəstəsi aşkarlayıblar.

DİN-in Mətbuat Xidmətinin Şəki regional qrupundan verilən məlumata görə, COVID-19 testinin nəticəsi pozitiv olan şəhər sakini Anar Əliyevə ev şəraitində müalicə təyin edilməsinə və sanitar-karantin qaydaları izah olunmasına baxmayaraq o, yaşadığı ünvanı tərk edib. A.Əliyev ictimai yerdə hərəkətdə olarkən polis əməkdaşları tərəfindən saxlanılıb və tibbi prosedurlar da gözlənilməklə müalicə aldığı evə qaytarılıb.

Həmin şəxs barəsində Mingəçevir Şəhər Polis Şöbəsinin İstintaq bölməsində araşdırma aparılır.
Axtarış
Xəbər lenti
Reklam