Bir neçə ildir Qurani-Kərimin tərcüməsi üzərində çalışan ilahiyyatçı Elşad Miri Teleqraf.com-un suallarını cavablayıb.

Onunla müsahibəni təqdim edirik:

- Elşad bəy, Quranın tərcüməsi üzərində yenidən çalışmaq zərurəti nədən yarandı?

- Tanışlarım arasında dindən çıxan, özünü ateist hesab edənlər də olurdu. Səbəbini soruşanda əksəriyyət Quranın tərcüməsini oxuyub oradan hansısa ayələri misal gətirir, onu səbəb göstərirdilər. Başa salmağa çalışırdım ki, ərəb dilində bu ayənin mənası onların fikirləşdiyi kimi deyil, tərcümə xətası var. Yenə də inanmırdılar. Bu kontekstdə cəmiyyətdə yaranan tələbatı nəzərə alıb, fərqli bir şəkildə Quran tərcüməsinə başladım.

Məqsədim odur ki, azərbaycanlı oxucu ərəb dilini, eləcə də dini bilib-bilməməsindən asılı olmayaraq İslamın yeganə mənbəyi olan bir kitaba müraciət etdiyi zaman orada yazılanları başa düşsün. Bir akademik də, adi təhsilli vətəndaş da bu kitabı oxuduğu zaman Allahın Quranda nədən bəhs etdiyini anlasın.

Bu addımı atanda fikirləşdirdim ki, Quran tərcümələrində 6236 ayə var, yəqin bunların təxminən 10 faizində müəyyən dəyişikliklərə ehtiyac olacaq. Tərcüməyə başlayandan sonra gördüm ki, Quranın bəlkə 10 faizi düzgün tərcümə edilib, ya yox, 90 faizində müəyyən qüsurlar, yanlışlıqlar var. Bir sözlə, izah mütləqdir.

Quranda verilən bəzi misalları ərəblər rahatlıqla başa düşür, çünki onların dilindədir. Yaxud peyğəmbərin dövründə yaşayan insanlar hadisələr gözlərinin qarşısında cərəyan etdiyinə görə onu asan anlayıb. Amma 1400 il sonra dünyaya gələn bir insan proseslərdən xəbərsiz olduğuna görə müəyyən məsələləri izahlı şəkildə tərcümə etmək lazımdır.

Tərcüməyə ilk öncə bir neçə kiçik surələrlərdən başladım. Pandemiyanın başlanğıcında bu surələrin geniş izahlı təfsirini hazırlayıb "Yutub” kanalımdan təqdim etdim. Orada tələbatın necə çox olduğuna şahid oldum. Daha sonra "Yasin” surəsinin təfsirinə başladım. Hazırda Quranın ən böyük surələrindən olan "Ali-İmran"ın izahlı tərcüməsini davam etdirirəm. Ümumilikdə 200 ayəlik surənin 80 ayəsini bitirmişəm.

Qurana ensiklopedik yanaşma da edirəm. Bu surədə istifadə olunan terminlərin, ifadələrin hansı mənaya gəldiyinə izah verirəm. Mövzu ilə bağlı İncildə, Tövratda nə danışıldığını qeyd etməyə çalışıram. Bizə indiyə qədər möcüzə kimi təqdim olunan bəzi məsələlərin əslində möcüzə olmadığının, elmi izahının mövcudluğunu da çatdırmağa cəhd edirəm. Daha sonra ayələrin bir-biri ilə əlaqəsini yazıram. Allah bir ayəni başqa bir ayədə izah edir.

Əslində, Allah Quranın izahını verib. Sadəcə, biz o əlaqəni tapıb təqdim etməyi bacarmalıyıq. 1400 il əvvəl gəlmiş ayə günümüzdə bizə nə deyir? Mən bu ayədən gələcəkdə necə istifadə edə bilərəm? Bu ayə mənə hansı yolu göstərir, həyatımda hansı izi qoyacaq? Mən tərcüməyə bu prizmalardan yanaşıram. Bu isə həm çox ağır, həm də çox məsuliyyətli işdir.

- Tərcümə zamanı hansısa məsələnin öhdəsindən təkbaşına gəlmək mümkündürmü, yoxsa başqa mənbələrdən yardım alırsız?

- Elə olur ki, günlərlə işin içindən çıxa bilmirəm. Bunun üçün bəzən hər şeyi kənara qoyub şəhərdən çıxıb başqa yerə gedirəm, günlərlə tək qalıram. Cavabını tapandan sonra təkrar qayıdıram.

Qurani-Kərimdə "Tin” surəsinin birinci ayəsində yazılır ki, "And olsun əncirə və zeytuna”. Mənim kənardan olan bir professor müəllimim bunu tərcümə edəndə deyirdi ki, Allah zeytun ağacına and içir. Maraqlı gəlirdi, niyə zeytuna? Bundan ötrü Qüds şəhərinə getmişdim. Orada aydın oldu ki, surədə zeytun ağacına yox, Zeytun dağına and içilir. İsa peyğəmbərə Zeytun dağında vəhy gələn yerə şəxsən baxmışam. Mən də tərcüməyə düzəlişlər etmişəm.

Bundan başqa, Həcc, Ümrə ziyarətinə gedənlər bəlli yerlərdən kənara çıxa bilmir. Amma mən oradakı insanların vasitəsilə Məkkə və Mədinədən kənara çıxıb 13 saatlıq uzaqda Xeybər, Taif şəhərlərinə və Saleh peyğəmbərin olduğu yerlərə getmişəm. "Fil” surəsinin tərcüməsini də burada öyrənmişəm.

Surələrə düzəliş etmək üçün Quranda adı çəkilən yerləri bir-bir gəzmişəm. Bəzən şəkillərini, bəzən videosunu çəkərək araşdırma aparmışam.

Buddizmlə bağlı Honq Konqda, Çində, Tailandda məbədlərdə olmuşam. Müşahidələrimi, öyrəndiklərimi onların din xadimləri ilə danışdıqdan sonra qələmə alıram. Gördüyüm işlər masa arxasında başa gələn iş deyil.

Türkiyədə Quran tərcüməsi ilə məşğul olan 6-7 nəfərlə müzakirələr edirik. Olub ki, onlar öz dedikləri fikirdə qalıblar, amma üzərindən ilyarım keçəndən sonra mənim dediyimə gəliblər. Buna görə təşəkkür də ediblər.

Bu işdə texnologiyadan gözəl istifadə etməyim də dadıma yetir. Məsələn, keçmişdə insanlar bunun üçün ya Quranı əzbər bilməli, yaxud əllərində İncil, Tövrat və digər vəsaitlər olmalı idi. Amma bu gün texnoloji imkanlardan istifadə etməklə, bir surədə bir ayənin başqa hansı surələrdə keçdiyini rahatlıqla tapa bilirəm.

Keçmişdəki insanların əməklərini alqışlayıram. Amma bəzən ciddi xətalara yol verildiyinə də şahid oluram. Bəlkə də dediyim fikirləri illər, hətta əsirlər əvvəl deyən insanlar olub. Ola bilsin, onlara qadağa qoyulub, ya kitabları günümüzə gəlib çıxmayıb, yaxud onları öldürüblər. Amma müasir dövrdə bunları insanlara çatdırmaq, yaymaq, müxtəlif ölkələrdə yaşayan insanlarla bu məsələləri müzakirə etmək mümkündür. Bu da tərcümədə rahatlıq yaradır.

- Sizin tərcümənizdə hansı fərqlər var, bir neçəsini deyə bilərsizmi?

- Qurani-Kərimin tərcümələrində deyilir ki, Allah istədiyinə hidayət verər, istədiyini zəlalətə salar. Bunu oxuyan adam fikirləşir ki, Allah bunu istəyirsə, o zaman mən bir ssenaristin yazdığı ssenarini oynayan aktyor və ya aktrisadan başqa bir şey deyiləm. Halbuki tərcüməyə fikir verəndə görürük ki, Allah istəyənə hidayət verər, yəni doğru yolu göstərər, yaxud stəyən səhv yolu öz qərarı ilə seçər.

Bəzən tərcümələrdə patriarxal yanaşmalar öz əksini tapır. Məsələn, "Nəbə” surəsinin 33-cü ayəsində yazırlar ki, guya cənnətdə mömünlərə sinələri yenicə qabarmış (dolmuş, tumurcuqlanmış, gözəllikdə və məlahətdə bir-birinə bənzər) həmyaşıd qızlar veriləcək. Amma mən əsaslandırıram ki, burada nə qızdan söhbət gedir, nə də sinədən. Burada faktiki olaraq insanın dünya nemətləri ilə bir-birinə oxşarlığı müqayisə olunur. Yəni, insanın gözünə oxşayan meyvələr, nemətlər mənasında olan məsələləri qadınla əlaqələndirmək düzgün deyil.

Bundan əlavə, "Əl-Fələq” surəsinin 4-cü ayəsində yazıblar ki, "düyünlərə üfürən qadınların şərindən". Sual verirəm, düyünlərə kişilər üfürsə olarmı? Burada düyünlərə üfürən qadınlardan söhbət getmir. Ərəb dilində işlənən "əqd” sözü Azərbaycan dilində "müqavilə” mənasında işlənir. Burada "əqd” deyiləndə müqavilələrə fəsad qarışdıranlar nəzərdə tutulur.

"Ali-İmran” surəsinin 49-cu ayəsində İsa Məsihin bəzi möcüzləri belə qeyd edilir: "Sizin üçün palçıqdan quşa bənzər bir surət düzəldib ona üfürərəm, o da Allahın izni ilə quş olar”. Hətta bəziləri o quşun yarasa olduğunu iddia edir. Amma araşdırıram ki, mindən çox növü olan yarasalar quş deyil, uça bilən məməli heyvandır. Bu, möcüzə deyil. Ərəb dilində "kə” hərfi var, orada "quş kimi” bir ifadə işlənilir. İncə nüansları izah edəndə çox ciddi xətaları görmək olur.

"Tövbə” surəsinin 5-ci ayəsində yazılıb ki, müşrikləri harada görsəniz, öldürün. Burada söhbət hər kafirdən yox, sizinlə döyüşənlərdən gedir.

"Nisa” surəsində bir neçə yerdə kişilərə sahib olduğu kənizlə evlənmək, hətta bəzi yerlərdə kişilərin kənizləri istədiyi kimi istifadə edə biləcəyi iddia olunur. Halbuki Quranda bunun tamamilə əksi olan məsələlərin üzərində dayanıldığına şahid oluruq.

"Nisa” surəsinin 34-cü ayəsində yazılır ki, özbaşınalıq etmələrindən qorxduğunuz qadınlara nəsihət edin, (yola gəlməzsə) onlardan yatağınızı ayırın və döyün. Qadınları niyə döyməlisən? Oradakı "dərabə”, yəni "döyülmək” sözünün bütün mənalarını çıxartdım. Heç bir yerdə döymək mənasına gəlmir, amma qadınla bağlı işlənəndə döymək mənasını verirlər. Məgər qadın dünyaya gələndə "mənfi 1" olaraqmı başlayır həyata? Yəni Allah yaratdığı məxluqunu cinsinə görə birini geri, birini üstünmü edib? Halbuki Allah yanında yeganə üstünlük məsuliyyətli davranışlardır. Bu gün təəssüf ki, qadının döyülməsinə icazə verilir, guya kişilər qadın üzərində üstünlüyə sahibdirlər. Quranı kontekstdən çıxarıb bərbad vəziyyətə salıblar.

Bu tərcümə bitəndən sonra insanlar başqa tərcümələrlə müqayisədə fərqin nədən ibarət olduğunu görəcəklər.

Peyğəmbərləri uçan, qaçan yox, həqiqətən bizim öz aramızdan çıxan bir insan olaraq sevəcəyik. Peyğəmbərləri səhvsiz yox, onların da səhvinin olduğunu Qurani-Kərimdən görəcəklər. Çünki Allah bizə bunu xəbər verir. Bu zaman həqiqətən Qurana baxışımız dəyişəcək.

Quranı bir naviqator, peyğəmbərləri özümüzə yaxın dost sanacağıq. Onlara adı ilə belə müraciət etməyin önəmli olduğunu görəcəyik. Gözümüzdə o insanları "Həzrəti filankəs cənabları" mərtəbəsinə qaldırırıq, buna görə də onlardan nümunə götürə bilmirik.

- Maraqlıdır ki, Quranda cinsi əlaqələr, zorakılıq predmetləri daha qabarıq və düzgün olmayan şəkildə verilir...

- Təəssüf ki, bəzən insanlar beyinləri ilə yox, beyinaltı düşündüklərinə görə o nəticələrə gəlirlər. Çünki kişi qadına insan olduğu üçün yox, sırf cins olaraq baxır. Problemlər də məhz buradan qaynaqlanır. Bir kişinin qadınla oturub rahat söhbət edə bilməməsinin səbəbi onun beyni ilə düşünə bilməməsidir. Allah Quranda inanan qadınların və inanan kişilərin bir-birinin dostu olduğunu buyurursa, bu, niyə başqa cür başa düşülməlidir?!

- Bu yanaşmanıza görə sizinlə razılaşan din əhli varmı?

- Razılaşan din əhli var. Razılaşmayanlar çox nadir haldadır. Olanların bəziləri ya gizlənir, ya da etiraf edirlər ki, Elşad, səndə olan cəsarət bizdə yoxdur. Bəziləri maliyyələrinin kəsilməsindən qorxurlar. Bəziləri maaş aldıqları yerdə mənim sözlərimi desə, işləyə bilməyəcək. Dediklərimə görə televiziyaya çıxışım qadağan olunub. Heç bir yerdə buna imkan vermirlər. "İslamda yoxdur” adlı kitabım Türkiyədə, Qırğızıstanda, Rusiyada çap olundu, başqa ölkələrdə çapı hələ də davam edir. Bunlar həm cəsarət, həm vaxt, həm də fədakarlıq istəyən məsələlərdir.

- Azərbaycanda sizi qane edən Quran tərcüməsi varmı?

- Təəssüf ki, yoxdur. Quran tərcüməsini oxumağı arzulayan insanlara deyirəm ki, istədiyiniz tərcüməni oxuyun. Amma əlinizdə həmişə bir qələm olsun. Orada deyilən ayənin kənarına yazın ki, həqiqətən Allah bunu deyə bilərmi?! Allah bunu bizə deməklə nəyi nəzərdə tutur? Yoxsa bu, 1400 ilə əvvəl gəlmiş kitabı savab qazanmaq üçün oxuyuruq? Bu cür qeydlər bizim nəticə əldə etməyimizə kömək göstərir.

Sorğu-sualsız, necə gəldi oxunan Qurandan heç nə əldə etmək mümkün deyil. Çünki bərbad tərcümə xətaları var. Quranda elə tərcümə xataları var ki, insan xəcalət çəkir, ailənin yanında oxumaqdan ehtiyat edirsən. Belə Quran tərcüməsi olarmı?

- Yeni tərcümə etdiyiniz Quran ümumilikdə neçə kitab şəklində olacaq?

- Maksimum 10 kitab olacağını ehtimal edirəm. Sonradan onları xülasə edib bir Quran həcmində insanların ixtiyarına verəcəm. İnsanların Quranın həm izahını, həm də konkret deyilən məsələləri oxuyub daha gözəl başa düşməsinin arzusundayam.

 
 


 

Milli Məclisin deputatı, Heydər Əliyev Fondunun Beynəlxalq əlaqələr departamentinin rəhbəri Soltan Məmmədovun "Report"a müsahibəsi

- Bir neçə aydır ki, Milli Məclisə deputat seçilmisiniz. VI çağırış Milli Məclisinin fəaliyyətini necə qiymətləndirirsiniz? Hansı çatışmazlıqlar, həllini gözləyən hansı məsələlər var?

- Sizin də qeyd etdiyiniz kimi, Milli Məclisin deputatı seçiməyim cəmi bir neçə aydır. Bu baxımdan, düşünürəm ki, mənim Milli Məclisin fəaliyyətinə qiymət verməyim bir qədər doğru olmaz. Ümumilikdə onu deyə bilərəm ki, həm parlamentin rəhbərliyi, həm də deputatlar çalışırlar ki, fəaliyyətlərini müasir dövrün çağırışlarına uyğun qursunlar. Cənab Prezidentin təşəbbüsü və rəhbərliyi ilə ölkəmizdə genişmiqyaslı islahatlar həyata keçirilir. Biz də çalışmalıyıq ki, fəaliyyətimiz, atdığımız addımlar bu islahatların ruhuna uyğun olsun. Dövlət başçısının Milli Məclisin ilk iclasındakı çıxışında qeyd etdiyi istiqamətlər bizim fəaliyyətimizin prioritetlərini təşkil edir.

- Seçiciləriniz daha çox hansı problemlərə görə Sizə müraciət edirlər? Elə olubmu ki, seçicilərinizin şikayəti ilə bağlı dövlət orqanlarına müraciət etmisiz, amma cavabsız qalıb?

- Azərbaycanda son illərdə insanların həyat şəraitinin yaxşılaşdırılması, sosial müdafiəsinin gücləndirilməsi, ölkənin bütün bölgələrinin bərabər səviyyədə inkişafı üçün çox böyük işlər görülüb. Biz əslində kifayət qədər uğurlu bir tarixi mərhələnin şahidləri və iştirakçılarıyıq. Hesab edirəm ki, Azərbaycan dövləti vətəndaşlarının rifahı, təhlükəsizliyi, ölkənin ümumi inkişafı, beynəlxalq münasibətlər sistemində güclü mövqeyə sahib olması üçün bütün zəruri addımları atır. Bununla yanaşı əlbəttə ki, müəyyən həllini gözləyən problemlər də var. Təmsil etdiyim dairədə içməli su, yol, ictimai nəqliyyat, səhiyyə ilə bağlı müraciətlər daha çoxdur. Bu müraciətlərin bir çoxunu operativ qaydada müvafiq dövlət orqanlarının dəstəyi ilə həll edə bilirik. Mən fürsətdən istifadə edib, Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinə, TƏBİB-ə müraciətlərimizə operativ reaksiya verdikləri üçün təşəkkürümü ifadə etmək istərdim. Məhz bu qurumların dəstəyi ilə biz xeyli sayda müraciəti müsbət həll edə bildik. Eyni zamanda Heydər Əliyev Fondunun dəstəyi ilə çoxlu sayda vətəndaşın səhiyyə ilə bağlı problemlərini həll etmişik. Lakin müraciətlərə laqeyd yanaşan qurumlar da var. Ən pisi odur ki, bu qurumlar vətəndaşların da müraciətinə laqeyd yanaşır, əksər hallarda bu müraciətlərə ümumiyyətlə cavab vermirlər. Əlbəttə ki, hansısa dövlət qurumu bütün müraciətləri yüz faizlik göstərici ilə həll edə bilməz. Bu, təbiidir. Lakin istənilən müraciətə mütləq cavab verilməlidir, hətta bu cavab "yox” olsa belə. Bildiyiniz kimi, əmək, məşğulluq, sosial müdafiə və sosial təminat sahələrində idarəçiliyin və əhaliyə xidmətlərin elektron infrastrukturunun qurulması, proaktiv xidmətlərin yaradılması istiqamətində uğurlu addımlar atılıb. Prezindetin Fərmanı əsasında Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin hazırladığı "E-sosial” portalı pandemiya dövründə birdəfəlik ödəmə ilə bağlı yüz minlərlə müraciətin emalını, təhlil və qiymətləndirilməsini təmin etdi. Portal istifadəçilərə 100-dən çox sosial xidmət növündən yararlanmaq imkanı verir. "Məşğulluq” altsistemi işsiz və işaxataran vətəndaşlara qısa müddətdə iş yeri əldə etmək imkanı verib. Prezident İlham Əliyevin tapşırığı ilə Azərbaycanda ilk dəfə olaraq yaşa görə və əlilliyə görə pensiyaların elektron təyinat sistemi işə salınıb. Bu sistem vasitəsilə 95 mindən çox şəxsə pensiya, müavinət və təqaüd təyin edilib, həmçinin 145 min sığortaolunan qeydiyyata alınıb. Bunları ona görə qeyd edirəm ki, bu cür müasir innovativ yanaşmalar vətəndaşların müraciətlərinin operativ, subyektiv amillərin təsiri olmadan qısa vaxtda cavablandırılmasını təmin edir. Hesab edirəm ki, belə nümunələrdən digər qurumlar da faydalana bilər.

- Soltan müəllim, Siz Azərbaycan-Fransa parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qrupun rəhbərisiniz. Hazırda Azərbaycan-Fransa əlaqələrini necə qiymətləndirirsiniz?

- Fransa Avropanın aparıcı dövlətlərindən biridir, eyni zamanda Ermənistan-Azərbaycan, Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həllində vasitəçilik missiyasını yerinə yetirən ATƏT-in Minsk Qrupunun həmsədridir. Azərbaycan Fransa ilə münasibətlərə həmişə xüsusi önəm verib. Fransa üçün də Azərbaycan strateji maraqlar baxımından vacib ölkədir. Bu amillər qarşılıqlı münasibətlərin xarakterini müəyyənləşdirən əsas detallardır. İndiki dövrdə iki ölkə arasında qarşılıqlı etimad var, hansı ki, bu, beynəlxaql münasibətlərdə çox mühüm faktordur. Azərbaycanın Fransadan əsas gözləntisi Ermənistan-Azərbaycan, Dağlıq Qarabağ münaqişəsi ilə bağlı ədalətli mövqe nümayiş etdirməsidir. Fikrimcə, Fransa münaqişənin ədalətli, beynəlxalq hüquqa uyğun həllinə daha önəmli töhfələr verə bilər.

- Zaman-zaman beynəlxalq təşkilatlarda Azərbaycana qarşı haqsız mövqe nümayiş olunur. Milli Məclisin Avropa Parlamenti ilə Əməkdaşlıq Komitəsinin üzvü kimi Sizcə, belə kampaniyaların qarşısını almaq üçün hansı tədbirlər görülməlidir?

- Çox təəssüf ki, dediyiniz hallarda qarşılaşırıq. Azərbaycan dövləti bütün ölkələrlə, beynəlxalq təşkilatlarla əlaqələrdə açıq siyasət yürüdür. Bizim dünyadan gozlətməli heç nəyimiz yoxdur. Bütün özünə hörmət edən dövlətlər kimi, milli maraqlarımızın müəyyən etdiyi qırımız cizgi var. Bu cizgini keçməyə cəhd edənlərə də kifayət qədər aydın və qətiyyətli şəkildə öz mövqeyimizi ifadə edirik. Bizim dünyadan yalnız bir gözləntimiz var - ədalət. Azərbaycan dövləti həmişə o mövqedən çıxış edib ki, beynəlxalq münasibətlər ədalətə əsaslanmalıdır. Ən əsas məsələ odur ki, Azərbaycan ötən müddətdə tam müstəqil dövlət kimi özünü təsdiq edib. Məncə bundan daha böyük nailiyyət ola bilməz. Lakin Azərbaycan dövlətinin müstəqil davranışı bəzi dairələri narahat edir və onlar ən müxtəlif üsullarla əsassız şəkildə ölkəmizə qarşı kampaniyalar həyata keçirməyə çalışırlar. Hesab edirəm ki, bu cür təşəbbüslərin heç bir perspektivi yoxdur və gələcəkdə də olmayacaq. Biz bundan sonra da müstəqil siyasətimizi davam etdirəcəyik. Təbii ki, bu beynəlxalq münasibətlərdə, diplomatiya sahəsində daha yüksək fəallıq, daha böyük əzmkarlıq, daha çox zəhmət tələb edir. Lakin müstəqillyin qiyməti də elə bundadır.

- Deputat həmkarlarınızla münasibətiniz necədir?

- Depuat həmkarlarımın bir çoxunu daha öncədən tanıyıram, bəzilərini yeni tanımışam. Hər biri ilə işgüzar, qarşılıqlı hörmətə əsaslanan münasibətlərimiz var. Mümkün qədər bir-birimizə müxtəlif məsələlərin həllində dəstək olmağa çalışırıq.

- Hazırda ölkəmizdə karantin rejimi tətbiq edilir. Toyların, nişanların və yas mərasimlərinin keçirilməsi qadağan edilib. Ancaq bəzi vəzifəli şəxslər tərəfindən bu qadağalara laqeyd münasibət göstərənlər də olub. Bu barədə nə deyə bilərsiniz?

- Azərbaycan Prezidenti də dəfələrlə öz çıxışlarında bildirib ki, qanunlar qarşısında hər kəs bərabərdir. İctimai statusu, vəzifəsi, xidmətləri heç kimə qanundan yayınmaq imtiyazı vermir. Hesab edirəm ki, hamımız qanunlara hörmət etməliyik. Bu, nəinki dövlətə və cəmiyyətə, həm də özünə hörmət deməkdir. Azərbaycan hüquqi dövlətdir. Hüquq isə elə bir sahədir ki, o insanlara deyil, onların davranışlarına, bu davranışların ictimai mənafelərə uyğunluğuna qiymət verir. Bu baxımdan, hesab edirəm ki, tətbiq olunan cəzaları şəxsi kontekstdə deyil, hərəkətə, davranışa verilən hüquqi qiymət kimi qəbul etmək lazımdır.  

- Azərbaycanda çox ciddi islahatlar həyata keçirilir, korrupsiya ilə mübarizə sahəsində ardıcıl sərt tədbirlər görülür. Bəzən bu islahatlara mane olan qüvvələrin olduğu da hiss edilir. Bunu necə qiymətləndirirsiniz?

- Tarix hələ heç vaxt islahatların cəmiyyətin bütün təbəqələri, qrupları tərəfindən birmənalı təqdir edildiyinin şahidi olmayıb. İslahatlar mane olmaq istəyən qüvvələr həmişə tapılır. Əsas məqam ondan ibarətdir ki, həyata keçirilən islahatlar əksəriyyətin maraq və mənafelərini ifadə etsin. İslahatlar sosial sifarişə əsaslananda, xalqdan dəstək görəndə uğurla nəticələnməsinə heç bir digər qüvvə mane ola bilməz. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi altında həyata keçirilən islahatların yeganə məqsədi dövlətimizin daha da güclənməsi, vətəndaşlarımızın daha yaxşı yaşaması, sabit, təhlükəsiz, dinamik inkişaf edən cəmiyyətin formalaşması prosesinin davam etdirilməsidir. Ona görə də, bu cür qüvvələrin mövcudluğu islahatlara mane olmaq gücündə deyil.

- Sİz həm də Heydər Əliyev Fondunun Beynəlxalq əlaqələr departamentinin rəhbərisiniz. Heydər Əliyev Fondunun beynəlxalq təşkilatlarla əlaqələri ilə bağlı nə deyə bilərsiniz? Fond beynəlxalq təşkilatlarla əlaqələr sahəsində hansı uğurlar əldə edilib və hansı yeniliklərin edilməsi planlaşdırılır?

- Heydər Əliyev Fondu dünyada kifayət qədər yüksək nüfuza malik bir təşkilatdır. Fondun bir sıra beynəlxalq təşkilatlarla sıx əməkdaşlıq əlaqələri var. BMT, UNİSEF, Dünya Səhiyyə Təşkilatı və digər nüfuzlu qurumlarla birgə layihələr reallaşdırılıb. Səhiyyə, mədəniyyətlərarası dialoq, təhsil sahəsində müxtəlif ölkələrdə bir sıra uğurlu layihələr həyata keçirilib. Fondun əməkdaşlıq coğrafiyası kifayət qədər genişdir. Azərbaycan mədəniyyətinin dünyada təbliği, ölkəmizlə bağlı həqiqətlərin beynəlxalq ictimaiyyətə çatdırılması istiqamətində tədbirlər görülüb. Azərbaycan mədəniyyətinin təbliği, milli mənəvi dəyərlərin qorunmasına dəstək, Azərbaycan həqiqətlərini yaymaq, elm, təhsil, mədəniyyət, səhiyyə, idman, ekologiya sahələrinə aid proqram və layihələr, xüsusi qayğıya ehtiyac duyan insanlara yardım etmək Fondun əsas məqsədləridir. Bütün bunlar isə, elə istiqamətlərdir ki, dünya, bəşəriyyət üçün mühüm əhəmiyyətə malikdir.

- Koronavirus (COVID-19) pandemiyası başlayandan bu günə qədər Heydər Əliyev Fondu tərəfindən bir sıra sosial aksiyalar həyata keçirilib, o cümlədən Fond tərəfindən aztəminatlı və digər həssas kateqoriyadan olan ailələrə ərzaq sovqatları paylanılıb...

- Məlum olduğu kimi, karantin rejiminin tətbiqi ilə əlaqədar bir sıra iş yerləri fəaliyyətini dayandırdı, insanların həyatında müəyyən çətinliklər yarandı. Fond öz missiyasına və fəaliyyət fəlsəfəsinə uyğun olaraq, belə bir dövrdə ehtiyacı olan vətəndaşlara yardım etdi. "Biz birlikdə güclüyük” sosial aksiyası çərçivəində Heydər Əliyev Fondunun "Regional İnkişaf” İctimai Birliyinin könüllüləri 100 mindən çox ailəyə ərzaq yardımı göstərdi. Bundan başqa Fond Koronavirusla Mübarizəyə Dəstək Fonduna 500 min manat vəsait köçürdü.

- Heydər Əliyev Fondunun Prezidenti Mehriban xanım Əliyevanın tapşırığı ilə Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı ilə sıx əməkdaşlıq edilir. Fond koronavirus epidemiyası ilə mübarizənin ilk günlərindən TƏBİB və Səhiyyə Nazirliyinə dəstək göstərməyə başlayıb. Qarşıdakı dövr ərzində hansı işlərin görülməsi planlaşdırılır?

- Heydər Əliyev Fondu pandemiya ilə mübarizə istiqamətində tədbirlərə öz töhfəsini verib. Azərbaycanın Birinci vitse-prezidenti, Heydər Əliyev Fondunun prezidenti hörmətli Mehriban xanımın tapşırığı əsasında ölkədə laboratoriya sisteminin gücləndirilməsi, yeni laboratoriyaların qurulmasında Fond da yaxından iştirak edib. Eyni zamanda, yüksək keyfiyyətli müayinələrin aparılması üçün Almaniya və İngiltərə istehsalı olan test kitləri alınmasında da fondun fəal dəstəyi olub. Fond tərəfindən həkimlərin təhlükəsizliyini təmin etmək məqsədilə, eləcə də uşaq evləri, körpələr evi, internat məktəbləri və digər sosial xidmət müəssisələri üçün maska, tibbi geyim, əlcək və digər qoruyucu vasitələr alınıb. Süni nəfəs aparatları, tibbi monitorlar və hemofiltrasiya cihazları gətirilməsində də Fondun müvafiq strukturları fəal şəkildə iştirak ediblər. Heydər Əliyev Fondu dünyanın nüfuzlu səhiyyə təşkilatları ilə əlaqələrindən istifadə edərək koronavirusla mübarizə işinə ciddi töhfələr verib. Bu fəaliyyətimizi şübhəsiz ki, bundan sonra da davam etdirəcəyik.

 

 
 
 

 
 


 

Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsinin (DQİDK) sədri Mübariz Qurbanlı ilə müsahibəni təqdim edirik::

- Mübariz müəllim, Sizinlə olan sonuncu müsahibəmizdən təxminən bir ildən bir qədər artıq vaxt keçir. Ötən bu müddət ərzində ölkədəki dini durumu necə dəyərləndirərdiniz, dini durumu tam qənaətbaxş hesab etmək olarmı? Xüsusilə son 6-7 aylıq pandemiya dövründə dini durumla bağlı məsələdə hansısa bir dəyişiklik, ölkənin din siyasətinə kənardan və ya daxildən hansısa açıq və gizli təhdidlər varmı?

- Dini sfera cəmiyyətin dinamik proseslərinin yaşandığı sahələrdəndir. Bu sahə yalnız daxilində baş verən hadisələrin deyil, eyni zamanda sosial, siyasi və iqtisadi proseslərin təsirinə məruz qalır. Son bir ildə dünyada, o cümlədən də bizə yaxın coğrafiyada bir sıra mühüm hadisələr baş verdi ki, onların Azərbaycanın dini mühitinə də müəyyən təsirləri oldu. Bildiyiniz kimi, bu gün COVİD-19 pandemiyası qlobal bəla kimi dünya əhalisinin sağlamlığına təhdid yaratmaqla yanaşı, həm də  bir sıra sahələrə, o cümlədən dini sahəyə də təsir edib. Bütün dünyanı cənginə alan öldürücü virus təəssüflər olsun ki, ölkəmizdən də yan keçmədi. Pandemiya ilə əlaqədar ilk gündən Prezident cənab İlham Əliyevin təşəbbüsü və  tədbirlərin, eyni zamanda, prosesin gedişatında qəbul edilən qərarların mərkəzində Azərbaycan vətəndaşının sağlamlığı və təhlükəsizliyi kimi ali məqsədin dayandığının şahidi olduq.

Həmçinin Azərbaycanın Birinci vitse-prezidenti Mehriban xanım Əliyevanın koronavirus pandemiyasının ölkədə yayılması ilə bağlı Azərbaycan xalqına çağırışları, məhz onun təşəbbüsü ilə xalq arasında xeyirxahlıq və ümid fondu kimi tanınan Heydər Əliyev Fondu tərəfindən həyata keçirilən tədbirlər xüsusilə qeyd edilməlidir. Nazirlər Kabinetinin 13 mart 2020-ci il tarixli qərarı ilə yas mərasimləri, 17 mart 2020-ci il tarixli qərarı ilə qapalı məkanlarda kütləvi tədbirlərin keçirilməsi, 30 mart 2020-ci il tarixli qərarı ilə isə dəfn mərasimləri istisna olmaqla, dini ritual xidmətləri qadağan olundu. Lakin vurğulamalıyıq ki, ölkəmizdəki dini icmalar və ruhanilər sözügedən qərarlardan öncə məsələyə münasibət bildirmişdi. Belə ki, cari ilin mart ayının 5-i və 18-də Qafqaz Müsəlmanları İdarəsində (QMİ) dini konfessiya rəhbərlərinin, İdarənin bölgə qazıları və səlahiyyətli nümayəndələrinin iştirakı ilə iclaslar keçirilərək din xadimlərinə yas mərasimləri və ehsan süfrələrində iştirak etməməklə bağlı tövsiyələr verilib, ibadət evlərinin fəaliyyətinin məhdudlaşdırılması ilə bağlı bəyanat qəbul edilib.

Ötən müddətdə Ramazan ayı mərasimləri, Qurban bayramı, Pasxa, Pesax və digər əlamətdar günlər ibadət evlərində keçirilmədi. Lakin nəzərinizə çatdırmalıyam ki, bu hal yalnız Azərbaycanda baş vermədi. Hətta, hər bir mömin üçün vacib əməllərdən sayılan Həcc ziyarəti çox məhdud çərçivədə, yalnız Səudiyyə Ərəbistanında olan azsaylı müsəlmanlar tərəfindən yerinə yetirildi, dünya müsəlmanlarının Kəbə evini ziyarət etmələrinə icazə verilmədi. Pasxa günündə Vatikanın Müqəddəs Pyotr meydanına zəvvarların ziyarəti qadağan olundu. Eyni zamanda, digər müsəlman ölkələrində yerləşən, azərbaycanlı zəvvarların da ziyarət etdiyi müqəddəs məkanların fəaliyyətinə müəyyən məhdudiyyətlər tətbiq edildi.

Mövcud şəraitdə Nazirlər Kabinetinin yanında Operativ Qərargahın təlimatına uyğun olaraq Azərbaycanda bütün dini ibadətgahlarda dini ayinlərin icrasının dayandırılması, yas mərasimlərinə qoyulan qadağalar barədə dini maarifləndirmə işlərinin aparılmasına xüsusi diqqət yetirilib. Komitə rəhbərliyi və əməkdaşlarının cəmiyyətimizin maddi və mənəvi cəhətdən səfərbər olunması, insanları mənəvi cəhətdən sıx birləşməsi istiqamətində müsahibələri,çağırışları, açıqlamaları yayımlanıb. Bu müddət ərzində Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsinin (DQİDK) əməkdaşları tərəfindən sosial şəbəkələr vasitəsilə virusun qarşısının alınması məqsədilə qoyulan tələblərə riayət etmək, dindarlarımızı Operativ Qərargahın bu barədə tövsiyələrini dinləməyinin vacibliyi barədə çağırışlar edilib. Dövlət Komitəsinin nəzdində olan qurumlar–Mənəvi Dəyərlərin Təbliği Fondu və Azərbaycan İlahiyyat İnstitutu da bu istiqamətdə fəaliyyət göstəriblər.

Bu yöndə QMİ ilə birlikdə İdarənin Qazılar Şurasının üzvləri və səlahiyyətli nümayəndələri, həmçinin, dini konfessiyaların rəhbərlərinin iştirakı ilə onlayn iclaslar keçirilib. Tədbirlərdə dini rəhbərlərə dünyanın üzləşdiyi pandemiya şəraitində insanları birliyə və virusun qarşısının alınması məqsədilə qoyulan tələblərə əməl etmək, müxtəlif dini konfessiyaların nümayəndələrinə, din xadimlərinə koronavirusa qarşı mübarizədə həmrəylik nümayiş etdirmələri üçün sosial şəbəkələr, yaxud televiziyalara canlı yayım vasitəsilə qoşulmaqla dini maarifləndirmə işlərini aparmaları tövsiyə edilib. Eyni zamanda bu xüsusda Dövlət Komitəsinin bölgə şöbələri tərəfindən dini icma sədrləri və din xadimlərinin iştirakı ilə onlayn maarifləndirmə tədbirləri baş tutub.

- Hazırda Azərbaycanda Məhərrəmlik ayıdır, məhərrəmliyin ən vacib məqamlarından olan Aşura artıq geridə qalıb. Kütləvi olmasa da, ancaq Aşura günü yenə də ölkədəki karantin rejimini pozmağa, Aşura mərasimini keçirməyə cəhdlər oldu. Şəxsən özüm bunun şahidiyəm. Sizcə bunlar məqsədli, idarəolunan bir hərəkət, davranış idi, yoxsa bilməməzlikdən, yaxud, qaydaları sadəcə, pozmaqdan irəli gələn bir hal idi?

- Məhərrəmlik mərasimləri əsrlərdir ki, Azərbaycan xalqı tərəfindən qeyd edilir. Xalqımız daim İslam dininə, Məhəmməd peyğəmbər və onun ailəsinə hörmət və ehtiram göstərib. Müstəqilliyimizi yenidən qazandıqdan sonra vətəndaşlarımızın dini ayinləri yerinə yetirmələri üçün bütün şərait yaradılıb. Məscidlər, ziyarətgahlar və digər ibadət evləri möminlərin ixtiyarına verilib. Hər il dini mərasim və əlamətdar günlər, həmçinin, təziyə məclisləri ibadət ocaqlarında sərbəst və heç bir məhdudiyyət olmadan yerinə yetirilib. Ümummilli lider Heydər Əliyev özü şəxsən bu mərasimlərdə iştirak edib. Prezident İlham Əliyev və Birinci vitse-prezident Mehriban xanım Əliyeva dəfələrlə ibadət evlərini ziyarət edib, onların təmiri və bərpası üçün göstəriş veriblər.

Bu il məhərrəmlik mərasimləri pandemiya dövrünə təsadüf etdi. Bildiyiniz kimi, karantin rejimi ilə əlaqədar Operativ Qərargahın qərarları ilə qapalı məkanlarda kütləvi tədbirlərin keçirilməsi və dini ritual xidmətlər qadağan edilib. Karantin rejimi dövründə dini ayin və mərasimlərin keçirilmə qaydaları məsələsi avqust ayının 20-də QMİ və DQİDK tərəfindən videokonfrans formatında təşkil edilən Məhərrəm ayına həsr olunan iclasın əsas mövzusu olub.

Tədbirdə qəbul edilən QMİ-nin Qazılar Şurasının müraciətində bir sıra önəmli məqamlar öz əksini tapdı. Aşura kimi, ənənəvi olaraq böyük kütləviliyi ilə seçilən, sosial məsafəyə əməl olunmasının təmini qeyri-mümkün olan mərasimin insanların virusa yoluxma sayının artma ehtimalı baxımından böyük təhlükə yarada biləcəyini nəzərə alaraq, bu il Məhərrəmlik dönəmində məscid və ziyarətgahlarda təziyə mərasimlərinin keçirilməyəcəyi, QMİ-nin yerlərdəki qazı, səlahiyyətli nümayəndə və imamlarının bu tövsiyələri dindarlara çatdırmaları bildirildi.

Vurğulandı ki, hər kəs pandemiyaya dair hökümətimiz tərəfindən müəyyən edilmiş bütün zəruri qaydalara əməl etməli, verilmiş tövsiyələri hər kəsə təlqin etməli, xəstəlik təhlükəsinin qarşısının alınması, tezliklə sovuşması üçün əlimizdən gələni əsirgəməməliyik. Həmçinin Dövlət Komitəsi tərəfindən televiziya kanallarında din xadimlərinin insanların mənəvi ehtiyac duyduğu çıxışlarına imkan və mütəmadi qaydada şərait yaradılması məsələsi diqqətdə saxlanılıb, ölkəmizin Mərkəzi Qan bankının paytaxtda və bölgələrdəki filiallarında ehsan niyyəti ilə qan verilməsi təlqin olunub, eyni zamanda DQİDK və Azərbaycan Gənclər Fondunun birgə təşkilatçılığı ilə gənclər üçün "Pandemiya şəraitində dini mərasimləri” adlı, eləcə də bölgələrdə onlayn maarifləndirici tədbirlər keçirilib…

- Bəs, pozuntular?…

- Bəzi pozuntular olsa da, ümumən bu Aşura ilə bağlı mərasimlər karantin rejimi qaydalarına uyğun təşkil olundu. Möminlərimizin mütləq əksəriyyəti təziyələrini evlərində ailələri ilə birlikdə qeyd etdilər. Din xadimləri internet resursları vasitəsilə canlı yayımlar etdilər, İmam Hüseyn şəhadətinin mahiyyəti, o cümlədən İslam dininin prinsipləri barədə maarifləndirmə işi apardılar. Aşura günü müşahidə edilən pozuntulara gəlincə, yer seçimlərinə və məclis üslublarına əsasən onlardan bəzilərinin müəyyən maraqlara xidmət etdiklərini deyə bilərik. Ancaq Azərbaycan xalqı bir daha nümayiş etdirdi ki, İslam dini və onun ali dəyərlərindən siyasi məqsədlərlə istifadə edilməsi qəbuledilməzdir.

"Əli Həsənovun da qatıldığı həmin mərasimdə İlham Əliyev də iştirak etmişdi...”
 


 

Ramiz Mehdiyevin nəvəsinin məşhur toy əhvalatından sonra bəzi media vasitələri sensasiya yaratmaq xatirinə uyğun gəldi-gəlmədi, az qala, nəinki iqtidarın keçmiş və indiki babat vəzifəlilərini, eyni zamanda müxalifətin də  bütün tanınmış liderlərini karantin qaydalarının pozulmasıyla müşayiət olunmuş  həmin mərasimin "iştirakçısına” çevirməyə çalışırlar... 

Belə "iştirak”çılardan daha birini "ifadə vermək” üçün Moderator.az-a dəvət etdik... Milli azadlıq hərəkatının fəallarından biri kimi tanınmış AMİP lideri Etibar Məmmədov  Ramiz Mehdiyevin kürəkəni İlham Əliyevin qızının toyunda "iştirakı” barədə belə "izahat verdi”. 

-Etibar bəy, Prezident Administrasiyasının keçmiş rəhbəri Ramiz Mehdiyevlə tanışlığınız nə vaxtdan başlayır?

-Ramiz Mehdiyevi Azərbaycan Kommunist Partiyası Mərkəzi komitəsinin katibi işlədiyi dövrdə qiyabi tanımışam. Ondan sonra isə 1990-cı illərin ortalarında o, Prezident Administrasiyasında işləyən zaman siyasi proseslərlə bağlı müəyyən görüşlərimiz olub. Yəni şəxsi, yaxın münasibətlərimiz olmayıb... Başqa mənim onunla nə münasibətim ola bilər ki?..

-  O qədər də tanınmayan saytlardan biri  guya sizin də Ramiz Mehdiyevin nəvəsinin "məşhur” toyunda iştirak etməniz barədə məlumat yayıb.  Xəbər yalnız bir başlıqdan və bir cümlədən ibarətdir:
"Etibar Hüsənli də Ramiz Mehdiyevin nəvəsinin toyunda iştirak edib )) 
AMİP-in  lideri  Etibar Məmmədov ( Hüsənli)  də Ramiz Mehdiyevin  nəvəsinin toyunda iştirak edib...”

-(Gülür) Xəbərim yoxdur bu yazıdan... İndi sizdən eşidirəm...

-Xəbər  bir foto ilə müşayiət olunur. Fotoda siz cavan yaşınızdasız...  Restorana bənzər bir məkanda  Ramiz Mehdiyevlə görüşürsünüz, əl sıxırsınız.  Ramiz Mehdiyevin arxasında Prezidentin sabiq köməkçisi  Əli Həsənov dayanıb... Amma montaja oxşamır. Bəlkə yadınıza düşər, nə vaxtsa, hardasa belə bir  görüşünüz olub Ramiz Mehdiyevlə?.. 

-Hə... Yadıma düşdü... 1990-cı illərdə bir dəfə Ramiz Mehdiyev və Əli Həsənov  partiyamızın bir tədbirində iştirak edib... Səhv etmirəmsə, 1995-ci il idi... Yox, dəqiq xatırladım – 1997-ci ildə...  AMİP-in yaranmasının 5 illiyi ilə bağlı "Sinema-klub” deyilən bir məkanda keçirilmişdi o tədbir...

-Ramiz Mehdiyev və Əli Həsənovu siz özünüz dəvət etmişdiniz, yəqin ki?

-Bəli, digər iştirakçılar kimi, Ramiz Mehdiyev və Əli Həsənovu da Prezident Administrasiyasının nümayəndələri kimi  özümüz dəvət etmişdik... Həmin tədbirə müxalifətli-iqtidarlı əsas siyasi sferanın nümayəndələri qatılmışdı. Yəni həm YAP rəhbərliyi, həm Müsavat, həm Xalq Cəbhəsi və s. Hətta  o zaman Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Şirkətinin vitse-prezidenti olan İlham Əliyev də iştirak etmişdi bizim yubileyimizdə...

-Etibar bəy, ümumiyyətlə, bu məlum toy əhvalatından sonrakı ictimai-siyasi proseslərə necə yanaşırsız?

-Toy olub... Allah o gəncləri xoşbəxt eləsin... Digər məsələlər barədə mən heç nə demək istəməzdim... Ancaq orada inzibati pozuntular olub və onlara görə cəzalar da verilib... Ramiz Mehdiyevin özünün yaratdığı komandanın üzvləri özünə hücuma keçir... O da  yaxşı bilməliydi ki, həmin sistemdə gərək yıxılmayasan, yıxıldınsa, hamı baltalayacaq səni... Yəni Ramiz Mehdiyev özünün yaratdığı sistemin cəfasını çəkir... 

 
 


 

İsfəndiyar Axundov: "”Baksovet"dən maraqlanın, onlar deyəcək kimlərə torpaq ayrılıb, kimlərə ev tikilib"; iş adamı Ziya Məmmədovun sabiq PA rəhbərinə bağ bağışladığını niyə xatırlatdı?
Məşhur iş adamı, adı qalmaqallardan əskik olmayan "Şərurlu İsfəndiyar”ın Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının (AMEA) rəhbəri Ramiz Mehdiyevin "adamı” olması, onun "krışası” altında çalışması haqda iddialar yayılıb. Belə xəbərlər dolaşır ki, Mehdiyevin son açıqlamalarından sonra İsfəndiyar Axundovun da durumu ürəkaçan deyil...

İsfəndiyar Axundov bu iddialarla bağlı "Yeni Müsavat”a danışıb. O deyib ki, onun Ramiz Mehdiyevə görə sorğu-suala çəkilməsi haqda xəbərləri ilk dəfədir eşidir:

- Mənim bu məsələlərdə adımın hallanmasını eşitməmişəm. Mən Ramiz Mehdiyevi televiziyadan ayrı yerdə görməmişəm. Bildiyim odur ki, hamı dövlətin qoyduğu qanuna əməl etməlidir, başqa nəsə deyə bilmirəm.

- Ramiz Mehdiyev karantin dövründə toy etməklə gündəmə gəldi, cəzalandı. İllərlə yüksək vəzifə tutmuş məmurun bu demarşı, sizcə, nəyə hesablanmışdı?

- Özləri səhvlərini başa düşdülər, özlərinə görə də ən ağır cəzanı aldılar. 

- Türkiyədə böyük biznesi olan bir işi adamı kimi  Azərbaycan-Türkiyə yaxınlaşmasına necə baxırsız?

- Mən siyasətdən uzağam, vaxt tapıb öz işlərimlə məşğul oluram. Heç ali təhsilim də yoxdur, belə şeyləri araşdırıb tapa bilmirəm. Son zaman görürəm ki, dünya Türkiyənin üstünə düşüb, onun fikrini edirəm. Allah Türkiyəni, Türkiyə də bizi qorusun. Biz qardaşıq.

- Müharibə ehtimalları var, sizin bu haqda fikriniz maraqlı olardı.

- Yoxlaya bilərsiniz, mənim oğlum da ilk gündən ərizəsini yazıb verib, getməyə hazırdır. Biz torpağımızı almalıyıq, qorumalıyıq. Ya ölməliyik, ya qalmalıyıq. Bugünkü imkandan istifadə etmək lazımdır, bu gün yaranan  şəraiti, imkanı əldən vermək olmaz!  Artıq bəsdir! 20 il gözlədik, artıq gözləməyə səbrimiz yoxdur! Erməni dığaları cavablarını, dərslərini almasalar, getməyəcəklər. Onlar elə bir tayfadır ki, 5-10 nəfərləri öldüsə, qalanları İrəvana qədər qaçacaq. Onların havadarları da bilir ki, Azərbaycan və qardaşı Türkiyənin qarşısında heç bir güc dayanmayacaq.

- 1-ci Qarabağ müharibəsi zamanı Binəqədi batalyonuna köməklik göstərmisiz. Hazırda Qarabağ qazilərinə dəstək verirsizmi?

- Dövlət tapşırığı var, tikinti şirkətləri tərəfindən aldadılan 1200 insanı veriblər ki, evlə təmin edim. Bir dəfə də verdilər, 200-300 nəfəri evlə təmin etdik. Mən millətimə, xalqıma, dövlətimə xidmət edirəm.

- Qarabağdan söz düşmüşkən, Qarabağ qazisi Tofiq Yaqublu həbsini qanunsuz sayaraq, buna etiraz əlaməti olaraq artıq 6-cı gündür ki, aclıq aksiyası keçirir...

- Hər bir azərbaycanlı bütün umu-küsüləri qoymalıdır kənara, ancaq ölkədə gedən proseslərə kömək etməlidir. Qazi də, iş adamı da bu mövqedə olmalıdır. Bir müddət əvvəl Tovuzdakı döyüşlərlə bağlı dəstək aksiyası oldu. Bəzi insanlar gedib Milli Məclisi dağıtdılar, prosesi gözdən salmağa çalışdılar.

- Tofiq Yaqubluya hökm oxuyan hakimin Ramiz Mehdiyevlə yaxın qohumluq əlaqələri var. Bu məsələyə münasibətiniz necədir?

- Nə olsun qazidir? Onu niyə şərləməlidirlər? Bu gün hamı millətinə xidmət etməlidir.

- Ramiz Mehdiyev karantin dövründə toy məclisi təşkil etdi və bu addımı əksəriyyət tərəfindən dövlətə meydan oxumaq kimi qəbul etdi. Siz bu haqda nə düşünürsüz?

- Ramiz Mehdiyevin nə istədiyini mən bilmirəm. Ramiz Mehdiyev uzun müddət işləyib, xalqa necə xidmət edib bunu millət də, dövlət də bilir. Amma bu gün ağsaqqal da olsa, səhvi oldu, səhvinə görə də cəzasını aldı.

- Xalqa, millətə xidmət etməyindən danışdız. Necə xidmət edib - yaxşı ya pis?

- Mən siyasətdən uzaq adamam, bunu görə bilmərəm. Görmədiyim, tanımadığım adam haqda nə deyim. 1-ci sinfə, orta məktəbə getməyən adamam. Mən kiməm ki, kiminsə haqqında götürüm qərar verim, fikir söyləyim. Bunu siyasətlə məşğul olanlar, millət vəkilləri, vəkillər bilə bilər. Bu onların işidir.

- 1-ci sinifə getməmisiz, özünüzə, ailənizə, övladınıza qismət olsun, böyük bir şirkət qurmusunuz. Bunun özü də elə bir siyasətdir, siyasətdən baş çıxarmasaydız, şirkətinizi böyüdə bilməzdiniz. Böyük bir şirkət sahibinin uzun illər digər vəzifələri bir kənara, Korrupsiyaya Qarşı Mübarizə Komissiyasına rəhbərlik edən şəxslə yolunun kəsişməməsi, onun tərəfindən göndərilən sifarişlərlə bezdirilməməsi qəribə görünür...

- Mən onu üzbəsurət görməmişəm. Ancaq televizorda görmüşəm.

- Aranızda vasitəçilər olub?

- Onun kimlərlə işlədikləri bilinir. Bunu demək lazım deyil ki. "Baksovet”dən maraqlan, onlar deyəcək kimlərə torpaq ayrılıb, kimlərə ev tikilib. Bunlar hamısı məlumdur.

- Tikintidə fəhləlikdən başlayıb bənnalığa qədər qalxan, böyük tikinti şirkəti quran şəxssiz. Ramiz Mehdiyevin imarətlərinin fotoları yayılıb, elə bir imarət neçəyə başa gəlir?

- 2-3 milyona. 2 milyon böyük məbləğdir, 2 milyona böyük işlər görmək olur. Bəzi insanlar milyonu tanımır. Amma şişirdirlər ki, milyona nələr edir.

- Dövlət məmuru 2 milyonluq imarət tikə bilər?

- Əlbəttə ki, tikə bilməz.

-  İmarət ortadadır, 2 milyon dəyəri olduğunu deyirsiz. Bunun mənbəyi haradır sizcə?

- Mən "KQB”də işləmirəm.

- Siz müsahibələrinizdə deyirsiz ki, oğlum "Lamborghini Aventador” sürə bilər, mən iş adamıyam. Bəs dövlət məmuru 2 milyonu haradan alır?

- Yəqin ətrafında iş adamları olub, köməklik olur. O gün qəzetdə oxudum ki, Ramiz Mehdiyevə Ziya Məmmədov bir bağ verib. Qəzetdə belə yazmışdılar.

- Bəs böyük tikinti şirkətinin sahibi kimi sizdən nəsə istəməyiblər?

- Məndən kim nə istəyə bilər? Mən zülmlə işləyirəm, kimə görəsə işləmirəm.

- Ramiz Mehdiyevlə bağlı danışmağa ehtiyat edirmiş kimi görünürsüz. Ortaq tanışlarınız var? Kürəkəni İlham Əliyevlə və ya ətrafından başqa şəxslərlə münasibətlər olub?

- O, vəzifədə olanda şəxsən istəyərdim ki, mənlə münasibəti olsun. Kim istəməzdi ki? Nə pis olardı? Kürəkənini də televizorda deputat vaxtı görmüşdüm.

- Çağırışlar var ki, 82 yaşlı Ramiz Mehdiyev gedib evində otursun, nəvələri ilə oynasın. Uzun illər istirahətsiz çalışan bir iş adamı kimi bu çağırışlara qoşulursuz?

- Dövlət nə məsləhət verirsə, elə də olmalıdır. Desələr ki, get, getməlidir.

 
 


 

Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan vaxtında qısamüddətli məzuniyyətə getməyə qərar verdi, əks halda təcili şəkildə, dünən, 1 sentyabr tarixində Rusiya Xarici İşlər naziri Sergey Lavrovun açıqlamasına cavab verməli idi. Xatırladaq ki, XİN rəhbəri Moskva Dövlət Beynəlxalq Münasibətlər İnstitutu tələbələri qarşısında çıxışında Qarabağ münaqişəsi ilə bağlı "Madrid prinsipləri” əsasında razılaşmaların olduğunu bildirmişdi. İrəvanda hər hansı bir sənədin mövcudluğu inkar edilib, Ermənistanın Baş nazirinin özü də bunu dəfələrlə bildirib.

Bununla yanaşı Media.Az-ın xəbər verdiyi kimi, Sergey Lavrov Qarabağ münaqişəsinə toxunaraq bildirib ki, "bizim xəttimiz təxminən 18 ildir hazırlanan bir sıra sənədlərə əsaslanır. "Madrid prinsipləri”, tərəflər tərəfindən gələcək iş üçün əsas olaraq təsdiqlənmiş sənədlərin yenilənmiş versiyaları var. Bu sənədlər ATƏT katibliyinə təhvil verilmişdir. Bu sənədlərdən imtina edib sıfırdan başlamaq və ya ümumiyyətlə hansısa "B” planını işə salmaq lazım olduğu barədə təkliflər var. Bunun böyük bir səhv olacağına inanırıq və bu illər ərzində əldə olunanların gələcək səylərimizin əsası kimi qalmalı olduğuna əminik”.

Media.Az şərh üçün rusiyalı politoloq, Yeni Dövlətlər Beynəlxalq İnstitutunun direktoru Aleksey Martınova müraciət edib.

- Sergey Lavrov anlaşmanın mövcudluğunu və hətta Nikol Paşinyanın uzun müddət inkar etməyinə baxmayaraq Qarabağ münaqişəsinin nizamlanması ilə bağlı sənədlərin olduğunu qeyd etməklə çox açıq bir bəyanat verdi.

- Bu, Paşinyanın yeganə fantaziyası (Qarabağ üzrə sənədlərin olmamasını bəyan etmək – red.) və ilk "yaddaş itkisi” deyil (gülür).

 (Qarabağla bağlı sənədlərin olmadığını bildirmək - red.) Və "yaddaş itkisi" nin ilk işi deyil (gülür).

Ancaq düzünü desəm, mənə elə gəlir ki, Qarabağ üzrə danışıqlar prosesində vəziyyətin gedişatını Rusiyanın Xarici İşlər nazirinin Bilik günündə gənc tələbələr, gələcəyin diplomatları qarşısında çıxışında etdiyindən daha aydın və konkret şəkildə ifadə etmək mümkün deyil. Hərçənd bu, yalnız Rusiyanın deyil, həm də Minsk prosesinin bir çox iştirakçısının mövqeyidir, bu yaxınlara qədər isə münaqişə tərəflərinin də mövqeyi olub.

Bakıda ümumi beynəlxalq səylər nəticəsində illər ərzində hazırlanmış razılaşmaları şübhə altına qoymurlar. Ancaq İrəvan tərəfindən bu mövzuda bir çox fərqli böhtanlar səsləndirilib, onlardan bəziləri Nikol Paşinyan və yaxın ətrafının ayağına yazılıb. Nəticədə onlar bunu məmnuniyyətlə təkzib etdilər. Bu öz növbəsində quyruğun iti idarə etməsi oyunudur.

Bu mövzunun çox yaxşı işıqlandırıldığı məşhur "Kələkbazlıq” filmi (film 1997-ci ildə işıq üzü görüb, şüarı: "Siyasət şou-biznes kimidir” - red.) var. Siyasi məsləhətçinin ABŞ Prezident Administrasiyasına məsləhət verdiyi bir dialoqu xatırlayıram. Təxminən belə deyilir:

"- B-3 bombardmançıları haqqında danışmayın.

- Ancaq onlar ki, yoxdur!

 Bax, elə mən də bu söz-söhbətin niyə yayıldığını bilmirəm ... Biz təsdiq etməməliyik, biz diqqəti yayındırmalıyıq”.

Odur ki, bu, məşhur bir fənddir. Bu isə Cənubi Qafqazda şərti sülhün amili olan Rusiya da daxil olmaqla Minsk prosesində iştirak edən ölkələri narahat etməyə bilməz. Niyə "şərti” dediyim başa düşüləndir. Münaqişənin dondurulmuş olmasına baxmayaraq, vaxtaşırı gərginlik yaranır, müharibə başa çatmayıb.

- Aydındır ki, Nikol Paşinyanın açıqlamaları, razılaşmaların mövcudluğunu inkar etməsi konfliktin ləngidilməsinə, status-kvonu qoruyub saxlamağa yönəlib. Budur, Rusiyanın Xarici İşlər Naziri sənədlərin ATƏT Katibliyində saxlandığını söyləyir. Bu, daha da irəliləməyə imkan verəcəkmi? Yoxsa Ermənistan rəhbərliyi "heç nə bilmirəm, heç nə görmədim” tərzində siyasətini davam etdirəcək?

- Paşinyanın necə davranacağını qiymətləndirmək mənim üçün çətindir. Ancaq istənilən halda, Rusiya XİN rəhbərinin bu cür açıqlamalarından sonra reaksiya verməlidir. Diplomatiyada və sadəcə ləyaqətli insanların dünyasında bu cür qəbul edilir.

 
 


 

Moderator.az Milli Məclisin vitse-spikeri Adil Əliyevin müsahibəsini təqdim edir.
 
- Adil müəllim. Məlumdur ki, bütün Azərbaycan ictimaiyyəti Ramiz Mehdiyevin əleyhinə danışır. Akademik isə nədənsə yalnız bir neçə nəfərin adını çəkib, onlardan gileylənib. Həmin siyahıda sizin də adınız var. Sizcə, niyə o hesab edir ki, deputat Adil Əliyev akademik Ramiz Mehdiyevi tənqid etməməlidir?
 
- Əvvəla, ondan başlayım ki, mən bu barədə danışmaq istəmirdim. Sizin müsahibə təklifinizlə ona görə razılaşdım ki, bu adam dayanmadan ittihamlarını, yazılı açıqlamalarını davam etdirir. Onun bu ittihamları qarşısında susmaq isə başqa təəssüratlar yaradır. O gün xaricə sığınmış müxaliflərdən biri mənim akademikə niyə cavab vermədiyimi dilə gətirir və öz aləmində karyerama kölgə salmaq istəyirdi. Mən də bütün bu amilləri nəzərə alaraq sizin təklifinizlə razılaşdım. 
O ki qaldı sualınıza, bunu akademikin özündən soruşsanız, daha doğru olar. Mən bir deputat, Milli Məclisin sədr müavini, idmançı, bütün bu statuslarımdan öncə dövlətini sevən vətəndaş kimi ölkəmdə baş verən proseslərə həmişə münasibət bildirmişəm, bildirməliyəm də. Xalqından mandat almış biri olaraq bu, təkcə mənim şəxsi hüququm yox, həm də ictimai vəzifəmdir. Xalqın təmsilçisi olan hər bir millət vəkili siyasi proseslərə, ölkənin taleyüklü problemlərinə öz mövqeyini ifadə etməli, neqativ hallara qarşı çıxmalıdır. Mən də öz məsuliyyətini anlayan bir millət vəkili olaraq həm mənəvi, həm də qanuni vəzifəmi yerinə yetirirəm. Sözsüz ki, fikirlərim, hadisələrə münasibətim hansısa "akademik”lərin, "professor”ların xoşuna gəlməyə bilər. Mən onlar qarşısında yox, seçicilərim qarşısında məsuliyyət daşıyıram. Ölkədə gedən siyasi proseslər birbaşa seçicilərimin, dövlətimin, xalqımın maraqları ilə əlaqədardır. Belə məsələlərə laqeyd yanaşmaq millət vəkilinə yaraşmaz. Ramiz Mehdiyevin onu tənqid edən millət vəkillərini hədəfə alması necə bir dövlət adamı olmasından xəbər verir. Bu adamda zərrə qədər dövlətçilik şüuru olsaydı, tənqidə dözümlü yanaşar, emosiyalara qapılmadan səhvini etiraf edər və istefa verib istirahətə gedərdi. O isə haqlı iradları süngü ilə qarşılayır...
 
- Amma deyir ki, adını sadaladığı adamlar ona iftira atır və buna görə həmin şəxsləri məhkəməyə verə bilər.
 
- Kimisə məhkəməyə vermək və ya verməmək onun vətəndaşlıq hüququdur. Kimliyindən asılı olmayaraq, hər kəs bu hüquqdan istifadə edə bilər. Biz də onun bu hüququna hörmətlə yanaşmalıyıq. Ramiz Mehdiyevin bu sözləri adını sadaladığı şəxslərdən kimə şamil etdiyini deyə bilmərəm. Mən öz fikirlərimə cavabdehlik daşıyıram. Yəqin ki, mənim onun barəsində yazdığım facebook statusumu, mediaya verdiyim açıqlamaları siz də oxuyubsunuz. Mən orda hansı təhqiramiz ifadələri işlətmişəm? Demişəm ki, kimliyindən asılı olmayaraq, hər kəs qanun qarşısında bərabərdir. Karantin qaydalarını pozan yüksək rütbəli məmur hüquq mühafizə orqanları qarşısında cavab verməlidir. Necə ki, Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının direktivlərinə uyğun olaraq ölmüş dədəsinə yas saxlaya bilməyən sadə vətəndaşlar bunu etməyə məcburdur. Özünü böyük dövlət xadimi sayan, mənəviyyatdan, əxlaqdan danışan, Qurandan, hədisdən sitat gətirib peyğəmbərlik eşqinə düşən Ramiz Mehdiyev mənim hansı fikrimlə razılaşmır? Axı, Azərbaycan Konstitusiyasına görə, biz hüquqi, demokratik dövlətin vətəndaşlarıyıq və bu cür dövlətlərdə heç kimin heç kimdən üstünlüyü yoxdur. Vəzifəsindən, siyasi mövqeyindən asılı olmayaraq, hər kəs qanun qarşısında eyni hüquqludur. Ramiz Mehdiyev isə, görünür, özünü  xüsusi imtiyazlı şəxs kimi görür və qanunu pozduğuna görə ona tutulan kiçik bir irada belə, sərt reaksiya verir. İmtiyazını isə guya hakimiyyətə xidmətləri ilə əsaslandırır. Halbuki onun hakimiyyətə, mərhum ulu öndər Heydər Əliyevə, prezident İlham Əliyevə nə qədər sədaqətli olduğu mübahisəlidir. Heç kəs bu ölkədə çörəyi qulağına yemir. Kimin kim olduğu, bu hakimiyyət üçün nələr etdiyi hər kəsə bəllidir.  Məşhur bir mahnının sözləri ilə desək, Ramiz Mehdiyevə "mürgülü xatirələri yada salmamağı” məsləhət görürəm. 

Üstəlik, uzun illər boyu hakimiyyətin ən yüksək pillələrində təmsil olunmaq insana əlavə imtiyaz vermədiyi kimi, əksinə onun qanunlara tabeçilikdə mənəvi məsuliyyət yükünü artırır. Sən əgər siyasi liderə, qanunlara sadiqsənsə, onun tələblərinə hər kəsdən daha çox əməl etməli, yaxşı nümunə ortaya qoymalısan. Ramiz Mehdiyevin ortaya qoyduğu nümunə isə itaətsizlikdir. Bunu yalnız o adam edər ki, insanları qanuni hakimiyyətə qarşı üsyana çağırır, ölkədə hərc-mərclik salmaq istəyir. Təsadüfi deyil ki, hakimiyyət nümayəndələrinin xoş niyyətlə tutduğu iradı süngüylə qarşılayan akademik onları müxalifətlə müqayisə edir və üstünlüyü hakim zümrənin qanını içməyə hazır olanlara verir. Müxalifəti mənəviyyat əhli, öz komanda yoldaşlarını isə ikiüzlü, məkrli zümrə kimi tanıdır. Məncə, bu fikirləri səsləndirməzdən əvvəl o, öz siyasi mövqeyini müəyyənləşdirməli, açıq-aşkar müxalifətə keçməli idi. Hakimiyyət pramidasının ən yüksək mərtəbəsində oturub müxalifətdən daha müxalif mövqe tutanlar, xalq üçün itaətsizlik nümunəsi yaradanlar, Ramiz müəllim qüsura baxmasın, daha çox ikiüzlülük təsiri bağışlayır.
 
- Cəmiyyətdə belə bir fikir var ki, akademikin həmin siyahıda adını çəkdiyi adamlar onun sayəsində ortaya çıxanlardır. İddiaya görə, Ramiz Mehdiyev bu adamların adını çəkməklə keçmişlərini yada salmağa çalışıb...
 
 -Nə demək istədiyinizi başa düşürəm. Amma əminliklə sizə deyərəm ki, nə mənim, nə də yaxınlarımın yüksəlişində Ramiz Mehdiyevin zərrə qədər də rolu olmayıb. Əksinə o, bütün milli qüvvələr kimi bizim də ayağımızın altını qazıb. Ümumiyyətlə, bu adamın işi-peşəsi mütərəqqi, dövlətə bağlı qüvvələri sıradan çıxarmaq idi. Onun bu məkrli siyasətindən ən çox əziyyət çəkənlərdən biri də mən və yaxın çevrəmdir. Bunu bizi yaxşı tanıyanlar gözəl bilirlər. Ramiz Mehdiyevin mənim yüksəlişimdə heç bir iddiası ola bilməz. Mən dövlətimə sadiq adamam və hər nə qazanmışamsa, prezident İlham Əliyevin sayəsində qazanmışam. Ramiz Mehdiyevin ətrafına topladığı qüvvələr hər kəsə bəllidir. Onların hansı prinsiplə işləməsi də, akademikin hansı kriteriyalara görə öz kadrlarını yüksəltdiyi də heç kimə sirr deyil. Təəssüf ki, mənim ictimai statusum çox şeyləri deməyə imkan vermir. Çünki qanunverici hakimiyyətin sədarətində təmsil olunuram. Məhkəmə hakimiyyətinə aid olan məsələlərə qarışmağım düz çıxmaz. Hesab edirəm ki, hüquq mühafizə orqanları Ramiz Mehdiyevin əməlləri və çevrəsi barədə kifayət qədər informasiyaya malikdirlər. Zamanı gələndə onlar öz sözlərini deyəcəklər və təkzibolunmaz faktları bir-bir ortaya qoyacaqlar.
 
- Yeri gəlmişkən, eşitdiyimə görə, qardaşınız Məhərrəm Əliyevin BŞBPİ-nin rəisi vəzifəsindən uzaqlaşdırılmasında Ramiz Mehdiyevin xüsusi rolu olub... 
 
- Bəli, Məhərrəm Əliyevin vəzifəsindən uzaqlaşdırılması ssenarisi Ramiz Mehdiyevin kabinetində cızılıb. Məhərrəm Əliyevin günahı nə idi? Onun günahı bu idi ki, bütün adam oğurluqlarının, qətillərin başında Daxili İşlər Nazirliyinin yüksək çinli zabitləri dururdu? Cinayətlərin üstünü açan da M. Əliyev oldu, vəzifəsindən uzaqlaşdırılan da. Niyə?

Müəyyən səbəblərdən bəzi adları sadalamıram, ancaq vaxt gələcək, bütün cinayətkarlar Ramiz Mehdiyevin vəziyyətinə düşəcəklər. İndi çoxları artistlik edirlər, özlərini vətənpərvər kimi göstərirlər. Amma heç kim törətdiyi cinayət əməllərini gizlənə bilməyəcək. Ağıllı olsunlar, otursunlar yerlərində, gic-gic bəyanatlarla gündəmə gəlməsinlər, gündə 5 dəfə İlham Əliyevə dua eləsinlər (düzdür ateistlər nə dua eləyəcəklər?! Yenə də Allah bağışlayandı). Elə eləməsinlər ki, təkcə Daxili İşlər Nazirliyində baş verən bütün cinayətləri xronoloji ardıcıllqla ictimaiyyətin nəzərinə çatdırım.
 
- Bəs indiyədək hüquq mühafizə orqanları nəyi gözləyirlər? Ramiz Mehdiyev barədə ən ciddi ittihamlar irəli sürülür. Hətta özü də açıqlamasında bildirib ki, bəzi şəxslər məni dövlətə xəyanətdə ittiham edirlər. Sizcə, niyə hüquq-məhkəmə sistemi bu iddiaları əsas götürüb bu adam barəsində cinayət işi açmır?
 
- Elə məsələlər var ki, fərdilikdən çıxır və dövlətlərarası məsələyə çevrilir. Xüsusilə Ramiz Mehdiyev kimi hakimiyyət pramidasının ən yuxarı pillələrində təmsil olunmuş şəxslərlə bağlı məsələlərə istənilən dövlət təmkinlə yanaşır, onların öz səhvlərini başa düşüb tövbə etməsinə şərait yaradır. Bir də indiki kritik məqamda həmin məsələlərin açılıb-ağardılması ciddi qalmaqallara yol aça bilər. Görünür, məhz bu səbəbdən də hüquq-məhkəmə sistemi ehtiyatla davranmağa üstünlük verir. Çünki Ramiz Mehdiyevin barəsində irəli sürülən ittihamların məhkəmə predmeti olması, özünün də dediyi kimi, qonşu dövlətlərlə münasibətlərin korlanmasına yol aça bilər. Məhz bu səbəbdən, belə məhkəmə prosesləri adətən tam məxfi aparılır. Görünən budur ki, akademik də bunun fərqindədir və AMEA-nın rəsmi saytını özünün şəxsi blok səhifəsinə çevirməsi də, başqa dövlətlərin adını çəkib öz müdafiəsinə qoşmağa çalışması da bu arxayınçılığından irəli gəlir. Açığı, Azərbaycan dövləti bu amilləri nəzərə alıb, onu hörmətlə yola salmaq istəyirdi. Prezident İlham Əliyev akademikə dövlət mükafatı təqdim edərkən də əslində bu mesajı vermək istəyirdi. O isə keçmiş missiyasını əldən verməmək üçün iki ayağını bir başmağa dirədi. İddialara inansaq, Akademiyada otura-otura yenə özünə bağlı kadrları ölkənin əsas idarəçisi kimi qəbul edir, iclaslar keçirirdi. Dövlət də məcbur olub onunla danışıq tərzini qismən sərtləşdirdi. Bu adam hələ də ona verilən mesajı anlamaq fikrində deyil. Bir çox inzibati tədbirlər də onun bu inadkarlığı səbəbindən baş verdi.
 
- Sözünüzə qüvvət, əslində dövlətin Ramiz Mehdiyevə verdiyi mesajı anlamaq onun özü üçün də xeyirli idi. Çünki hörmətlə yola salınır, dolayısıyla toxunulmazlığına zəmanət verilirdi. O isə dirəşdi. Sizə elə gəlmir ki, bu dirənişdə xaricdən, konkret desək, Moskvadan gələn sifariş də öz rolunu oynayır? Mümkündürmü ki ona xaricdən "dirəniş göstər” komandası verilsin?
 
- Sizin bu suala cavab vermək istəmirəm. Hesab edirəm ki, bu dirənişin əsl motivini müvafiq dairələr araşdırmalıdır, böyük ehtimalla araşdırırlar da. 
 
- Niyə axı Ramiz Mehdiyevin əsl cinayəti ifşa olunmamalıdır? Rusiyadan bu qədər çəkinməyimizin səbəbi nədir? Xüsusilə Ramiz Mehdiyevin yazılı açıqlamalarının birində Azərbaycan hakimiyyətini Rusiya ilə təhdid etməsi fonunda bu sual daha çox maraq doğurur.
 
- Mən Azərbaycan dövlətinin kimdənsə çəkinib əsl həqiqətləri ortaya qoymaması fikriylə razı deyiləm. Bilirsiniz ki, cənab prezident İlham Əliyev bu yaxınlarda Putinə zəng edib Ermənistanı silahlandırdığı üçün ona açıq-aşkar öz sərt iradını çatdırdı. Rəsmi Bakı bununla da kifayətlənmədi, Prezidentin Mətbuat Xidməti vasitəsilə həmin telefon danışığı barədə müfəssəl məlumatı ictimailəşdirdi. Ardınca Prezidentin köməkçisi Hikmət Hacıyev Rusiya Müdafiə naziri Şoyqunun bu məsələ ilə bağlı açıqlamasını şübhə altına alan bəyanatla çıxış etdi. Təbii ki, rəsmi Bakı siz dediyiniz kimi kimdənsə ehtiyat etsəydi, bu addımları atmazdı. Sadəcə, məsələ burasındadır ki, dövlətçilik ənənələrindən doğan bəzi zəruri davranış qaydaları var. Müxalifətçilərdən, jurnalistlərdən fərqli olaraq, dövlət öz əsaslı şübhələrini dilə gətirməməli, əlindəki resurslardan istifadə edib bütün iddiaları araşdırmalı və yekun qərara gələndə ondan tələb olunan zəruri addımları atmalıdır. Görünür, bir sıra media orqanlarının və müxaliflərin Ramiz Mehdiyev barədə söylədikləri hüquq mühafizə və kəşfiyyat orqanları tərəfindən hələ araşdırma mərhələsindədir. Araşdırmalar yekunlaşanda son qərar veriləcək və hər kəs öz cəzasına çatdırılacaq. Dövlət orqanları gördükləri işlər barədə ardıcıl bəyanatlar vermirlər. Bu, istintaq araşdırması prosesinin də ruhuna yaddır və dövlətçiliyin davranış qaydaları təmkinli olmağı tələb edir.
 
- Gəlin razılaşaq ki, Ramiz Mehdiyevin fəaliyyəti barədə kifayət qədər ittihamlar hələ illər öncə irəli sürülmüşdü. Xatırlayırsınızsa, Gülər Əhmədova qalmaqalında onun bəzi deputat namizədlərindən külli miqdarda rüşvət alması, hətta içərisi pul dolu diplomatı vintaçanla açdığı kimi iddialar səsləndirilmişdi. Amma nədənsə bu ittihamlar dövlət orqanları tərəfindən araşdırılmadı.
 
- Araşdırılmasına araşdırıldı. Amma cinayətin bütün məsuliyyəti Gülər Əhmədovanın ayağına yazıldı. Bunun səbəbi odur ki, Ramiz Mehdiyev onda hələ hakimiyyətin ən yüksək pillələrində yer alırdı. Hüquq mühafizə orqanlarındakı kadrları vasitəsilə günahı bir qadının boynuna qoya bildi. Hadisənin digər şahidi Sevinc Babayeva isə Türkiyəyə qaçdı və müəmmalı şəkildə öldü. Bu gün başqalarına əxlaq dərsi keçən Ramiz Mehdiyev öz günahına görə qadınları güdaza verməsinin eybinə kor olmağı bacarmalıdır. Yüksək əxlaqi keyfiyyətlər, mənəvi kişilik bunu tələb edir. Tarix boyu Azərbaycan kişisi qadınların taleyi müzakirə mövzusuna çevriləndə bir qayda olaraq öz sinəsini qabağa verib onları qoruyub. Hətta ən cinayətkar məxluqlar belə bu yazılmamış qanuna sədaqət göstəriblər. Özünə akademik deyən, xalqa dini kəlamlardan moüzə oxuyan elm xadimi gərək bu məsələdə daha həssas ola...
 
- Moüzə demişkən, Ramiz Mehdiyevin yazılı açıqlamalarında tez-tez dini kəlamlara müracət etməsini necə qiymətləndirirsiniz? Mən bilən onun ilahiyyat təhsili yoxdur. Əksinə, ilk alimlik dərəcələrini, səhv etmirəmsə, elmi kommunizmdən alıb.
 
- Akademikin əleyhdarlarına verdiyi yazılı açıqlamalarında dini motivlərə istinad etməsi mənə də qəribə gəldi. Dediyiniz kimi, bu adamın elmi araşdırmaları ateist nəzəriyyələrlə bağlı olub. Uzun illər Azərbaycan Dövlət Universitetində elmi kommunizmdən "moüzələr” oxuyub. 82 yaşında isə birdən-birə dindarlaşıb. Quran yaşından asılı olmayaraq, hər kəsə tövbə etmək haqqı verir. Ramiz Mehdiyevin də, təbii ki, bu haqqı var. Amma tövbə edən şəxs gərək bu günə qədər etdiyi bəd əməllərinin nəticələrini aradan qaldıra. Bunu etmədən insanın tövbəsi qəbul olunmaz. Ramiz Mehdiyev niyə tövbə edir, bilirsiniz? Çünki 25 ildir əyləşdiyi kreslosunu əldən buraxmaq istəmir. Bir növ Allahın kəlamlarının arxasında gizlənib cəmiyyəti uçuruma sürükləmək siyasətini davam etdirməyə çalışır. Sitat gətirdiyi ayə isə Rəd surəsinin 11-ci ayəsidir. Orda bir qövmün özünü dəyişdirməsə, halının dəyişilməyəcəyindən söhbət gedir. Bu ayənin ruhu Ramiz Mehdiyevin arzu və istəkləriylə ziddiyyət təşkil edir. Çünki Ramiz Mehdiyev Azərbaycanı keçmiş sovet sistemində olduğu kimi idarə etmək arzusundadır. Yəni cəmiyyəti ən azı 30 il geriyə sürükləmək, yerində saydırmaq istəyir, amma "Öz”ün, mahiyyətin dəyişilməsindən danışır. 

Bilirsinizmi, bu nəyə bənzəyir? Vaxtilə Həzrət Əliyə qarşı döyüşən Müaviyə ordusu məğlub olduğunu görəndə nizələrinə Quran taxıb imamın əsgərlərinin qarşısına çıxmışdı. Bununla da qarşı tərəfin dini duyğularını istismar edərək canlarını qurtarmışdılar. 82 yaşına qədər elmi-ateizmin ən öndə gedən təbliğatçısının indi Qurandan ayə gətirməsi adama bu səhnəni xatırladır. Halbuki, o, Marksdan, Engelsdən də sitat gətirə bilər və daha səmimi görünərdi. Yeri gələndə Marks da, Engels də bəşəriyyətin yetişdirdiyi böyük dahilərdəndir və dünyanın bir çox yerlərində, hətta kapitalizm sistemində onların fikirləri ciddi mənbə kimi qəbul olunur. Ramiz Mehdiyev isə nədənsə bu dahi şəxsiyyətlərə deyil, dini motivlərə istinad edərək özünü qorumağa üstünlük verir. Bununla həm də tövbəli olduğunu göstərmək istəyir. Mən də Ramiz müəllimə elə Qurandan bir hekayəni xatırlatmaq istəyirəm. Müqəddəs kitabımızda deyilir ki, firon dənizdə boğularkən tövbə edir. Amma Allah onun tövbəsini qəbul etmir. Çünki son nəfəsdə edilən tövbələr qəbul olunmaz. Sən əgər bu günə qədərki səhvlərini və onların nəticələrini düzəltmək imkanına sahib deyilsənsə, etdiyin tövbənin nə mənası var? Ramiz Mehdiyev son 25 ildə Azərbaycan xalqına vurduğu zərərləri necə kompensasiya etmək istəyir-siyasi hakimiyyətə itaətsizliyi iləmi? Yoxsa Elmlər Akademiyasının elmi məcmuəsi kimi tanınan bir saytı özünün siyasi mülahizələrinin tirajlandığı şəxsi blok səhifəsinə çevirməkləmi? Yeri gəlmişkən, AMEA-nın rəsmi saytında siyasi açıqlamalar verməyin özü də bir cinayətdir, qanun-qayda tanımamaq deməkdir. Ramiz Mehdiyev qanunlara itaətsizliyini bu sahədə də davam etdirir. 

 
Rusiya Suriyada yerləşdirdiyi radioelektonik sistemlərinin bir qismini tələsik Ermənistana daşıyıb...


 

Rusiya Suriyada yerləşdirdiyi radioelektonik sistemlərinin bir qismini tələsik Ermənistana daşıyıb. Azərbaycanda və bütövlükdə bölgədə baş verən hadisələr böyük tarixi hadisələrin ərəfəsini xatırladır. 

Moderator.az son vaxtlar baş verən vacib siyasi – hərbi hadisələrin gedişinə mütəxəssis rəyini öyrənmək məqsədilə konfliktoloq Elxan Mehdiyevdən müsahibə götürüb.

- Elxan bəy, Tovuz döyüşləri və Azərbaycan gəncliyinin ortaya qoyduğu mövqe və iradə, Türkiyənin Azərbaycan torpaqlarını azad etmək üçün ortaya qoyduğu qətiyyət və dərhal Türkiyə-Azərbaycan hərbi təlimləri Azərbaycan xalqında bir ümid yaratdı. Hadisələrin gedişi bu ümidi artırırmı?

- Görünən odur ki, biz tərəfdən bəyanatlara üstünlük verildiyi halda, düşmən tərəf vəziyyəti öz lehinə möhkəmlətmək istiqamətində daha qətiyyətli hərəkət edir və etməkdə davam edir. Ermənistan bu bəyanatları duyar-duymaz öz müttəfiqi Rusiyanı hərəkətə keçirmiş və Rusiya müharibə dövrünün qaydalarına uyğun hərəkət edərək operativ şəkildə Ermənistana təcili şəkildə lazımı hərbi avadanlıqları çatdırmışdır. Bu ilk növbədə Türkiyəyə və Türkiyənin atacağı addımlara qarşı önləyici operativ tədbirlər olmuşdur. Rusiya, Türkiyə dedikdə, öncə Türkiyənin dünyada önə çıxmış insansız silahlı və silahsız  uçuş aparatlarının ən böyük təhlükə olduğunu görür. Çünki Rusiya bu İHA və SİHA-ın gücünü öz gözü ilə Suriyada və qismən olaraq Liviyada görüb. Suriyada, Rusiyanın dəstəklədiyi Suriya hökümət qüvvələrini Türkiyənin İHA və SİHA-ı iki gün ərzində darmadağın etmişdi. Və Rusiyanın çox sayda bahalı "Pansir”-ləri və digər hava hücumundan müdafiə sistemlərini Türkiyənin radio-elektronik sistemləri kor edərək SİHA-lar vasitəsilə məhv etmişdi. Bu baxımdan, Rusiya Türkiyənin qətiyyətini gördüyü an etibarı ilə ən yüksək səviyyədə bu işləri təcili şəkildə görməyə başlamışdır. Göndərilən bu silahların çox hissəsi hava hücumundan müdafiə sistemləri və radioelektronika sistemləridir və əsasən də pilotsuz aparatlara qarşı yönəlmişdir.  Rusiya bu məsələdə Türkiyənin həmən işə qarışacağını və yəqin ki, Azərbaycanın da həmən Qarabağda hərbi əməliyyatlara başlayacağını düşünərək  Rusiyanın Suriyada yerləşdirdiyi HHM sistemlərini və radioelektonik sistemlərinin bir qismini də tələsik Ermənistana daşımışdır. Naxçıvan istiqaməti, döyüşlərin getdiyi Tovuz istiqaməti və əsasən də işğal edilmiş ərazilərə bu sistemlər yönləndirilmişdir. Rusiya artıq Ermənistanda müharibəyə hazır müdafiə mövqeyi tutmuşdur.

- Bəs Azərbaycan bu zaman ərzində nə etməlidir?

- Bu zaman ərzində mənim müşahidə  etdiyim odur ki, Müdafiə Nazirliyinin işi Ermənistanın zibilliyə atılmış keçmiş rəhbərləri ilə söz davasına girib  4 il bundan əvvəl baş verən Aprel döyüşünün qalibinin özü olduğunu sübut etməyə çalışması olmamalıdır. İkinci, hakimiyyətiin aparıcı məsul şəxslərinin çox sayda müsahibələri və bəyanatlarında müşahidə edilən əsas vurğu erməni təcavüzünün bu ölkədəki iqtisadi, sosial, pandemiya və demoqrafik vəziyyətin ağır olması ilə əlaqəli olduğunu dünyaya izah etmək omuşdur. Mən belə başa düşdüm ki, Ermənistanın sosial, iqtisadi durumu ağır olduğundan bizim torpaqları işğal edib əlində saxlayır, yoxsa etməzdi. Yaxın vaxtlarda bu təcavüzdə milyarder Sorosun da əlinin olduğunu eşitsəniz, təəccüb etməyin. Əksinə, erməni generalları və müdafiə naziri Ağdamın və Cəbrayılın ərazilərində və Murov dağının başında cəzasız və maneəsiz olaraq yeni müdafiə sistemləri quraşdırır və Paşinyan da hava fəzasını qoruduğumuz DQ-da vertolyatla gəzərək bu sistemlərə baxış keçirir. Biz isə baş verənlərə seyrçi mövqedəyik. 
Faktiki olaraq Ermənistan Rusiyanın köməyi ilə müharibəyə hazırlaşır. Xalq könüllü silahlı dəstələrin yaradılmasının son günlər aktuallaşması bunu təsdiq edən amildir. Burda xüsusi diqqət yetirməli məqam var. Azərbaycanın mümkün əməliyyatından öncə düşmən  qabaqlayıcı zərbə endirib, sonra da dünyaya səs salaraq atəşkəsin pozulması haqqında bizi günahlandırmaq variantından istifadə edə bilər. Bu, əlverişli vəziyyətin uzaq  və bilinməyən, həm də uyğun olmayan zamana  keçməsi, işğalın uzanması demək olar. Zamanın düzgün seçilməsi və uğur qazanmanın əminliyi indiki dövrdə çox vacibdir. Burda tələsmək də, gecikmək də fəlakətlə nəticələnə bilər.

 
 


 

Maksim Musayev: "Məhkəmədə ona qarşı hansı iddianı irəli sürəcəyimi desəm, ayılar”

Karantində qanunu pozub nəvəsinə toy etmiş AMEA prezidenti Ramiz Mehdiyevin məhkəmə ilə hədələdiyi şəxslərdən biri, hakim Yeni Azərbaycan Partiyasının (YAP) qurucularından sayılan Maksim Musayev ona üç gün möhlət verib.

M.Musayev əks təqdirdə özü məhkəməyə müraciət edəcəyini açıqlayıb. Bu və digər məsələlərlə bağlı veteran YAP-çı ilə söhbətləşmişik. Onun "Yeni Müsavat”a müsahibəsini təqdim edirik:

- Maksim müəllim, açıqlamalarınızın birində qeyd edirsiniz ki, o dövrdə Mehdiyevlə görüşmüsünüz, partiyaya qoşulmaqdan imtina edib. Belə başa düşdüm ki, YAP-ın qurulmasına qarşı çıxıb...

- Ramiz Mehdiyev partiyanın qurulmasına qarşı çıxmırdı. Daha doğrusu, onun elə bir qüvvəsi və bacarığı yoxuydu ki, bizə qarşı gedə. Sadəcə, o vaxt belə prinsiplə işləyirdi ki, özü partiya yaratsın. Amma başına adam yığa bilmirdi, onlardan ikisini tanıyıram, sanballı adamlardı. Mənə deyirdilər ki, bizdən əl çəkmir, deyir, gəlin partiya quraq. Axı 1000 nəfər olmalıdır ki, partiya təsis olunsun. Təsəvvür edin ki, biz 1000 adam tapa bilmirdik YAP-ı quraq. Yəni çətin dövr idi. O zaman naxçıvanlı dostlar sağ olsunlar, dəstək verdilər, Bakıdan, hər yerdən adamlar toplandı və partiya quruldu. Amma Ramiz Mehdiyev bunun əleyhinə gedirdi.

- Nəyə görə əleyhinə idi?

- Biz partiyanı yaradanda onun heç xəbəri yox idi. YAP elə çətin günlərdə yaradılıb, elə təhlükələrlə üzləşmişik ki, indikilər xəbərsizdirlər. Amma partiyanın yuxarı postlarında, kreslolarında oturub kef çəkirlər. Halbuki YAP-ı yaradanları çoxu indi kənarda qalıb. Onlardan heç kim də vəzifə istəmir. Bu gün bir-birimizlə əlaqə saxlayırıq, maraqlanırıq ki, niyə partiyadan kənarda qalıblar. Lakin partiyanın çətinliklə qurulmasında iştirakı olmayanları, bu gün kef çəkənləri, hiss olunur ki, Ramiz Mehdiyev özü YAP-a qoşdu. O zaman Əli Əhmədov AMİP-də idi, bizə qarşı gedirdi. Ramiz özü sonradan gəldi. İndi partiyanın 80 nəfər Siyasi Şurasının üzvü var. Həmin Şurada elə adamlar var ki, o vaxt bizə qarşı gedirdilər. Bəs hanı Asya Manafova, Əli Əlirzayev? Heydər Əliyev Əlirzayevə tapşırıq verirdi ki, indidən iqtisadi məsələləri hazırla. Sirus Təbrizlini də eynilə kənar qoydular. Sizə bir fakt deyim: ilk dəfə mənim dilimdən çıxır - təxminən 1994-1995-ci illər olardı, biz YAP-çıların nümayəndəsi kimi Sirus Təbrizli günaşırı Heydər Əliyevin yanına gedib-gəlirdi. Heydər Əliyev ona bir dəfə deyir ki, prezidentin partiya sədri olması mütləqdir? Yəni prezident bütün vətəndaşların prezidentidir. Sirus bunu gəlib bizə danışdı, xeyli narahat olmuşdu. Dedi ki, yəqin düzgün anlamamısan, get dəqiqləşdir. O da aydınlaşdırdı və məlum oldu ki, kim olsa yaxşıdır - əlbəttə, Ramiz Mehdiyev bu məsələni ortalığa qoyub ki, prezident YAP-ın sədri ola bilməz. Sonradan başa düşdüm ki, Ramiz Mehdiyevin niyyəti partiyanı ələ keçirmək olub. Amma biz həmin dövrdə bu məsələni açıb-ağartmadıq. İndi Mehdiyevin içüzü açılandan sonra elə faktlar deyiləcək ki, bütün əməlləri cəmiyyətə məlum olacaq. İndi də sakit dayanmır, yenə bəyanat verib.

Axı təkrar bəyanat verməkdə məqsədin nədir? O, hələ də elə bilir ki, Prezident Administrasiyasında oturub, istədiyi vaxt telefonu götürüb sağına da, soluna da əmr verir. Bu insan o binadan çıxdığını, vəzifədən getdiyini unudub. Dərk etmir ki, akademiya bütün universitetlərin elmi ocağıdır. Sən niyə indi atılıb-düşürsən? Ümumiyyətlə, heç bir qabiliyyəti olmaya-olmaya bu qədər kitablar yazıb. Onun adına olan kitabları yığasan bir kitabxanaya, deyəsən oxu, gündə 20-30 saat lazımdır onları oxuyub qurtarasan. Gör nə qədər adamları avam yerinə qoyub ki, ayda neçə kitab buraxırdı. Bəs sən işləyirsən, yoxsa kitab yazırsan?  Sadəcə, vaxtilə o qədər qabağından qaçıblar, susublar, adamları qapazaltı saxlayıb ki, elə bilir böyük şəxsiyyətdir. Necə ki, Abel Məhərrəmov tost deyir ki, "biz xırda adamlarıq, siçan-qurbağa, qarışqayıq...”

- Partiya ilə bağlı maraqlı məqamlara toxundunuz, sizə elə gəlmir ki, çoxu Mehdiyevin adamı olan YAP və Siyasi Şuranın tərkibi yenilənməlidir?

- Deməli, o vaxt Heydər Əliyevə suallar verirdilər ki, partiyanın adı nə olsun. O da demişdi ki, AMİP-in adında millilik var, gəlin, biz də milli bir ad qoyaq. Bu vaxt Asya Manafova yerindən qalxıb getmək istəyəndə mən saxladım. Dedim nə olub? Qayıtdı ki, bəs mən ləzgiyəm, milli yazırsınızsa gedirəm. Dedim ki, Heydər Əliyev burada oturub, otur yerində. Sonra Heydər Əliyeva ona işarə elədi ki, otursun. Bir dəfə də özüm Heydər Əliyevə dedim ki, partiyaya üzvlük üçün nə etməliyik, sovet vaxtında Kommunist Partiyasına qoşulmaq kimidir? Dedi ki, dünyada bir çox partiyaların fərqli nizamnamələri var. Məsələn, Türkiyədə Kommunist Partiyasına ərizə verib üzv olursan, ərizə yazıb çıxırsan. Dedi ki, biz sovet dövründə xaricdən gətirilən partiyada olmuşuq, indi  özümüz partiya qururuq. Yəni, sualına cavab olaraq deyim ki, bu gün YAP-da saf-çürüklük getməlidir. Kim partiyaya sonralar gəlibsə, onun haqqında fikirləşmək lazımdır. Demirəm ki, çıxarsınlar. Bu gün partiya elə çirkab vəziyyətə salınıb ki, onun üzvləri rüşvətlə həbs olunublar. Belə eybəcərlik olmaz. Birincisi, Əli Əhmədov istefa verməlidir. Siyavuş Novruzov bu biabırçılıqdan sonra özündə güc tapıb istefa verdi.  Halbuki vaxtilə Ukrayna prezidenti Kuçma Heydər Əliyevə YAP haqda necə fəxrlə sözlər deyirdi, Şverdnadze partiya təcrübəsini öyrənmək üçün Gürcüstandan adamlar göndərirdi. İndisə partiya nə vəziyyətə salınıb.

- Maksim müəllim, bildirmisiniz ki, Mehdiyev sizi məhkəməyə verməsə, özünüz onu məhkəməyə verəcəksiniz. Çox maraqlıdır, hansı iddianı qaldırmaq fikrindəsiniz?

- Mən hələ bilmirəm hansı məhkəməyə müraciət edəcəyəm. Amma hansı iddianı irəli sürəcəyimi desəm, Ramiz Mehdiyev ayılar. Onu debata da çağırmışam. Amma hansı iddianı qaldıracağımı hələ deməzlər. Üç gün keçsin, soruşarsınız, deyərəm. Söhbət ondan gedir ki, səhv etmirəmsə 29 adamın adını çəkib və xüsusi ittiham qaydasında məhkəməyə verə biləcəyini deyib. Sən bu adamlara necə qara yaxa bilirsən? Elə təhqiramiz cümlələr işlədir ki, buna dözmək olmur. Əgər üzbəüz gəlsəydim, daha sərt sözlər deyərdim. Amma yaxşı olar ki, getsin akademiyadakı işi ilə məşğul olsun.

 
 


 

Beynəlxalq İnsan Hüquqları Monitorinqi Təşkilatı Güney Azərbaycan Televiziyasının təsisçisi Əhməd Obalıdan güney azərbaycanlılar və onların pozulmuş hüquqları ilə bağlı müsahibə götürüb.

Əhməd Obalı əvvəlcə İranda Pəhləvilərə qarşı baş qaldırmış "inqilab"dan və bu inqilabların xalqın gözlədiyinin olmamasından, özünün cavanlıq illərində yeni qurulmuş İslam Republikası rejimi tərəfindən heç bir ittiham olmadan, qanunsuz həbs edilməsindən danışıb. 
O, daha sonra 1980-cı illərdə fəaliyyətlərinə görə özünə və ailə üzvlərinə qarşı İran rejiminin göstərdiyi təzyiqlər barədə ətraflı məlumat verib. 

Əhməd Obalı, həmçinin 1990-cı illərdə Sovet İttifaqının dağılması, bunun nəticəsində isə Azərbaycan Respublikasının müstəqil olmasının ona və güney azərbaycanlılara azadlıq uğrunda mübarizələrində yeni ruh verməsi, 1995-ci ildə Azərbaycan Mədəniyyət Assosiasiyasının, 1997-ci ildə Azərbaycanlıların Konqresinin yaradılması, habelə Güney Azərbaycan Televiziyasını öz maliyyə mənbəyi vasitəsilə təsis etməsi, bu istiqamətdə üzləşdiyi çətinliklər və kanala maliyyə dəstəyi göstərilməsilə bağlı müraciətlərindən danışıb. 
GünAz TV-nin təsisçisi kanalda yalnız azərbaycanlılara deyil, eləcə də türkmənlər, ərəblər və bəluçlar kimi İranda yaşayan digər etnik azlıq nümayəndələrinə də zorakılıq təbliğ etmədən, insan haqlarına fokuslanaraq, ödənişsiz efir vaxtı verildiyi barədə təşkilata məlumat verib. 

O, GünAz TV-yə qarşı yönəlmiş bəzi ittihamlara da qısa cavab verərək, televiziyanın heç bir ölkə və ya onun təşkilatına bağlı olmadığını, insan haqları sahəsində fəaliyyət göstərən müstəqil media qurumu olduğunu bir daha diqqətə çatdırıb. 


GünAz TV-nin təsisindən sonra İran rejimi tərəfindən ona qarşı bəzi ittihamların səsləndirilməsi, özünə və ailə üzvlərinə qarşı təhdidlərin edilməsindən də danışan Əhməd bəy heç bir təhdidin onu yolundan döndərə bilmədiyini deyib. 
Müsahibə əsasında jurnalist Əhməd Obalıdan insan haqları təşkilatlarının İran cəmiyyətinin böyük hissəsini təşkil edən əsas xalq- azərbaycanlıları rejimin mədəni soyqrıma məruz qoyması barədə niyə hesabat və ya məlumat yaymamaqları barədə sual soruşub. 
Əhməd bəy İran qrupları da daxil olmaqla, insan haqları təşkilatlarının güney azərbaycanlıların istədiklərini səsləndirməkdə və seçdikləri sivil hərəkat yolunu işıqlandırmaqda maraqlı olmadıqlarını, başqa istiqamətdə fəaliyyətlərə daha çox fokuslandıqlarını deyib. 
O, həmçinin çıxışı zamanı ağır həbs cəzaları almış bir sıra güney azərbaycanlı fəallarla yanaşı, 8 il həbsə məhkum edilmiş Abbas Lisaninin həbs müddətinin Apellyasiya Məhkəməsi tərəfindən 16 ilə qədər yüksəldilməsi məsələsini də təşkilatın diqqətinə çatdırıb. GünAz TV-nin rəhbəri güney azərbaycanlıların İran Konstitusiyasında ana dilində təhsillə bağlı nəzərdə tutulmuş müddəaların icrasını, öz pozulmuş hüquqlarını tələb etdiklərini qeyd edib. 


Əhməd Obalı sonda koronavirus və onun yaratdığı mövcud şəraitdə Evin həbsxanasında saxlanılan 3 güney azərbaycanlı fəalın vəziyyəti, rejimin keçmişdə və hazırda GünAz TV-nin tamaşaçalarına qarşı təzyiqləri və onları həbs etməsi, kiber təhdidlər, kanalın gələcək fəaliyyətləri və güney azərbaycanlıları təşkilatlandırmaq kimi bır sıra mühüm məsələlər barədə aparıcıya məlumat verib.

Axtarış
Xəbər lenti
Reklam