Müğənni Dua Muradın Moderator.az-a müsahibəsini təqdim edirik:
- Dua xanım, siz Milli Qəhrəman Albert Aqarunovun qohumusunuz. Onun haqqında nə bilirsiniz?
- Albert yaşca məndən çox böyükdü və uşaqlıq dövrünü xatırlamıram. Onun haqqında ən çox bizə anası Liza xanım danışıb. Liza xanım deyirdi ki, Albert dostcanlı, şən uşaq olub. Bilirsiniz ki, Albert Suraxanı qəsəbəsində doğulub boya-başa çatmışdı. O, özü də yeddi ilik musiqi məktəbində təhsil alıb.
- Albert haqqında çəkdirdiyiniz klipiniz tamaşaçılar tərəfindən maraqla qarşılandı. Bəs bu ideya sizdə hardan yarandı?
- Bu klip Albertin timsalında bütün milli qəhrəmanlarımıza həsr olunub. Mahnının sözləri və musiqisi də özümə aiddir. Bu gün bizim Mübariz İbrahimov kimi də Milli Qəhrəmanımız var. İndi mənə təklif olunub ki, Mübarizlə bağlı çəkilən filmə musiqi yazım alınsa, onu da edəcəm. Klipi isə Albertin əlli illik yubileyinə həsr etdim. 
- Ümumiyyətlə, vətənpərvərliklə bağlı mahnılarınız kifayət qədər varmı?
- Əlbəttə, var. Musiqisi və sözləri özümə aid olan “Azərbaycan” adlı mahnım da var ki, ölkəmizə həsr olunub. Həmçinin başqa mahnılarım da var. Özüm peşəkar musiqiçi olduğum üçün mahnılarımı da özüm bəstələyirəm. 
- Siz Albert haqqında yazdığınız mahnının sözlərində belə bir yer var ki, “sən yəhudi olsan da, Azərbaycan üçün döyüşdün”.
- Düzdür. Onun haqqında yazdığım mahnı birbaşa öz dilindən gələn sözlərdir. Albertin bu günə kimi bir müsahibəsi olub və ona da hamı baxıb. 
- Bəs Albertə heykəl qoyulmasını sizə və onun ailə üzvləri necə qarşıladı?
- Təbii ki, dövlətimizə təşəkkür edirik. Bu gün dövlətimiz şəhidlərimizə və onların ailələrinə yüksək qiymət verir. Qızım orta məktəb şagirdidir və onların dərsliklərinə də bütün milli qəhrəmanlar, həmçinin Albert də salınıb. 
- Albertin qohumları İsraildə yaşayır deyirsiniz. Bəs burda kimləri yaşayır?
- Bakıda ancaq qohumu olaraq biz yaşayırıq və onunla bağlı nə olursa, bizə müraciət edirlər. 
- Bəs İsraildə Albertin adının əbədiləşdirilməsi üçün hansısa işlər görülürmü?
- Əlbəttə, Albertin qardaşı Rantik müəllim Akko şəhərində yaşayır və orda tədbirlər təşkil olunur. Tədbirlərdə azərbaycanlılar və dağ yəhudiləri iştirak edirlər. Albertgil ailədə iki bacı və iki qardaş olublar. Evin sonbeşiyi isə Albert olub və o, 23 yaşında şəhid olub. 
- Dua xanım, xarici mahnılarla yanaşı, bizim mahnıları da çox gözəl ifa edirsiniz...
- Mənim üçün Azərbaycan dili öz doğma dilimdir. Bakıda doğulub böyümüşəm. Atam da Bakıda doğulub. 
- Bəs bizim bəstəkarlardan kiminlə işləyirsiniz?
- Özüm musiqişunas olduğum üçün heç bir bəstəkara müraciət etməmişəm və ancaq mahnılarımı özüm bəstələmişəm. İndi bir müddət müəyyən işlərə görə fasilə vermişəm, amma yeni mahnılarım olacaq. Özüm bəstəkar Xəyyam Mirzəzadənin sinifində oxumuşam. 
- Bəs hansısa albomunuz çıxıbmı?
- İndi disk və ya albom çıxarmaq dəbdə deyil. Uşaq vaxtından musiqiylə məşğul olsam da, son dövrlər 
efirlərə çıxmağa başladım. AzTV-də verilişlərdə çox iştirak etmişəm.
- Dua xanım, müğənni var özünü qalmaqallardan qoruyur, amma müğənni də var nəsə edir ki, gündəmə gəlsin. Sizin buna münasibətiniz necədir?
- Mən qalmaqallardan çox uzağam. Sənətimə güvənirəm və ona görə də qalmaqallara ehtiyac yoxdur. 
- Bizim şairlərdən kiminsə şeirlərinə mahnı bəstələmisinizmi?
- Musa Yaqubun şeirinə mahnı bəstələmişəm və onun yubileyində də o mahnını oxumuşam. İki şeirinə mahnı bəstələmişdim. Bununla yanaşı, Baba Vəziroğlunun şeirlərini də çox bəyənirəm.
- Oxumaqla yanaşı, pedaqoji fəaliyyətlə də məşğulsunuz...
- Bəli. On bir illik musiqi məktəbində müəlliməyəm. Ümid edirəm ki, təbələrimdən də gələcəkdə hansısa ölkənin ən tanınmış müğənnisi olacaq. 
- Sizcə, bir müğənni kimi kifayət qədər ölkədə tanınmısınızmı?
 
- Xeyr. Bu mənim özümdən asılı olan şeydir və ona görə də arxasınca düşmürəm. Bu gün şou-biznesdə baş verən elə şeylər var ki, xarakterimə zidd şeylərdir və ona görə də özümü orda görmürəm. 
- Bu qədər tanınmamağınıza görə özünüzü qınamamasınız?
- Xeyr, çünki mənim öz həyat prinsipim var və elə şeylər var ki, ona gedirəm, elə şeylər də var ki, yox. Elə adamlar var ki, məqsədlərinə çatmaq üçün hər şeyə gedirlər, amma bu mənim üçün vacib bir şey deyil ki, həyat prinsiplərimin üstündən xətt çəkim və onları edim.
- Müğənnilər var ki, sənəti bəzən ailədə problem yaradır. Bəs sizdə necədir?
- Bizdə elə bir problem yoxdur. Ailəmdə məni bir insan kimi tanıyırlar, güvənirlər və xahsiyyətimə də bələddirlər. 
- Toylara gedirsinizmi?
- Olanda iştirak edirəm. Doğrudan da musiqiyə düzgün qiymət verən insanların səviyyəli toyu olanda iştirak edirəm. Çünki bizdə bəzən müğənni və musiqiçi ciddi qəbul olunmur, amma hansı ki, musiqiyə ömrümü həsr etmişəm. Mənim öz repetuarım var və toy mahnıları oxumuram. Məclisinə getdiyim adam da mənim repertuarımı dinləyib, bəyənən adam olmalıdır. 
- Bu gün müğənnilərdən kimləri bəyənirsiniz?
- Alim Qasımovu, Aygün Bəyləri, Sevda Ələkbərzadəni dinləyib və bəyənirəm. Sevda xanım dünya musiqisini Azərbaycan musiqisi ilə sintez etməyi bacarır. İşinin peşəkarı olmalısan. Hər kəs öz işinin peşəkarı olsa, yaxşıdır.
- Bu gün kütlə tərəfindən dinlənilən müğənnilər də var. Məsələn, Damla, Üzeyir... Siz bu müğənniləri bəyənirsinizmi?
- Onlar məndən uzaq olan bir müğənnidirlər. Heç bir şəxsi qərəzliyim yoxdur və sadəcə bəyənmirəm. Bu gün mənə heç kim deyə bilməz ki, Damlanı hamı bəyənir, bəs siz niyə bəyənmirsiniz? Hamı bəyənir deyəndə kim bəyənir? Mənim üçün kəmiyyət yox, keyfiyyət önəmlidir. 
 
- Efirlərimizdə hansı verilişlərdən zəng vurub sizi dəvət edirlər?
- Bilirsiniz ki, özəl kanalların çoxu ödənişlidir. Onlar zəng vurub deyirlər ki, gəlin də verilişimizə. Mən də deyirəm ki, dəvət edin gəlim. İki dəvə “Beşdə-beş” verilişində qonaq oldum və sonra mənə zəng vurub dedilər ki, biz hələ Zaur Kamalı belə ciddi görməmişdik. Bu gün efirlərimizi toyxanaya çevirirlər, amma belə olmaz.
- Ümumiyyətlə, Azərbaycan telekanallarına baxırsınızmı?
- Vaxt olduqca baxıram. Bəziləri onu bəyənmir, amma mən Kamran Həsənlinin fikirlərini çox bəyənirəm. Çünki elə aparıcılarımız var ki, heç danışa bilmirlər. Bu gün efirlərimizdə aləmi bir-birinə qatırlar. Musiqiçi olaraq mən də bezirəm belə şeylərdən. Xaricdən gələn qonaqlarımız var ki, mənə deyirlər ki, sizdə oxumaqdan başqa bir şey bilmirlər?

 


 
125 saylı Zəngilan-Qubadlı seçki dairəsindən deputatlığa namizəd, Demokratik Azərbaycan Dünyası Partiyasının (DADP) sədri, Qarabağ qazisi Əlisahib Hüseynov partiyanın Mətbuat xidmətinə müsahibə verib. Həmin müsahibəni təqdim edirik.
- Əlisahib müəllim, seçki kampaniyanız necə gedir? Təbliğat-təşviqat işləriniz davam edirmi?
- Seçki kampaniyasının gedişindən hələki elə bir narazılığımız yoxdur. Bilirsiniz ki, təbliğat-təşviqat kampaniyasının əsas xəttini seçicilərlə birbaşa ünsiyyət, canlı görüşlərin keçirilməsi təşkil edir. Biz də kampaniyanın ilk günlərindən seçicilərimizlə görüşlərə start vermişik. Hazırda da görüşlərimiz davam edir. Zəngilan və Qubadlıdan olan məcburi köçkünlərimizlə toplu şəkildə və tək-tək görüşürük. Təşviqatımızı aparırıq, insanlarla fərdi söhbətlər aparıb, onları narahat edən məsələləri öyrənirik. Seçicilərlə görüş zamanı seçki Platformamda yer alan məsələləri və hədəflərimi vətəndaşlarımızın diqqətinə çatdırıram. Eyni zamanda onların suallarını cavablandırıram. Şikayətlərini və təkliflərini özüm şəxsən yaddaş dəftərimə qeyd edirəm. Milli Məclisə üzv seçiləcəyim təqdirdə, onların qaldırdığı məsələləri diqqət mərkəzində saxlayıb həllinə çalışacağımı vurğulayıram.
- Bəs, seçicilərin sizə münasibəti necədir? Keçirdiyiniz görüşlər zamanı seçiciləriniz sizi necə qarşılayır?
- Mən bəri başdan hər bir seçicimizə öz dərin minnətdarlığımı bildirirəm. Mənim seçicilərim son illərdə bir dəfə də olsun öz deputatının üzünü görməyən insanlardır. Getdiyim hər bir ünvanda məcburi köçkünlərimiz deputat diqqətsizliyindən gileylənir və fevralın 9-da daha layiqli namizədə səs verəcəklərini bildirirlər.
Mən seçicilərlə söhbət zamanı hiss edirəm ki, insanlarımız həqiqətən də parlamentdə yenilik görmək istəyirlər və bu üzdən hər bir yeni sima onlara maraqlı gəlir. Bir Qarabağ qazisi və partiya sədri olaraq ağsaqqalların, ağbirçəklərin mənə ümid yeri kimi, öz adamları kimi baxmaları insanlarımızın parlamentimizin yeni deputatlarından gözləntilərinin böyük olduğunu bir daha təsdiqləyir.
Zəngilan-Qubadlı camaatı yaralı camaatdır. Onlar erməni işğalının nəticəsində uzun illərdir ki, əzəli yurdlarından didərgin düşüblər. Odur ki, bu bölgənin Milli Məclisdəki təmsilçisi məcburi köçkünlərə xüsusi həssaslıq və qayğıkeşliklə yanaşmalıdır. Buranın deputatı dövlətllə köçkünlər arasında körpü rolunu oynamalıdır. Mən seçicilərimizin dilə gətirdikləri fikirlərdə məhz bu zərurəti gördüm. Lakin eyni zamanda bizim seçicilərimiz çox işıqlı insanlardır. Mən seçicilərimin dövlətimizin parlaq gələcəyinə, Qarabağın işğaldan azad ediləcəyinə dərin inamını hiss edirəm. Elə bu inam da məni daha da ürəkləndirir və çıxdığım yolun doğru yol olduğuna, şərəfli bir missiyaya xidmət etdiyimə əminliyimi daha da artırır.
İstər yataqxanalarda məskunlaşmış köçkünlərimizi, istərsə də yeni yaşayış massivlərində yerləşdirilmiş əlil və qazi soydaşlarımızı, şəhid ailələrini ev-ev ziyarət edərkən, onların hər birindən isti münasibət görürəm. Bizi çay süfrəsinə qonaq edən bu insanlarımız deputatlığa namizədin onlara baş çəkməsindən, onlarla həmsöhbət olub qayğıları ilə maraqlanmasından məmnunluq ifadə edirlər. Bir sözlə, bizim məcburi köçkün seçicilərimiz deputat qayğısına, deputat diqqətinə möhtacdır və istəyirlər ki, 9 fevralda seçəcəkləri yeni deputat onlara bu qayğıkeşliyi, bu diqqəti hiss etdirsin.
- Ümumən seçki prosesinə necə yanaşırsınız? Namizəd kimi hər hansı bir süni maneələrlə, təzyiqlərlə üzləşirsinizmi?
- Biz 9 fevral seçkilərini Azərbaycanın yeni hədəflərə doğru hərəkətlənməsinin start nöqtəsi hesab edirik. Prezident İlham Əliyevin başlatdığı islahatlar kursu Azərbaycanın istər siyasi mühitini, istərsə də sosial-iqtisadi mənzərəsini kökündən dəyişməyə başlayıb. Ölkəmizin siması yenilənir, təfəkkür tərzimiz yenilənir, vətəndaş-dövlət münasibətləri yenilənir, idarəetmə metodları yenilənir, şəffaflıq artır. Ancaq bu sadaladıqlarımızla kifayətlənmək olmaz. Qeyd etdiyim islahatlar tamamilə yeni bir yolun başlanğıcıdır. Başlanmış islahatların getdikcə daha da dərinləşdirilməsinə ehtiyac var. Və qanunverici orqan kimi parlament də bu islahatlar prosesinin mərkəzində yer almalıdır.
Yenilənmiş parlament Prezidentin başlatdığı islahatların 1 nömrəli dəstəkçisinə çevrilməlidir. Parlamentin islahatlar prosesində real iştirakını təmin etmək çox vacibdir. 9 fevral seçkiləri də məhz bu amala xidmət edir. Biz də Demokratik Azərbaycan Dünyası Partiyası (DADP) olaraq bu seçki prosesinin fəal iştirakçısıyıq. Belə ki, həm mənim namizədliyim, həm də bir sıra digər üzvlərimizin namizədlikləri DSK-lar tərəfindən qeydə alınıb. Artıq təbliğat-təşviqat kampaniyasının son və həlledici mərhələsinə qədəm qoymuşuq.
Sözün açığı, mən hazırki seçki prosesini ümumən çox müsbət dəyərləndirirəm. Çünki istər namizədliyimizin qeydə alınması ərəfəsində, istərsə də təbliğat-təşviqat kampaniyasının gedişində nə 125 saylı Zəngilan-Qubadlı seçki dairəsinin Dairə Seçki Komissiyasının (DSK) rəhbərliyi tərəfindən, nədəki icra hakimiyyəti strukturları tərəfindən seçki prosesinə hər hansı bir formada kobud müdaxilələrə, süni maneələrə və təzyiqlərə rast gəlməmişəm. Tam demokratik və normal seçki mühiti hökm sürür. Namizədlərin hamısı üçün bərabər seçki şəraiti və şərtləri təmin edilib. Sağlam rəqabət üçün hər cürə imkanlar var. Hazırda təbliğat-təşviqat kampaniyasının qızğın mərhələsindəyik. Məcburi köçkün seçicilərimizlə real ünsiyyət qurub təbliğatımızı aparırıq, təşviqat vasitələrimizi yayırıq. Bir sözlə, biz prosesin gedişatından razıyıq.
Ümid edirəm ki, təbliğat-təşviqat kampaniyası sonuna qədər də bu tempdə və maneəsiz davam edəcək. Fevralın 9-da hamımız tam şəffaf və demokratik seçkilərin şahidi olacayıq.
- Rəqiblərinizə qarşı münasibətiniz və ya rəqiblərinizin sizə qarşı münasibəti necədir?
Tam səmimi olaraq bildirirəm ki, biz heç kimlə bəhsə girmirik. Bəzi dairələrin piara işləyən namizədlərindən fərqli olaraq biz nə yalandan say çoxluğu, izdiham görüntüsü yaratmağa can atmırıq, nədəki publikaya işləmirik. Bizim dərdimiz sosial şəbəkələr üzərindən layk yığmaq və yaxud da bəzi xəbər saytlarının onlayn səsvermələrində nəyin bahasına olursa-olsun 1-ci yerə çıxmaq da deyil. Biz sadəcə olaraq seçicilərimizlə real münasibətlərə, səmimi təmaslara üstünlük veririk. Məhz bu səbəbdən də biz ev-ev gəzmək, az qala hər bir seçici ilə salamlaşmaq, ünsiyyət qurmaq, əhvalını soruşmaq, qayğılarını öyrənmək, istəklərini dinləmək taktikasını seçmişik.
125-ci dairədən olan deputatlığa namizədlərin hər birinə hörmətlə yanaşıram. Rəqiblərimizin heç birindən xoşagəlməz davranış, kobud münasibət görməmişəm. Hamımız qanun çərçivəsində öz təbliğatımızı aparırıq. Namizədlər arasında sivil münasibətlərin, qarşılıqlı hörmətin mövcud olması təqdirə layiq haldır. Bu baxımdan mən rəqiblərimizin hər birinə öz təşəkkürlərimi bildirirəm. Eyni zamanda fürsətdən istifadə edib onları partiyamızın Seçki qərargahına dəvət edirəm. Namizədlərin bir-birinin seçki qərargahlarına nəzakət vizitlərini həyata keçirməsi öz-özlüyündə olduqca xoş və həm də müsbət yenilikdir.
- Fevralın 9-da seçicilərinizin etimadını qazanıb Milli Məclisə üzv seçilərsinizsə, sizin əsas prioritetləriniz nələr olacaq?
- Mən ilk növbədə Azərbaycanın Qarabağla bağlı haqlı mövqeyini beynəlxalq platformalarda müdafiə etməyə və Ermənistanın işğalçılığını ifşa etməyə çalışacağam. Düşünürəm ki, mən bunu daha yaxşı bacararam. Çünki keçmiş döyüşçüyəm. Qarabağda ermənilərin törətdikləri bütün vəhşiliklərin ağır nəticələrini öz gözlərimlə görüşmüşəm. Mən müharibə dəhşətlərinin real şahidiyəm. Odur ki, mənim beynəlxalq kürsülərdən danışmağa sözüm, ermənilərin təcavüzkarlığını isbat etməyə tutarlı faktlarım var.
Həmçinin şəhid ailələrinin, müharibə veteranlarının, məcburi köçkünlərin gündəlik həyatda qarşılaşdıqları problemlərinin həlli üçün bir deputat kimi bütün imkanlardan istifadə edəcəyəm. Yeri gəlmişkən, Birinci vitse-prezidentimiz Mehriban Əliyeva istər şəhid ailələrini, istərsə də müharibə veteranlarını və məcburi köçkünləri daim diqqət mərkəzində saxlayır, onların qayğıları ilə maraqlanır. Bütün bunlara görə Mehriban xanıma da təşəkkür edirəm. Prezidentin və Birinci vitse-prezidentin əhalinin bu kəsiminə xüsusi qayğıkeşliklə yanaşmasında deputat dəstəyi də öz sözünü deməlidir. Müsahibənin əvvəllində də qeyd etdiyim kimi yaxşı işləyən deputat məcburi köçkünlərlə, şəhid ailələri ilə, qazilərlə dövlət arasında, dövlət başçısı arasında körpü rolunu oynaya bilər. Biz bu missiyanın öhdəsindən layiqincə gəlməyə çalışacağıq.
- Sonda bir neçə kəlmə də bəlli dairələr tərəfindən bugünlərdə ortaya atılmış, gündəmə sırınmış "deputatlığa namizədlərin gizli siyahısı" barədə fikirlərinizi bildirməyinizi istərdik.
- Mən birmənalı olaraq bildirirəm ki, sözügedən "gizli siyahı" söhbəti açıq-aşkar təxribatdır. Və deputatlığa namizəd olan bütün yeni simalara burdan da üzümü tutub deyirəm ki, siz bu "Hakimiyyətin gizli deputat siyahısı bəlli oldu" deyib bağıranlara, çığıranlara əsla inanmayın və onları ciddiyə almayın. Cəmil Həsənlinin ortaya atdığı uydurma "siyahı" söhbəti sadəcə təxribatdır. Çirkli seçki texnologiyasıdır. Bu, gizli siyahı deyil, Cəmil Həsənlinin fantaziyasının məhsuludur. Adamın məqsədi ortamı qarışdırmaq, namizədlərdə çaşqınlıq, seçicilərdə ədalətli seçkilərin keçiriləcəyinə inamsızlıq, cəmiyyətdə isə islahatlara qarşı ümidsizlik yaratmaqdır. Böyük siyasətdə uğursuzluğa düçar olanlar bir qayda olaraq həmişə suyu bulandırmaqla məşğul olurlar. Nəlbəkidə fırtına yaradırlar. Siz onlara fikir verməyin, qoy danışsınlar. Cəmil Həsənli öz-özlüyündə guya böyük oyun oynadığını sərgiləməyə çalışır. Görüntü yaradır. Amma əsl həqiqətdə isə Cəmil Həsənli çox pis oyunçudur. Yaxşı tarixçi olsa da, amma yaxşı siyasətçi deyil. "Gizli siyahı" məsələsində də sadəcə olaraq bəzi qüvvələrin sifarişini icra edir. Bu isə bir peşəkar tarixçi üçün əsl faciədir.

 


 

Jurnalist cəmiyyətin əsas dil daşıyıcılarından biridir. Bu səbəbdən təkcə dili bilmək bu peşə sahibləri üçün kifayət deyil. Həm yazılı, həm də şifahi nitqin qorunmasında əsas rol oynayan jurnalistlər ədəbi dilin normalarına ciddi əməl etməli, cəmiyyətə nümunə olmalıdır. Bu səbəbdəndir ki, hər il istər çap, istərsə də elektron mediada monitorinqlər aparılır. Bəs, bu monitorinqlər müsbətə doğru dəyişkliklərə səbəb olurmu? Mediada hansı dil qaydaları pozulmağa davam edir?

 

Mövzu ilə bağlı Modern.az-a danışan filologiya elmləri doktoru, media eksperti Qulu Məhərrəmli tənqidlərin az da olsa, nəticə verdiyini deyir:

“Ümumiyyətlə, keçirilən monitorinqlər, edilən tənqidlərin müəyyən dərəcədə təsiri var. Deməzdim ki, köklü dəyişiklik var. Hər halda redaktorlar, televiziya aparıcıları, müxbirlər çalışırlar ki, dil qaydalarına əməl etsinlər. Amma bunu çoxtərkibli hesab etmək olmaz. Çünki monitorinq mövcud situasiyanı üzə çıxarır və yaranan situasiyanı bəlkə bir az formalaşdırır. Peşəkarlıq artmasa, jurnalistlər dil qaydalarını yaxşı bilməsə, belə hallar davamlı olacaq. Yəni, nöqsanları, dil qüsurlarını aradan qaldırmağın ən gözəl yolu peşəkarlıqdır. Çünki yaxşı jurnalist,  yaxşı yazan adam həm də əsas ifadə vasitəsi olan dili yaxşı bilməlidir. Dili bilməyəndə bu cür yalnışlıqlara yol verilir. Sözlər yerində işlənmir, ümumi qaydalar pozulur. Əlbəttə ki, monitorinqlər olmalıdır. Milli Televiziya və Radio Şurası da bunu edir, Dilçilik İnstitutu da buna kömək etməyə çalışır, başqa qurumlar da, məsələn qeyri-hökumət təşkilatları da yaxşı işləyirlər”.

 

Qulu Məhərrəmli mediada yol verilən əsas dil nöqsanlarından da danışıb:

“Mənə elə gəlir ki, indi ən ciddi dil qayda pozuntusu sözlərin yersiz işlədilməsi, söz sırasının, bir də məntiqi mənanın pozulmasıdır. Yəni, adamlar sözü işlədir, amma mənasının fərqinə varmır. Leksik layı yaxşı bilmirlər, bəzən uzlaşma qaydasına əməl olunmur. Məncə, həmin qüsurlar televiziya və radioda saytlara nisbətən azalır. Radio və televiziyalarda isə əsasən cümlələr uzun olur, uzlaşma pozulur, orfoepiya qaydalarına əməl olunmur, bir də məntiqi vurğular hiss olunmur. Mətnin çatdırılmasında məntiqi vurğu əsas rol oynayır. Bəzən mətni oxuyan aparıcı dəqiq bilmir ki, nəyi vurğulamaq lazımdır. Bu da ondan irəli gəlir ki, əvvəlcədən mətnin üzərində işləmirlər”.

 

O, son zamanlar xarici adların dilimizdə müxtəlif formalarda işlənməsinə də münasibət bildirib:

“Alınma sözlərin və xüsusi adların deyilişi və yazılışı həm yazılı, həm də elektron mediamızın problemlərindən biridir. Bununla bağlı vahid norma olmadığına görə hərə istədiyi şəkildə deyir. Əvvəllər televiziya və radiolarda mütəxəssislər olurdu. Onlar belə sözlərin həm deyilişini, həm yazılışını, həm də vurğusunu müəyyənləşdirirdilər. Bu sözlərlə bağlı konkret prinsiplər var, həmin prinsiplər gözlənilməlidir. Biz fransızcadan alınan sözdə vurğunu axırda deməyə çalışmalıyıq. Yaxud da alman dilində vurğu birinci hecaya düşür, bunu da nəzərə almaq lazımdır. Bunlar xüsusi hallardır və bunu efir adamları yadlarında saxlamalı və əməl etməlidirlər”.

 


 

Son dövrlərdə dəmir yollarında bir neçə qəza, bədbəxt hadisə qeydə alınıb. Baş verən hadisələr isə insanlar arasında narahatlığa səbəb olub. Lakin məsələyə birtərəfli yanaşmaqla ondan çıxış yolu tapmaq mümkün deyil. Bütün hadisələrdə isə aidiyyəti qurumları günahlandırmaq olmaz.
Bu məsələlərlə bağlı Oxu.Az-ın suallarını “Azərbaycan Dəmir Yolları” QSC-nin mətbuat katibliyi şöbəsinin rəisi Natəvan Bayramova cavablandırıb:
- Sıx müşahidə edilməsə də, yol qəzaları ilə yanaşı, avtomobillərin dəmir yollarına çıxaraq, qəza törətməsi halları müşahidə edilir. Bu kimi hadisələrin baş vermə səbəbləri nədir?
- Yol hərəkəti haqqında qanunun 44-cü maddəsinin 1-ci bəndində deyilir ki, nəqliyyat vasitələrinin sürücüləri dəmir yollarında qatara yol verməklə, yalnız dəmir yol keçidlərindən keçə bilərlər. Bəzi sürücülərin bu tələblərə daha ciddi əməl etməsini arzulayardıq.
Onu da təəssüflə qeyd edək ki, hazırki statistika və apardığımız araşdırmaların nəticələrinə görə də bu cür hadisələrin baş verməsinin əsas səbəbi məhz həmin qanunun tələblərinin pozulmasıdır.
- Bu gün dəmir yollarının keçdiyi mənzillərin hansında qorunan dəmir yolları və ya şlaqbaumlar var, hansında yoxdur? Bəzən elə görünür ki, şlaqbaumlar bədbəxt hadisələrin qarşısını almağa kifayət etmir.
- Nəzərinizə çatdırım ki, “Azərbaycan Dəmir Yolları” QSC-nin nəzarətində ümumilikdə 526 ədəd dəmir yolu keçidi fəaliyyət göstərir. Onlardan 459 ədədi baş yolların, 67 ədədi isə stansiya və xüsusi dalan yollarının üzərində yerləşir.
Baş yolların üstündəki keçidlərdən 123-ü qorunan, 336-sı isə qorunmayan keçiddir. Dəmir yolunun “Texniki istismar qaydaları”na və “Dəmir yolu keçidlərinin istismarına dair təlimat”a əsasən sutka ərzində keçidlərdən hərəkət edən qatarların və avtonəqliyyatın sayına görə, keçidlər dərəcələrə bölünür və bu dərəcələrin sayı dörddür.
Qorunan keçidlər birinci dərəcəli keçidlərdir. Bu keçidlərdə sutka ərzində 16-dan çox qatar və yeddi mindən çox avtonəqliyyat vasitələri hərəkət edir. İkinci və üçüncü dərəcəli keçidlərdə isə əgər qeyri-kafi görünmə şəraiti və qatarların sayı 16-dan çox olduqda, qorunan keçidlər quraşdırılır.
Amma təəssüf ki, bəzi hallarda şlaqbaum quraşdırılan ərazilərdə də qəzalar baş verir. Bunun səbəbi isə bəzi sürücülərin yol hərəkətinin və quraşdırılmış nişanların tələblərinə əməl etməməsidir. Nəzərə almaq lazımdır ki, qatarın əyləcləmə sistemi avtomobillərdən fərqlidir. Maşinist təhlükəni uzaqdan görərək, əyləcdən istifadə etsə də qəza qaçılmaz olur.
- Bəzi mənzillər yaşayış məntəqələrinin kifayət qədər yaxınlığından keçir. Bu gün hansı istiqamətlərdə təhlükəsizlik tədbirlərinin gücləndirilməsinə ehtiyac var?
- Qeyd edim ki, dəmir yollarında son illər aparılan tikinti işləri keçidlərdən də yan keçməyib. Dəmir yolunun Bakı-Böyük-Kəsik istiqamətində yolların əsaslı təmiri zamanı bu sahədə sərnişin və yük qatarlarının hərəkətinin intensivliyi nəzərə alınaraq, qorunmayan keçidlər qorunan keçidlərlə əvəzlənib. Yəni bu istiqamətdəki 76 keçidin hamısı qorunan dərəcəsindədir.
Dəmir yolları ilə avtomobil yollarının eyni səviyyədə kəsişdiyi ərazilərdə təhlükəsizliyin təmin edilməsi məqsədilə “Azərbaycan Dəmir yolları” QSC tunellər, yeraltı və yerüstü keçidlər inşa edir.
Belə ki, Bakı-Sumqayıt dairəvi xəttinin təmir tikintisi zamanı 15 keçidin əvəzinə altı yeraltı tunel tipli avtomobil keçidi tikilərək, istifadəyə verilib. Dörd keçidin əvəzinə isə hazırda tunel tikintisi davam etdirilir. Əlavə keçid olmayan iki yerdə (Sumqayıt şəhəri Yaşıldərə yaşayış massivi və Sabunçu qəsəbəsi ərazisində) tunel tipli avtomobil keçidləri də tikilərək istifadəyə verilib. Bu istiqamətdə keçidlərin əvəzinə əlavə iki yeraltı tunel və körpünün tikintisi planlaşdırılır.
Biləcəri stansiyasındakı bir keçiddə isə tunel tikintisinə yerli şərait imkan vermədiyi üçün keçid həm qorunan dərəcəsində fəaliyyət göstərir və əlavə olaraq avtomobillərin hərəkəti istiqamətində şlaqbaumla dəmir yolunun kənar relsi arasında yerdən avtomatik qalxan barelyerlər də quraşdırılıb.
Bunlar təhlükəsizliyin təmin edilməsinə yönələn əlavə tədbirlərdir. Sadalanan bu işlər Bakı-Sumqayıt-Bakı istiqamətində qatarların təhlükəsiz hərəkətinə şərait yaradır. Bu tədbirlərin dəmir yolunun digər sahələrində də davam etdirilməsi nəzərdə tutulur.
Məlumat üçün onu da əlavə edim ki, Bakı-Abşeron dairəvi dəmir yolunda hasarlama insanların sıx məskunlaşdığı ərazidə aparılıb və bu işlər davam etdirilir.
- Mövcud olan təhlükəsizlik tədbirlərinə baxmayaraq qəzalar baş verirsə, əlavə daha hansı tədbirlər görülə bilər? 
- Qəzaların baş verməməsi üçün zəruri şərtlərdən biri ilk növbədə maarifləndirmə tədbirlərinin gücləndirilməsi, qanunlara riayət olunmasıdır. Həmçinin, eyni səviyyəli kəsişmədən müxtəlif səviyyəli kəsişməyə keçmək məqsədəuyğun olar. Bu istiqamətdə də “Azərbaycan Dəmir Yolları” QSC  intensiv işlər aparır.

“Getsin alverini eləsin, Milli Məclisdə nə işi var?”- Zaur Əhməd

Unikal.org xəbər verir ki, 120 saylı Cəbrayıl-Qubadlı seçki dairəsindən deputatlığa namizəd Zaur Əhməd oğlu Məmmədov Yenisabah.az-ın suallarını cavablandırır.

- Zaur bəy, Sumqayıtda yaşasanız da, 120 saylı Cəbrayıl-Qubadlı seçki dairəsini seçmisiniz. Niyə məhz bu dairə?

- Mən əslən Cəbrayıldanam, atam da, anam da Cəbrayılın Hacılı kəndində anadan olublar. Doğum haqqında şəhadətnaməmdə Sumqayıt yazılsa da, mən özüm də Cəbrayılda dünyaya gəlmişəm. Sumqayıtda böyüsəm də, ürəyim hər zaman Cəbrayılda olub. Hətta uşaqlıq arzularım, gələcək iş yerimi də Cəbrayılda düşünürdüm. Digər tərəfdən, mən bu dairədən bir dəfə də deputatlığa namizədliyimi irəli sürmüşdüm. 2010-cu ildə keçirilən parlament seçkilərində iştirak üçün namizədliyimi irəli sürsəm də, o vaxtkı deputatla rayon rəhbərliyi mənim namizədliyimin qeydə alınmasına imkan vermədilər. Yəni, bu dairə mənə yad deyil, eyni zamanda, mən də onlar üçün yad deyiləm. Cəbrayıl adı olan tədbirlərin əksəriyyətində iştirak eləmişəm. Hansı problem olanda da jurnalist olaraq, özümü kənarda qoymamışam.

- Artıq seçicilərlə görüşlərə başlamısınız. Onları narahat edən başlıca problemlər nədir və sizin bu problemləri aradan qaldırmaq üçün hansı layihə və ya proqramlarınız var?

- Təbliğat-təşviqat kampaniyasına start veriləndən bəri görüşlərimiz başlayıb. Əslində imzatoplama kampaniyası dövründə seçicilərlə təmaslarım başlamışdı. Onlara millət vəkili olmaq istədiyimi bəyan edəndə ilk sözləri bu olurdu ki, bizim heç vaxt deputatımız olmayıb, bizə deputat nə edəcək ki? Mən isə ilk növbədə onlara Milli Məclisin hansı funksiyalarının, deputatın səlahiyyətləri və vəzifələrinin nədən ibarət olduğunu dedim. Üstəlik onlara əsl deputatın necə olmasını izah elədim və inandırmağa çalışdım ki, millət vəkili sizin sözünüzü deməlidir. Əgər siz seçkiyə getməsəniz, sizin adınızla kimlərsə saxta yolla deputat seçsə, o zaman həmin adam onu seçdirənlərə xidmət edəcək, sizə yox. Mənə elə gəlir ki, söhbət edə bildiyim insanları inandıra bilmişəm. Ən azı onların seçkiyə gələcəyinə inanıram. Öncə insanlarda seçkiyə inamı bərpa etmək lazımdır. Seçici onun səsinin nəyisə dəyişmədiyini düşünür. Mən bu yola inanaraq çıxmışam. Öncə özüm inandım. Sonra ətrafımdakıları inandıra bildim, artıq görüşdüyüm insanlarda inamı yarada bilmişəm. Doğrudur, hələ də inanmayanlar var, amma onlar da 9 fevraldakı qələbəmdən sonra inanacaq. Başqa dairəni deyə bilmərəm, bu dairənin qalibi mənəm.

- Bu qədər əminlik hardandır?

- Cəbrayılda kifayət qədər nüfuza sahib olan şəxslər məni dəstəklədiklərini bildiriblər. İstər fərdi görüşlərdə, istər kütləvi tədbirlərimizdə, istərsə də sosial şəbəkələrdə aldığım mesajlar, çağırışlar, dəstək müraciətləri o dairədəki seçkidən qalib çıxacağıma əminlik yaradır. Məncə, seçkiyə haram qatılmasa, inandığımız insanlar məntəqələrə gəlsə, qələbə bizim olacaq.

- Atanız Əhməd Məmmədov Azərbaycanın bütövlüyü uğrunda döyüşlərdə şəhid olub. Bu gün şəhid ailələrinin əhəmiyyətli hissəsi sosial-iqtisadi problemlər məngəsində sıxılır. Deputat seçicələyiniz təqdirdə bununla bağlı hansı addımlar atmaq fikriniz var?

- Bu məsələ hər zaman mənim üçün prioritet olub. Şəhid ailələri, Qarabağ qaziləri, müharibə veteranları hər zaman diqqətimdə olublar. Jurnalist fəaliyyətimi izləyənlər bilirlər ki, bu kateqoriyadan olanların problemini, dərdini öz dərdim kimi qəbul edib həllinə çalışmışam. Hesab etmişəm ki, şəhid ailələrinin, qazilərin vəkiliyəm. Və bu vəkilliyi boynumun borcu hesab eləmişəm. İndiyə kimi yüzlərlə şəhid ailəsinin, qazinin, döyüşçünün problemlərinin həllinə nail olmuşam. Dövlətin bu kateqoriyadan olan şəxslərə diqqəti və qayğısı var.Amma bu, yetərlidirmi? Məncə, yox. Zaman-zaman deputatları bu məsələlərə görə qınamışam. Düşünürəm ki, Milli Məclisdə oturan hər bir kəs şəhid, qazi adına həssaslıqla yanaşmalıdır. Mən özüm bu ailələrdən birinin üzvüyəm. Onların hansı problemlər yaşadıqlarını çox yaxşı bilirəm. Əgər mənə etimad göstərilərsə, millət vəkili seçilərəmsə, hər şeydən öncə şəhid ailələri və qazilərin problemlərinin həllini ön planda saxlayacağam. Çünki bu millət şəhidlərə, qazilərə, döyüşçülərə borcludur. Onların haqqını tanımayanlar heç bir haqqı tanamayacaq. Mən boğazdan yuxarı danışanları çox görmüşəm, amma sözdən əmələ keçəndə hamısı öz cibini düşünüb. Millət vəkili cibini düşünməməlidir. Kimə cib maraqlıdırsa, getsin alverini eləsin, Milli Məclisdə nə işi var. Nə isə görülməli çox iş var. Jurnalist kimi bacardığımdan eləmişəm, amma daha böyük işlər üçün böyük meydan, hündür tribuna lazımdır. Bir məsələni də vurğulayım ki, mən bir rayonun deyil, millətin vəkilli olmağı hədəfləmişəm. Qarşımıza daş itələməsələr, o haqq bizimdir. Haqqı demək üçün söz haqqını xalqdan alacağıq.

- Hədəf kütləniz həm də məcburi köçkünlərdir. Onlarla bağlı nə düşünürsünüz?

- Mənim bütün qohum-əqrəbam məcburi köçkündür. Onların hansı həyat yaşadıqlarını çox yaxşı bilirəm. İllərlə hansı məhrumiyyətlərdən keçdiklərini görmüzəm, o əzabı hiss etmişəm. Təbii ki, son illər köşkünlərin sosial problemlərinin həlli, mənzillə təminatı sahəsində çox böyük işlər görülüb. Minlərlə insan yeni mənzillərlə təmin olunub. Bu, müsbət haldır, lakin hər bir köçkün üçün daha vacib bir məslə var – öz doğma yurduna qayıtmaq.

Son illər sosial şəbəkələrədə “qarabağlılar Qarabağı istəmir” kimi təbliğat aparanlar var. Qətiyyən belə deyil. Kimlərsə sosial problemlərin ağırlığından başqa istəklərdə çıxış edə bilər, hətta kimlərsə Qarabağı unuda bilər. Amma bir şeyə əmin ola bilərsiniz ki, bütün köçkünlər özünü hər yerdə qonaq kimi hiss edir. Hamı inanır ki, yaxın müddətdə öz elinə, obasına, doğma Qarabağına qayıdacaq. Bunu istər ölkə daxilində. Istər beynəlxalq miqyasda hər kəs bilsin. Biz Qarabağsız Azərbaycan təsəvvür eləmirik. Mənim üçün Şuşasız, Laçınsız Qarabağ ola bilməz, eləcə də Qarabağsız Azərbaycan yoxdur. Odur ki, bir millət vəkili kimi köşkün camaatın problemlərinin həlli üçün çalışacağam. Amma hər şeydən öncə biz Qarabağ problemini həll etməliyik. Bütün problemlərin başında Qarabağ dayanır. O həllini tapsa, bizim camaatın problemi öz yoluna düşəcək. Hesab edirəm ki, namizəd olduğum dairənin seçicilərinin mütləq əksəriyyəti bu düşüncədədir. Elə buna görə də 9 fevralda seçimlərini bizdən yana edəcəklər.

Xəzərdə suyun səviyyəsi niyə azalır?- MÜSAHİBƏ

Xəzər dənizində suyun səviyyəsinin aşağı enməsi və səbəbləri ilə bağlı ETSN-nin Ekoloji Siyasət şöbəsinin müdiri Rasim Səttar-zadə  müsahibə verib.

Xəzərdə suyun səviyyəsinin azalmasına səbəb nədir?

Xəzər dənizi qapalı su hövzəsi olduğundan onun səviyyəsində periodik  dəyişmələr labüddür. Xəzər dənizinin səviyyəsinin dəyişməsində başlıca amil onun hövzəsinin iqlimi hesab olunur və səviyyə tərəddüdləri əsasən onun su balansı elementlərindən, yəni onu qidalandıran çaylardan və düşən yağıntının miqdarından, həmçinin buxarlanmadan asılıdır. Dəniz dibində baş verən tektonik hərəkətlər də səviyyənin dəyişməsinə təsir göstərən amillərdəndir. Bu gün Xəzərin əsas qida mənbəyi olan Volqa çayının axımında da azalma müşahidə edilir. Ötən ilin birinci yarısı çayın mənsəbində illik axım 114 km3 təşkil edib ki, bu da orta çoxillik normadan (146 km3) əhəmiyyətli dərəcədə azdır.

Son illərdə Xəzərin səviyyə dinamikası necə dəyişib?

Xəzərin XX əsrdə ən aşağı səviyyəsi 1977-ci ildə qeydə alınıb. Sonradan qısa dövrdə, yəni 1977-1995-ci illər ərzində 2,5 metr artıb və sonrakı illərdə yenidən azalma müşahidə olunmağa başlayıb. 2006-cı ildən etibarən Xəzərin səviyyəsində enmə müşahidə olunur, 2019-cu ildə dənizin orta illik səviyyəsi Baltik sistemi ilə mənfi 27,89 metr qeydə alınıb ki, bu  da 1977-ci ildəki səviyyədən 1,1 metr yüksəkdir.

Xəzərdə suyun səviyyəsinin artacağı proqnozlaşdırılır?

Dəniz səviyyəsinin dinamikası barədə müddətli proqnoz vermək mümkün deyil. Çünki bugünədək hazırlanmış uzunmüddətli səviyyə proqnozlarının heç biri özünü doğrultmayıb. Onu deyim ki, Xəzər dənizinin hidrometeorologiyası üzrə Koordinasiya Komitəsi tərəfindən beş xəzəryanı ölkənin birgə məlumatları əsasında dəniz səviyyəsinin dəyişməsi barədə yarımillik ssenarilər hazırlanır. Ən son ssenariyə əsasən Xəzərin səviyyəsi 2020-ci ilin ilk kvartalında əvvəlki illə müqayisədə nisbətən aşağı olacaq.

Dənizdə suyun səviyyəsinin aşağı düşməsi təhlükəlidir?

Hazırda Xəzər dənizinin səviyyəsi ətraf mühit, insan sağlamlığı və təsərrüfat sahələri üçün təhlükəli hesab olunmur. Lakin azalma bu qayda ilə uzun müddət davam edərsə, bəzi təsərrüfat sahələrinə, xüsusilə dənizdə neft-qaz əməliyyatlarına, dəniz nəqliyyatına, limanların fəaliyyətinə təsir edə bilər. Dəniz səviyyəsi üzərində Milli Hidrometeorologiya Departamentinin  hidrometeoroloji müşahidə məntəqələrində müntəzəm müşahidələr aparılır və fəaliyyətləri dənizlə bağlı olan qurumlara dənizin səviyyəsi barədə məlumatlar verilir ki, işlərində və planlaşdırılan layihələrdə nəzərə alsınlar.

 


 

Şəxsi həyatım mənə məxsusdur. Başqaları üçün nə marağı var ki? Mənim üçün əsas işimdir. Tamaşaçılarımı işimlə cəlb etmək istəyirəm. 
Bu sözləri məşhur teleaparıcı Nərgiz Cəlilova Oxu.Az-ın əməkdaşı ilə söhbətində şəxsi həyatından danışarkən bildirib. Şəxsi həyatını gözlərdən kənarda saxlayan məşhur illərdir xarici görünüşünün dəyişməz qalmasını özünəməxsus şəkildə şərh edib:
“Dəyişməyi, xarici görünüşümə əl gəzdirməyi sevirəm. Çalışıram ki, bədən ölçülərimi və formamı saxlayım. Mən elə bir yerdə çalışıram ki, istər televiziya istər səhnə tələb edir ki, hər zaman formada olasan, xarici görünüşünə diqqətlə yanaşasan. Zamanla ayaqlaşmaq və zövqlə geyinməyi bacarmalısan. Bütün bunlar əsas şərtlərdən biridir və bu şərtlərə uyğunlaşmalıyam. Başqa cür mümkün də deyil”.
“Hər zaman sizi sarı saçlarla görürük, nə zamansa onları qaraya boyadacaqsınız?”- sualına Cəlilova belə reaksiya verib:
“Saçımı qara rəngə boyaya bilmirəm. Səbəb odur ki, saçım ağdır. Mənim belə bir “lüks”um yoxdur”.
İllərdir bir iynəyə sap olan teleaparıcı bununla bağlı heç bir sirrinin olmadığını vurğulayıb:
“Formada qalmağımın xüsusi bir sirri yoxdur. Heç bir pəhriz saxlamıram. Sadəcə qidama və həyat tərzimə diqqət yetirirəm. Çalışıram çox yeməyim. Ümumiyyətlə mən çox yeməyi sevmirəm. Heç bir halda əndazəni aşmaq olmaz. Düşünürəm ki, bu tanrının bir lütfüdür. Şükürlər olsun ki, Allah bu peşəni mənim üçün göndərib”.
Nərgiz Cəlilova efirlərdə az-az görünməsini və heç bir layihədə aparıcı qismində çıxış etməməsini bununla əlaqələndirib:
“Bir ildir ki, efirdə yoxam. Başım qarışıqdır. İnşallah yeni mövsümdə yeni layihə ilə yenidən efirə qayıdacağam. Aparacağım proqram tolk-şou formatında olacaq”.

 


 

Bu gün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev yerli telekanallara ilin yekunları ilə əlaqədar müsahibə verib.
Bu barədə Prezidentin Mətbuat xidmətindən  məlumat verilib.
Müsahibə bu gün 20:30-da Azərbaycan Televiziyası ilə yayımlanacaqdır.

 


 

Hazırda ölkədə seçki ab-havası yaşanır. İki gün sonra ölkədə bələdiyyə seçkiləri keçiriləcək. Onun ardınca isə fevralın 9-a Milli Məclisə növbədənkənar seçkilər təyin olunub. Bu səbəbdən də hazırkı dövrü aktiv ictimai-siyasi dövr kimi xarakterizə etmək olar.
“Unikal” qəzetinə müsahibə verən sabiq dövlət müşaviri, politoloq Qabil Hüseynli ilə də söhbətimiz bu mövzuda oldu.
-Qabil müəllim, hazırda Azərbaycandakı seçki öncəsi vəziyyəti necə dəyərləndirirsiniz? 
-Seçkiöncəsi vəziyyəti normal dəyərləndirirəm. Artıq bir neçə aydır ki, ölkə prezidentinin həyata keçirtdiyi islahatlar gündəmdədir və cəmiyyət tərəfindən müzakirə olunmaqdadır. Bu islahatlar həm struktur islahatlarıdır, həm də idarəetmə sisteminin təkmilləşdirilməsidir, onun daha çevik və dinamik formalarının tətbiq edilməsinin cavablarıdır. Eyni zamanda, son dövrlər ciddi kadr islahatları həyata keçirilir, özünü tükətmiş, yaşı kifayət qədər yüksək olan, həmçinin də, idarəetmə sistemindən yaşlı kadrlardan imtina edilir. Onların yerinə cavan və orta nəslin nümayəndələri daha çox cəlb olunur. Məncə, bu dəyişikliklər idarəetmənin təkmilləşdirilməsi məqsədilə aparılan islahatlar və eləcə də ciddi kadr islahatları idarəetmənin daha məhhsuldar olmasını təmin etməlidir. Bu mənada, baş verən dəyişikliklər müsbət qiymətləndirilməlidir.
- Növbədənkənar parlament seçkilərinin təyin olunması da bu islahatların davamı kimi qiymətləndirilir. Bildirilir ki, ölkədə həyata keçirilən islahatlar parlamentə də sirayət etməli, Milli Məclisin tərkibi də yenilənməlidir. Sizcə, bu dəyərləndirmə nə dərəcədə doğrudur?
-Bildiyiniz kimi, siyasi hakimiyyətin 3 qolu var: icraedici, qanunverici və məhkəmə hakimiyyətləri. İndiyə kimi baş verən siyasi dəyişikliklər hamısı icra hakimiyyətini əhatə edib. Amma bəzi islahatlar da vardır ki, bu qanunverici hakimiyyətə də aid olunur. Bu mənada qanunverici hakimiyyəti əhatə edən islahatın aparılması vacibdir. Bələdiyyə seçkiləri öz vaxtında keçirilir. Hazırda o prosesə başlanılıb və sabah başa çatacaq. Onun ardınca parlament seçkiləri - ali qanunverici orqana seçkilərin keçirilməsi elan olunub. Hesab edirəm ki, bu seçki ölkədə həyata keçirilən islahatlar sistemində çox əhəmiyyətli halqanı təşkil edir. Təbii ki, hakimiyyətin bir qolunda islahat aparıb digər qollarda köhnə sistemlə işləmək düzgün olmazdı. Ona görə də yenilənmə müsbət qarşılanmalıdır. Düşünürəm ki, qanunvericilik orqanının yenilənməsi idarəetmə aparatında aparılan islahatların məntiqinə tam uyğundur və islahatların daha da dərinləşdirilməsinə dəlalət edir.
-Amma bir məqam da var ki, əslində parlament seçkilərinə elə də çox vaxt qalmamışdı. Parlament seçkilərinin keçirilməsində tələskənliyin və ya daha tez həyata keçirilməsinin hər hansı bir məqsədi ola bilər? Yoxsa başlamış islahatların daha tez başlayıb bitsin deyə bu qərar verilib?
-Əlbəttə, ölkəmizdə vəziyyətin xoş olmasını istəməyən dövlətlər var, ölkə üçün xaricdən və daxildən müəyyən təhdidlər var. Bu da seçkilərin önə keçirilməsinə təsir edən amillərdir. Amma burada aparıcı meyl islahatların dərinləşdirilməsi və kompleks xarakter daşıması məqsədi daşıyır. İcra hakimiyyəti dəyişir, Ali qanunverici hakimiyyət yenilənir, dəyişir. Bundan sonrakı islahatların hədəfi hakimiyyətin məhkəmə qolu üzrə müəyyən dəyişikliklərin həyata keçirilməsi planıdır. Mən də hesab edirəm ki, dəyişikliyə daha çox ehtiyacı olan məhkəmə hakimiyyəti orqanları, hüquq-mühafizə orqanlarıdır. Bu sistemin yenilənməsi və orada ciddi islahatların aparılması zəruridir.
-Qabil bəy,  9 fevralda parlament seçkiləri keçiriləcək, necə düşünürsünüz, növbəti parlamentin ümumi görüntüsü çoxmu dəyişəcək? 
-Məncə, bu dəfə pozitiv dəyişiklik diqqəti daha çox çəkəcək.İndi parlamentin cavanlaşması məsələsi gündəmə gəlib. Amma parlamenti cavanlaşdırma dedikdə, bunu bir kampaniya şəkilində aparılması nəzərdə tutulmur. Enerjili, kreativ xarakterli, yeni düşüncəli, vətənpərvər, millətinə sadiq və ən başlıcası isə intellekt düşüncəsi və müasir dövlətçilik fikirləri ilə yeni nəslin parlamentə gəlməsi nəzərdə tutulur. Bundan əvvəlki parlamentdə köhnə formasiyanın, sovet dövrünün adamları, parlament işi ilə dərindən əlaqəsi olmayan, qanunvericilik orqanında çalışmaq üçün lazimi keyfiyyətlərə malik olmayan adamlar çox idi. Məsələn, 83 yaşlı Zeynəb Xanlarova. Mən onu gözümü açandan bəri parlamentdə görmüşəm. Həm də mənim doğulduğum Tərtər rayonundan deputat idi. Sovet dönəmində də Tərtər rayonundan seçilmişdi. Bunu bir nümunə kimi deyirəm, bu adamın bir dəfə nitqində nə isə siyasi xarakterli fikir işlətdiyinin şahidi olmamışam. Həmişə də deyir ki, mən siyasətlə məşğul olmuram. Bu adam oturduğu yerin mahiyyətini belə dərk etməmişdi. İndi isə səsi uzaq Amerikadan gəlir. Yəni, bu tipli adamlar, parlamentin prinsiplərinə yad olan şəxslər yeni tərkibdə olmamalıdırlar. Əgər islahat gedirsə, yenilik olursa, belə adamlar yeni tərkibdə olmamalıdır. Köhnə tərkibdə xeyli problemlər var idi. Parlamentin palitrasına baxanda adamı dəhşət bürüyürdü. Biznesmenlər, hansısa vəzifə sahibləri, tikinti maqnatları və digər bu tipli adamlar parlamentə toplanmışdılar və bu da qanunverici hakimiyyətin nüfuzuna xələl gətirirdi. Sanki parlamentdəki bir sıra maraqlı personajlar qaleriyası idi. Düşünürəm ki, indi keçiriləcək seçkilərdən sonra formalaşacaq parlament, əvvəlkindən ciddi surətdə fərqlənəcək. Ola bilsin ki, bu parlamentin də bir sıra nöqsanları olsun , amma bu parlament dəyişən dünyaya uyğunlaşan və zamanla ayaqlaşan bir parlament olacaq.
-Bəs, siz bu istiqamətdə nəyə görə önə çıxmırsız və yaxud bir iddianızı ortaya qoyub, prosesə qoşulmursuz? Sizin kimi şəxslərin parlamentə düşməsinə ehtiyac yoxdurmu?
-Təbii ki, ehtiyac var. Amma indi situasiya bir qədər fərqlidir. Daha dəqiq söyələsək, ölkədəki ab-havanı görüb, proseslərdən xəbəri olan biri kimi deyə bilərəm ki, yenidən bu proseslərə qoşularaq, uduzub kənarda qalmaq duyğusunu yaşamaq istəmirəm. Həmçinin, yolu cavanlara vermək də lazımdır. Əlbəttə, mən istərdim ki, parlamentari kimi fəaliyyət göstərim. 60 yaşımı adlamışam, artıq bu dövrdə siyasi yetkinliyimin heç də pik çağında deyiləm və hətta  deyərdim ki, daha təcrübəliyəm, amma, özümə inamım yoxdur. Mənim qələbə qazanmağım üçün mühitin olmadığını düşünürəm. 
-Qabil bəy, artıq 2019-cu il yekunlaşmaqdadır. Qarabağ münaqişəsinin həlli istiqamətində 2019-cu ili necə dəyərləndirirsiniz? Ötən dövrdə nə itirdik, nə qazandıq? 
-Münaqişənin həlli istiqamətində  görülən işlər var. Təbii ki, ali məqsədə nail olunmayıb, amma hələlik prinsipial mövqeyimizdən geri çəkilməmişik. Azərbaycan sürətlə ordu quruculuğunu inkişaf etdirir, ordumuz güclənir bölgənin ən güclü ordularından birinə çevrilir ki, bu da Qarabağ   probleminin həllində ən vacib yoldur. İkincisi isə ordumuz 2016-cı ilin aprelində qısamüddətli döyüş tapşırığını yerinə yetirdi və özünün nəyə qadir olduğunu əyani surətdə sübut etdi. Zaman çərçivəsində ordu quruculuğu prosesi daha sürətli və daha yaxşı şəkildə aparılmağa başlayıb. Bir sıra silahları  artıq özümüz istehsal edirik. Ordunun arxa bazası, arxa cəbhəsi kifayət qədər sürətlə formalaşıb və özünün yetkin mərhələsinə daxil olub.  
-Bəs danışıqlar prosesi necə?
-Danışıqlar prosesində uğurlu nəticələr yoxdur. Bu nəticələrin olmamasında əsas səbəblərdən biri də Ermənistanda hakimiyyət dəyişikliyi, hakimiyyətə gəlmiş adamların daha millətçi, daha azğın mövqe tutmaları ilə bağlıdır. Bəzi dövlətlər Ermənistan hakimiyyətindəkilərin dəyirmanına su tökməklə məşğuldur. Bununla münaqişənin həlli prosesinin nəinki yumşalmasına, əksinə dalana dirənməsinə səbəb olurlar.  Amma buna baxmayaraq, Azərbaycan beynəlxalq arenalarda, Bakıda keçirilən beynəlxalq tədbirlərdə haqlı mövqeyini ifadə edir, Ermənistanın işğalçılıq siyasətinin ifşa olunması üçün ortaya faktlar qoyur. 
Bakıda keçirilən müxtəlif humanitar, multikultural problemlərə həsr edilmiş dövlətlərarası forumların, tədbirlərin həyata keçirilməsində əsas səbəb dostluq münasibətlərinin yaradılması, eyni zamanda, dövlət başçıları, baş nazirlər  və yaxud sabiq nazirlər, siyasət adamlarıyla informasiya mübadiləsi aparmaq, erməni təcavüzünü aşılamaqdır. Məncə, münaqişənin həllində bu siyasi və diplomatik istiqamətin mühüm nəticələri ola bilər.

 


 

Azərbaycanda yaşayan ahıska türkləri o günlərin acı xatirələrini “Anadolu Agentliyi” ilə bölüşüb. Onlar sürgünün 75-ci ildönümü münasibəti ilə Türkiyənin paytaxtı Ankarada təşkil olunan tədbirdə iştirak ediblər. 
Azərbaycanda yaşayan 95 yaşlı Enser Rızmanoğlu 20 yaşlarında olarkən hazırda Gürcüstan torpaqlarında olan məmləkəti Kikinetdən Özbəkistana sürgün edildiyini  deyib. 
“Ölənlərimiz oldu, qocalarımız, yolda-izdə qalanlar... 1958-ci ilə qədər Özbəkistanda yaşadıq. Daha sonra Azərbaycana gəldik. Hələ də orada yaşayırıq”, - deyə Rızmanoğlu bildirib.
Rızmanoğlu Azərbaycanda ana dillərini və mədəniyyətlərini itirmədiklərini qoruduqlarını, bununla belə sürgün edilərkən yaşanan əziyyətləri heç unutmadığını bildirdi. O, sürgün olunduqları dəmir yolunu da özlərinə çəkdirildiyini vurğulayıb:
“Dəmir yolu  çəkilənə qədər heç nədən xəbərimiz yox idi. Dəmir yolu çəkildikdən sonra əsgər gətirdilər. Bizi bir kənddən digərinə buraxmadılar. Biri başqa kəndə qonaq getmişdisə də o kənddə qaldı. 3 ay belə oldu. Bilmirdik ki, sürgün olunacağıq...”, - deyə o bildirib.
Daha sonra kənd sakinlərinə “sizi bir yerə aparacağıq sonra yenidən bura gətirəcəyik” deyiblər. Rızmanoğlunun sözlərinə görə, səhər vaxtı hamısı evlərindən çıxarılıblar, kənddən kənarda 3 gecə açıq havada saxlanılıblar, sonra qatarlar gətirilib. 
“Qatarlar o qədər müsəlmanları sürgün etmişdi ki, bitlər vardı, vaqonlardan süpürülürdülər. Bizi ora doldurdular. Ondan sonra ağlayan kim...”, - deyə o, bildirir.
Onun sözlərinə görə, bəziləri elə yolda həyatlarını itirdilər.
“Yolda ölən sahibsiz idisə, elə orada da basdırıldılar. 1 ay 31 gün getdik, yol apardı bizi Özbəkistana”.
Bakıda yaşayan 80 yaşlı Musayev Raqib Rıdvanoğlu isə vətənlərindən sürgün edilərkən hələ 8-9 yaşlarında bir uşaq olduqlarını bildirib. O, Stalin hökumətinin ahıska türklərinin özlərinə düzəltdirdiyi  dəmir yolunu  elə onları sürgün etmək üçün istifadə etdiyini deyib:
“Atam, Allah rəhmət eləsin, dəmir yolunu döşədi. Ordan da bizi sürgün etdilər. Səhəri dedilər ki, burda təlim olacaq, qapıya çıxmayın. Səhər qapıya çıxanda gördüm ki, hər yer özbəklə doludur. Özbəklərdən biri mənə sizin hamınız gedəcəksiniz, - dedi”.
Sürgün yolunun uzun olduğunu deyən Rıdvanoğlu 1 ay 10 gün yol getdikldərini deyib.
Qeyd edək ki, 1944-cü ilin noyabr ayında Sovet İttifaqı dönəmində Stalin tərəfindən bu gün Gürcüstanın sərhədləri içində olan Ahıska bölgəsində 86 min türk və müsəlman qatarlara doldurularaq Orta Asiyaya sürgün edilmişdi. Vaqonlarda üst-üstə mindirilən sakinlərin məcburi səfəri bir aydan artıq çəkmişdi. Təqribən 17 min insanın həyatını itirdiyi səfərin sonunda  Qazaxıstan, Qırğızıstan və Özbəkistanda yerləşdirilən ahıska türkləri 12 il müddətində burada ağır rejimdə saxlanılmışdı.(oxu.az)
Axtarış
Xəbər lenti
Reklam